Ten chwast rośnie niemal wszędzie. Dla kur może być wartościowym dodatkiem

1 godzina temu

Zdjęcie: kury

Pokrzywa zwyczajna często jest bezlitośnie usuwana z ogrodu, podwórka czy okolic budynków gospodarczych. Dla właścicieli drobiu może być jednak znacznie bardziej wartościowa, niż sugerowałby jej status pospolitego chwastu. Urtica dioica zawiera białko, składniki mineralne, witaminy oraz związki bioaktywne, a jej wykorzystanie w żywieniu drobiu jest przedmiotem badań naukowych. Co więcej, pokrzywę można zebrać samodzielnie, wysuszyć i przygotować zapas na miesiące, w których świeżej zielonki jest znacznie mniej.

Co zawiera pokrzywa i dlaczego może być wartościowa dla kur?

Wartość pokrzywy wynika przede wszystkim z jej bogatego składu. W suchej masie liści udział białka może sięgać około 30 proc., choć dokładna wartość zależy między innymi od fazy rozwoju rośliny oraz warunków, w których rosła. Pokrzywa dostarcza również składników mineralnych, w tym wapnia, potasu, żelaza i magnezu.

W roślinie występują także witamina C, prowitamina A oraz witamina K. Na uwagę zasługuje ponadto obecność wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, w tym kwasu linolowego należącego do rodziny omega-6.

To jednak nie wszystko. Pokrzywa jest źródłem wielu naturalnych związków roślinnych, między innymi flawonoidów, polifenoli, garbników oraz karotenoidów. Właśnie z tego względu naukowcy badają ją nie tylko jako potencjalny składnik żywienia zwierząt, ale również pod kątem adekwatności antyoksydacyjnych i wpływu na funkcjonowanie organizmu drobiu.

Pokrzywa dla niosek i brojlerów. Co pokazują badania?

Dodawanie pokrzywy do dawki pokarmowej drobiu było przedmiotem różnych doświadczeń naukowych. Wyniki części badań wskazują, iż odpowiednio stosowany dodatek może korzystnie oddziaływać na niektóre parametry produkcyjne i fizjologiczne ptaków.

W przypadku brojlerów obserwowano między innymi wpływ na tempo wzrostu oraz wybrane cechy tuszy. Badania prowadzone na nioskach wskazywały natomiast, iż dodatek suszonych liści pokrzywy może wpływać na produkcję jaj oraz niektóre ich cechy. Odnotowywano również zmiany wybranych parametrów krwi, takich jak poziom hemoglobiny czy hematokryt.

Pokrzywie przypisuje się ponadto potencjalne działanie antyoksydacyjne i immunomodulujące. Badane są również jej adekwatności związane z ograniczaniem niektórych pasożytów. Nie oznacza to jednak, iż roślina może zastąpić leczenie czy prawidłowo skomponowaną paszę. Powinna być traktowana przede wszystkim jako dodatek do żywienia.

Pokrzywa może być pomocna podczas upałów

Ciekawy kierunek badań dotyczy wykorzystania pokrzywy w żywieniu drobiu narażonego na stres cieplny. Wysokie temperatury są poważnym obciążeniem dla organizmu ptaków. Mogą prowadzić do zmniejszenia pobrania paszy, pogorszenia przyrostów i zmian szeregu parametrów fizjologicznych.

W doświadczeniach prowadzonych na brojlerach sprawdzano między innymi, czy dodatek sproszkowanej pokrzywy może ograniczać niektóre skutki długotrwałego stresu cieplnego. U ptaków narażonych na wysoką temperaturę dochodzi do zmian parametrów wskazujących na obciążenie organizmu i zaburzenia metaboliczne.

W części badań zastosowanie pokrzywy wiązało się z korzystniejszymi wartościami niektórych badanych wskaźników w porównaniu z ptakami narażonymi na stres cieplny bez takiego dodatku. Wyniki są interesujące, ale nie należy traktować pokrzywy jako sposobu na rozwiązanie problemu przegrzewania kurnika. Podstawą przez cały czas pozostają odpowiednia wentylacja, dostęp do świeżej wody, ograniczenie nagrzewania pomieszczeń i adekwatne warunki utrzymania drobiu.

