Susza coraz większym zagrożeniem dla rolnictwa. Rząd zwiększa budżet na inwestycje do 2,8 mld zł

Niedobory wody, coraz częstsze susze i gwałtowne zjawiska pogodowe stają się poważnym problemem dla polskich gospodarstw. Rolnicy muszą inwestować w ochronę gleby, retencję wody i nowoczesne technologie, aby ograniczać straty w produkcji. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zapowiada większe wsparcie finansowe. Budżet na inwestycje związane z ochroną środowiska i klimatu zwiększono o 1 mld zł, do 2,8 mld zł. Minister Stefan Krajewski podkreśla jednak, iż dostosowanie rolnictwa do zmian klimatu nie może odbywać się kosztem jego opłacalności.

Susza coraz większym zagrożeniem dla rolnictwa. Rząd zwiększa budżet na inwestycje do 2,8 mld zł. Fot.: MRiRW

Dodatkowy miliard złotych na inwestycje w gospodarstwach

Zmieniające się warunki pogodowe coraz mocniej wpływają na organizację i koszty produkcji rolnej. Długotrwałe okresy bez opadów, niedobory wody w glebie oraz ekstremalne zjawiska atmosferyczne zwiększają ryzyko strat i utrudniają planowanie prac polowych.

Jednym z najważniejszych wyzwań jest poprawa gospodarowania wodą. Dlatego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej 2023–2027 zwiększono środki przeznaczone na inwestycje związane z ochroną środowiska i klimatu.

Budżet tej interwencji wzrósł o 1 mld zł i wynosi w tej chwili 2,8 mld zł. Decyzja jest odpowiedzią na duże zainteresowanie rolników dofinansowaniem.

– Ogromne zainteresowanie rolników tym wsparciem pokazało skalę potrzeb. Dlatego zwiększyliśmy budżet tej interwencji o dodatkowy miliard złotych. Obecnie wynosi on 2,8 mld zł – powiedział minister rolnictwa Stefan Krajewski podczas VII Forum Producentów Żywności w Warszawie.

Woda staje się kluczowa. Rolnicy potrzebują inwestycji w retencję

Jednym z podstawowych problemów polskiego rolnictwa pozostaje niedobór wody, szczególnie dotkliwy w okresach intensywnego wzrostu roślin.

Rozwiązaniem mają być inwestycje pozwalające lepiej zatrzymywać i wykorzystywać dostępne zasoby wodne. Chodzi przede wszystkim o małą retencję, budowę zbiorników wodnych oraz modernizację systemów melioracyjnych.

Równie ważna jest poprawa kondycji gleby. Odpowiednio prowadzona gospodarka glebowa sprzyja zatrzymywaniu wilgoci, ogranicza erozję i pomaga utrzymywać potencjał produkcyjny gruntów.

Wsparciem dla takich działań są również ekoschematy realizowane w ramach WPR. Zachęcają one rolników do stosowania praktyk poprawiających żyzność gleby i zwiększających jej zdolność do magazynowania wody.

Dostępne są także instrumenty wspierające inwestycje w odnawialne źródła energii, w tym biogazownie rolnicze.

Minister ostrzega: ochrona klimatu nie może oznaczać spadku opłacalności

Przystosowanie gospodarstw do nowych warunków wymaga nakładów finansowych. Nowoczesne maszyny, technologie rolnictwa precyzyjnego czy rozwiązania ograniczające zużycie zasobów mogą poprawiać efektywność produkcji, ale wiążą się z kosztami.

Minister rolnictwa zwrócił uwagę, iż transformacja sektora musi uwzględniać rzeczywiste możliwości finansowe gospodarstw.

– Transformacja sektora w kierunku rolnictwa zrównoważonego jest nieunikniona i niezbędna, ale musi uwzględniać ekonomiczne możliwości gospodarstw i specyfikę produkcji rolnej. Nie może się odbywać kosztem opłacalności produkcji i konkurencyjności polskiego rolnictwa. Powinna przebiegać z udziałem rolników i opierać się na odpowiednim systemie zachęt i wsparcia – zaznaczył Stefan Krajewski.

Resort wskazuje więc na potrzebę łączenia celów środowiskowych z utrzymaniem rentowności gospodarstw. Inwestycje klimatyczne powinny pomagać rolnikom ograniczać ryzyko produkcyjne, a jednocześnie nie osłabiać ich pozycji ekonomicznej.

Bezpieczeństwo żywnościowe zależy od silnych gospodarstw

Podczas forum poruszono również kwestię bezpieczeństwa żywnościowego. Jak zaznaczył minister, wydarzenia ostatnich lat pokazały, jak silnie produkcja i handel żywnością są uzależnione od sytuacji międzynarodowej.

– Bezpieczeństwo żywnościowe jest jednym z podstawowych elementów bezpieczeństwa narodowego. Ostatnie lata pokazały, jak gwałtownie konflikty zbrojne, zakłócenia łańcuchów dostaw czy kryzysy energetyczne wpływają na dostępność i ceny żywności. Potrzebujemy rolnictwa, które potrafi skutecznie reagować na zmiany, dostosowywać się do nowych warunków i jednocześnie zapewniać bezpieczeństwo żywnościowe – podkreślił Stefan Krajewski.

Znaczenie krajowego sektora rolno-spożywczego potwierdzają wyniki handlu zagranicznego. W 2025 roku wartość polskiego eksportu produktów rolno-spożywczych wyniosła około 248 mld zł.

Zdaniem resortu utrzymanie tego potencjału wymaga dalszej modernizacji gospodarstw, rozwoju przetwórstwa oraz wzmacniania organizacji producentów.

Ważnym elementem jest również wymiana pokoleniowa. W tegorocznym naborze o premie dla młodych rolników złożono ponad 7,2 tys. wniosków.

Przyszłość rolnictwa: klimat, nowe technologie i konkurencyjność

O tych wyzwaniach dyskutowano 10 listopada podczas VII Forum Producentów Żywności, które odbyło się w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi pod hasłem „Rolnictwo w zmianie. Klimat, woda i bezpieczeństwo żywnościowe”.

Wydarzenie zorganizowała Federacja Gospodarki Żywnościowej RP, zrzeszająca ponad 40 organizacji branżowych. Wśród omawianych zagadnień znalazły się gospodarowanie wodą, przyszłość produkcji zwierzęcej oraz wykorzystanie nowych technik genomowych w hodowli roślin.

Zwiększenie budżetu inwestycyjnego do 2,8 mld zł ma pomóc gospodarstwom przygotować się na coraz trudniejsze warunki produkcji. Dla rolników istotne będzie jednak nie tylko samo finansowanie, ale również to, czy realizowane inwestycje przełożą się na mniejsze straty, oszczędniejsze wykorzystanie zasobów i utrzymanie opłacalności produkcji.