Susza na polach, ale komisji nie będzie. MRiRW wskazuje obowiązujące przepisy

Rolnicy domagali się przyspieszenia prac nad szacowaniem strat suszowych bez konieczności oczekiwania na kolejne raporty Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa. Wystąpienie w tej sprawie skierował do resortu rolnictwa Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych. Odpowiedź Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest jednak jednoznaczna: w aktualnym stanie prawnym straty spowodowane suszą nie są szacowane przez komisje.

Susza na polach, ale komisji nie będzie. MRiRW wskazuje obowiązujące przepisy

Minister rolnictwa Stefan Krajewski wskazał, iż w przypadku suszy podstawowe znaczenie mają przepisy ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich oraz dane dotyczące klimatycznego bilansu wodnego. To właśnie one decydują o formalnym stwierdzeniu suszy rolniczej.

Izby rolnicze chciały przyspieszenia prac

Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych wystąpił 11 maja 2026 r. do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi o przyspieszenie działań związanych z szacowaniem strat suszowych.

Samorząd rolniczy wskazywał na problem praktyczny. W wielu gospodarstwach skutki niedoboru wody są widoczne na polach wcześniej, niż zostaną opublikowane oficjalne raporty IUNG. Rolnicy oczekiwali więc, iż komisje mogłyby szybciej rozpocząć pracę, bez konieczności czekania na dane instytutu.

Ministerstwo odpowiedziało jednak, iż w przypadku suszy obowiązuje szczególny tryb postępowania. Nie działa tu klasyczny mechanizm szacowania strat przez komisje, znany z innych niekorzystnych zjawisk atmosferycznych.

Susza rolnicza ma ustawową definicję

Resort przypomniał, iż susza w rozumieniu przepisów nie jest oceniana wyłącznie na podstawie wyglądu plantacji czy lokalnych obserwacji. Zgodnie z ustawą o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, za suszę uznaje się szkody spowodowane wystąpieniem spadku klimatycznego bilansu wodnego poniżej określonych wartości.

Chodzi o spadek tego bilansu w dowolnym sześciodekadowym okresie od 21 marca do 30 września. Wartości graniczne są określane oddzielnie dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i kategorii gleb.

Oznacza to, iż formalne stwierdzenie suszy wymaga danych liczbowych, a nie wyłącznie oceny wizualnej stanu upraw. Kluczowy jest klimatyczny bilans wodny, który pokazuje relację między opadami, temperaturą, parowaniem i potrzebami wodnymi roślin.

Minister ogłasza wskaźniki na podstawie danych IUNG

Ministerstwo wskazało, iż zgodnie z przepisami minister adekwatny do spraw rolnictwa ogłasza wskaźniki klimatycznego bilansu wodnego w drodze obwieszczenia.

Publikacja odbywa się w dzienniku urzędowym ministra oraz w Biuletynie Informacji Publicznej. Dane ogłaszane są w okresie od 21 maja do 20 października, w terminie do 10 dni po zakończeniu sześciodekadowego okresu.

Wskaźniki są podawane dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, z podziałem na województwa. Podstawą do ich ogłoszenia są dane przekazywane przez Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy.

Komisje nie szacują strat po suszy

Najważniejszy fragment odpowiedzi resortu dotyczy roli komisji. Ministerstwo jednoznacznie wskazuje, iż w aktualnym stanie prawnym nie jest przewidziane szacowanie strat powstałych w wyniku suszy przez komisje.

To oznacza, iż w przypadku szkód suszowych rolnicy nie powinni oczekiwać klasycznego trybu pracy komisji terenowych. System opiera się na danych IUNG i obsłudze zgłoszeń przez narzędzia elektroniczne.

Według ministerstwa do szacowania strat spowodowanych przez suszę służy publiczna aplikacja „Zgłoś szkodę rolniczą”.

Rolnik musi złożyć wniosek przez aplikację

Wniosek o oszacowanie szkód spowodowanych suszą może złożyć każdy producent rolny, który spełnia określone warunki. Po pierwsze, musi złożyć wniosek o przyznanie płatności w roku, w którym wystąpiła susza. Po drugie, musi posiadać Profil Zaufany.

To istotne, ponieważ zgłoszenie szkody odbywa się elektronicznie. Bez Profilu Zaufanego rolnik nie będzie mógł skutecznie przejść procedury w aplikacji.

Termin również jest jasno określony. Wniosek o oszacowanie szkód suszowych można złożyć do 15 października roku wystąpienia suszy.

Raporty IUNG przez cały czas są podstawą systemu

Odpowiedź MRiRW oznacza, iż raporty IUNG pozostają podstawowym elementem urzędowego systemu oceny suszy rolniczej. Dane instytutu są niezbędne do wyznaczenia wskaźników klimatycznego bilansu wodnego, a te z kolei są podstawą do formalnego określenia, gdzie i w jakich uprawach wystąpiła susza.

Dla rolników oznacza to, iż choćby jeżeli straty na polu są widoczne wcześniej, procedura administracyjna jest powiązana z terminami wynikającymi z ustawy i publikacją wskaźników.

Ministerstwo nie zapowiada więc odejścia od obecnego modelu ani powrotu do szacowania szkód suszowych przez komisje.

Rolnicy oczekują szybszej reakcji, przepisy wskazują inną ścieżkę

Sprawa pokazuje napięcie między praktyką gospodarstw a obowiązującymi przepisami. Rolnicy chcą szybkiej reakcji, bo straty w uprawach pojawiają się w konkretnym czasie i wpływają na decyzje produkcyjne oraz finansowe. Resort odpowiada jednak, iż przy suszy obowiązuje mechanizm oparty na ustawowej definicji, wskaźnikach klimatycznego bilansu wodnego i danych IUNG.

Najważniejszy wniosek dla producentów rolnych jest prosty: straty suszowe należy zgłaszać przez aplikację „Zgłoś szkodę rolniczą”, a nie oczekiwać na komisję szacującą szkody w terenie. Trzeba też pilnować terminu, ponieważ wniosek można złożyć najpóźniej do 15 października roku wystąpienia suszy.