Wrzesień to dobry moment, żeby zrobić zapas

Późne lato i początek jesieni mogą być dobrym okresem na zgromadzenie pokrzywy przeznaczonej na zimę. Rośliny są już dobrze rozwinięte, a wiele z nich zdążyło wytworzyć nasiona. jeżeli ich górne części pozostają zielone i zdrowe, można je zebrać i zakonserwować.

Duże znaczenie ma miejsce zbioru. Pokrzyw przeznaczonych dla zwierząt nie należy pozyskiwać bezpośrednio przy ruchliwych drogach ani z terenów, które mogły zostać zanieczyszczone. Trzeba również unikać stanowisk, na których stosowano środki ochrony roślin lub inne preparaty mogące pozostawić niepożądane pozostałości.

Podczas zbierania warto założyć rękawice i odzież osłaniającą skórę. Włoski parzące obecne na świeżej roślinie mogą powodować pieczenie, swędzenie i miejscowe podrażnienie.

Jak suszyć pokrzywę dla kur?

Jednym z najprostszych sposobów przechowywania jest suszenie. Ścięte rośliny można połączyć w niewielkie pęczki i zawiesić w suchym, zacienionym oraz dobrze wentylowanym miejscu. Nie powinny być wystawione na intensywne, bezpośrednie działanie promieni słonecznych.

Proces może potrwać od kilkunastu dni do kilku tygodni, zależnie od temperatury, wilgotności, przewiewu oraz wielkości pęczków. Pokrzywa musi wyschnąć całkowicie. Pozostawienie wilgotnych fragmentów zwiększa ryzyko rozwoju pleśni, a takiego materiału nie należy podawać zwierzętom.

Po wysuszeniu liście i delikatniejsze części roślin można rozdrobnić. Gotowy materiał najlepiej przechowywać w suchym, ciemnym i przewiewnym miejscu, chroniąc go przede wszystkim przed wilgocią.

Nie tylko suszenie. Pokrzywę można również zamrozić

Jeżeli gospodarstwo dysponuje większą ilością świeżej pokrzywy, możliwe są również inne sposoby jej zabezpieczenia. Rozdrobniony materiał można suszyć w suszarce lub piekarniku ustawionym na niską temperaturę, pilnując, aby rośliny rzeczywiście się suszyły, a nie przypalały.

Inną możliwością jest krótkie blanszowanie świeżego materiału, jego ostudzenie i zamrożenie w niewielkich porcjach. Tak przygotowany zapas można wykorzystywać zimą, gdy dostęp kur do świeżych roślin jest ograniczony.

Niezależnie od wybranej metody najważniejsze jest zachowanie czystości materiału oraz niedopuszczenie do jego spleśnienia lub zepsucia.

Jak podawać pokrzywę kurom?

Najłatwiejsza do wykorzystania jest pokrzywa suszona. Można pokruszyć liście i delikatne fragmenty łodyg, a następnie wymieszać je z paszą. Suchy materiał można również wcześniej lekko namoczyć, dzięki czemu stanie się bardziej miękki i łatwiejszy do pobierania.

Wykorzystać można także nasiona pokrzywy. Po dokładnym wysuszeniu nadają się do dodawania do pożywienia w niewielkich ilościach. Jest to szczególnie interesujące zimą, kiedy naturalna baza zielonek dostępnych dla drobiu staje się znacznie uboższa.

Jeżeli ptaki wcześniej nie otrzymywały pokrzywy, najlepiej wprowadzać ją stopniowo i obserwować pobieranie paszy. Nie ma potrzeby podawania jej w bardzo dużych ilościach. Więcej nie oznacza w tym przypadku lepiej.

Pokrzywa nie zastąpi pełnoporcjowej paszy

Bogaty skład rośliny może zachęcać do jej szerokiego wykorzystania, ale pokrzywa pozostaje dodatkiem żywieniowym. Nie zapewnia sama wszystkich składników w proporcjach odpowiadających potrzebom niosek czy brojlerów.

Podstawą żywienia powinna pozostać odpowiednio dobrana, zbilansowana dawka pokarmowa dostosowana do wieku, kierunku użytkowania i kondycji ptaków. Pokrzywa może ją urozmaicić i dostarczyć dodatkowych składników pochodzenia roślinnego.

Zamiast więc usuwać wszystkie pokrzywy rosnące w gospodarstwie, część zdrowych roślin z czystego stanowiska można zebrać i wysuszyć. Kilka pęczków przygotowanych pod koniec lata lub na początku jesieni może później stać się prostym dodatkiem do zimowego żywienia stada.