Strategia, zdrowie i bezpieczeństwo polskiej wsi – II Konferencja Naukowa KRUS

Co zrobić, gdy rolnik musi trafić do szpitala, przejść operację lub wyjechać na rehabilitację, a w gospodarstwie nie ma nikogo, kto mógłby go zastąpić? KRUS rozważa stworzenie systemu zastępstw, który pozwoliłby zapewnić ciągłość pracy w takich sytuacjach. To jeden z najważniejszych tematów II Konferencji Naukowej KRUS, poświęconej przyszłości ubezpieczeń rolniczych, profilaktyce zdrowotnej i bezpieczeństwu mieszkańców wsi.

Strategia, zdrowie i bezpieczeństwo polskiej wsi – II Konferencja Naukowa KRUS Fot: KRUS

Rolnik choruje, ale gospodarstwo musi działać. KRUS szuka rozwiązania

Prowadzenie gospodarstwa rolnego wiąże się z obowiązkami, których często nie można odłożyć choćby na kilka dni. Zwierzęta wymagają codziennej opieki, a wiele prac polowych musi być wykonywanych w określonym terminie.

Problem pojawia się, gdy rolnik zachoruje, ulegnie wypadkowi lub musi skorzystać z dłuższego leczenia.

Właśnie dlatego KRUS rozważa wprowadzenie w Polsce systemu zastępstw rolników, wzorowanego na rozwiązaniach funkcjonujących w innych państwach europejskich.

Temat ten był jednym z najważniejszych punktów II Konferencji Naukowej KRUS pod hasłem „Strategia, zdrowie i bezpieczeństwo polskiej wsi”, która odbyła się 27 października 2026 roku w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie.

Podczas wydarzenia zaprezentowano systemy zastępstw działające w czterech krajach europejskich. Ich doświadczenia mają pomóc w ocenie możliwości zastosowania podobnego modelu w Polsce.

Zastępca rolnika na czas choroby i rehabilitacji. Kto zorganizuje pomoc?

Proponowane rozwiązanie zakłada możliwość czasowego powierzenia obowiązków w gospodarstwie odpowiednio przygotowanej osobie.

Taki system mógłby zapewnić pomoc rolnikom, którzy z powodu choroby, leczenia lub rehabilitacji nie są w stanie samodzielnie wykonywać codziennych prac.

Podczas konferencji prezes KRUS Tomasz Ślusarczyk wskazał na możliwość wykorzystania zagranicznych doświadczeń i zadeklarował gotowość Kasy do udziału w pracach nad wdrożeniem podobnego rozwiązania.

Z kolei zastępca prezesa KRUS Helena Rudzis-Gruchała zwróciła uwagę, iż instytucja dysponuje zapleczem, które mogłoby być wykorzystane do organizacji takiego systemu.

Chodzi przede wszystkim o doświadczenie pracowników, znajomość specyfiki gospodarstw rolnych oraz rozbudowaną sieć placówek terenowych.

Nie przedstawiono jednak jeszcze gotowego projektu przepisów, zasad finansowania ani terminu ewentualnego uruchomienia systemu.

Na razie jest to propozycja omawiana w ramach prac nad przyszłością KRUS.

Rolnicy odkładają leczenie, bo nie mają komu zostawić gospodarstwa

Jednym z problemów poruszonych podczas konferencji była dostępność profilaktyki zdrowotnej i rehabilitacji dla mieszkańców wsi.

W przypadku osób prowadzących gospodarstwa regularne korzystanie z badań czy dłuższa rehabilitacja mogą być trudne do pogodzenia z codzienną pracą.

Szczególnie skomplikowana jest sytuacja gospodarstw, w których większość obowiązków spoczywa na jednej osobie.

Podczas panelu poświęconego zdrowiu dyskutowano o sposobach docierania z profilaktyką do rolników, którzy ze względu na charakter swojej pracy mają utrudniony dostęp do badań.

Rozmawiano również o skutecznej rehabilitacji i możliwościach powrotu do obowiązków po chorobie lub wypadku.

Dyskusję prowadził dr hab. Marek Kos, Naczelny Lekarz KRUS. Uczestniczyli w niej przedstawiciele środowiska medycznego, Narodowego Funduszu Zdrowia, organizacji społecznych oraz środowiska rolniczego.

KRUS chce mocniej postawić na profilaktykę i rehabilitację

Uczestnicy konferencji zwracali uwagę, iż bezpieczeństwo rolników nie ogranicza się do zapobiegania wypadkom podczas pracy.

Równie ważne są wczesne wykrywanie chorób, dostępność leczenia i możliwość powrotu do aktywności zawodowej.

Wśród poruszonych tematów znalazły się także potrzeby rodzin zmagających się z chorobami nowotworowymi oraz wsparcie zdrowia psychicznego mieszkańców wsi.

To istotne zagadnienia, ponieważ długotrwała choroba osoby prowadzącej gospodarstwo może wpływać zarówno na sytuację całej rodziny, jak i na funkcjonowanie produkcji rolnej.

Dlatego dyskusja dotyczyła także współpracy między instytucjami odpowiedzialnymi za ochronę zdrowia, rehabilitację i ubezpieczenia społeczne.

Jednym z kierunków rozważanych zmian jest lepsze powiązanie rehabilitacji z możliwością zapewnienia zastępstwa w gospodarstwie.

Przyszłość KRUS. Czy rolnicy będą łatwiej załatwiać sprawy?

Konferencja dotyczyła również przyszłości samego systemu ubezpieczenia społecznego rolników.

Pierwszy panel, prowadzony przez prof. Mariana Podstawkę, poświęcono bezpieczeństwu socjalnemu i zmianom zachodzącym na polskiej wsi.

W dyskusji uczestniczył między innymi prezes KRUS Tomasz Ślusarczyk.

Jednym z omawianych kierunków zmian było ułatwienie rolnikom kontaktu z Kasą oraz zapewnienie bardziej zrozumiałych informacji dotyczących ubezpieczenia i przysługujących świadczeń.

Uczestnicy zastanawiali się także, jak dostosować funkcjonowanie KRUS do potrzeb kolejnych pokoleń rolników.

Zmienia się bowiem struktura gospodarstw, sposób organizacji produkcji oraz oczekiwania wobec instytucji publicznych.

Dlatego przyszły model działania Kasy ma uwzględniać nie tylko kwestie świadczeń, ale również potrzeby zdrowotne i bezpieczeństwo rodzin rolniczych.

Strategia KRUS na lata 2026–2031. Jakie zmiany są planowane?

Wnioski z konferencji mają zostać wykorzystane w pracach nad Strategią Rozwoju KRUS na lata 2026–2031.

Dokument ma wyznaczyć kierunki funkcjonowania instytucji w kolejnych latach.

Wśród omawianych obszarów znalazły się:

• system zastępstw rolników w czasie choroby, leczenia i rehabilitacji;
• lepszy dostęp do profilaktyki zdrowotnej, w tym badań dla mieszkańców wsi;
• rozwój rehabilitacji rolniczej i wsparcia w powrocie do pracy;
• uproszczenie kontaktu z KRUS i poprawa dostępności informacji;
• wzmocnienie bezpieczeństwa socjalnego rolników oraz ich rodzin.

Nie są to jeszcze zatwierdzone nowe świadczenia czy uprawnienia. To zagadnienia, które mają być przedmiotem dalszych prac.

Nowe rozwiązania mogą pomóc tysiącom gospodarstw. Na decyzje trzeba poczekać

Spośród omawianych propozycji szczególną uwagę zwraca pomysł systemu zastępstw.

Dla gospodarstwa, w którym nie ma możliwości przerwania codziennej pracy, zapewnienie odpowiednio przygotowanej osoby na czas nieobecności rolnika mogłoby być realnym wsparciem.

Dotyczy to zwłaszcza gospodarstw utrzymujących zwierzęta, gdzie karmienie, pojenie i obsługa produkcji wymagają stałej obecności.

Na obecnym etapie nie wiadomo jednak, kto mógłby skorzystać z takiej pomocy, czy byłaby ona bezpłatna oraz kto ponosiłby koszty zatrudnienia zastępcy.

KRUS deklaruje gotowość do prac nad systemem, ale jego uruchomienie nie zostało jeszcze przesądzone.

II Konferencja Naukowa KRUS pokazała natomiast, iż w dyskusji o przyszłości ubezpieczeń rolniczych coraz większe znaczenie mają nie tylko emerytury i świadczenia, ale także zdrowie rolników i organizacja pomocy w sytuacjach, gdy z przyczyn losowych nie mogą prowadzić gospodarstwa.