Niezależnie od powyższego w tej chwili najtrudniejsza sytuacja dotyczy terminali towarowych, w tym także intermodalnych. Od 1 stycznia 2022 r. w ustawie podatkowej wprowadzono zmiany, które rozszerzyły zakres zwolnienia o OIU (do 2022 r. zwolnieniem była objęta wyłącznie infrastruktura kolejowa).
Jednocześnie jeden rodzaj OIU – terminale towarowe (w tym intermodalne) –
został wyłączony ze zwolnienia pod pretekstem weryfikacji potencjalnej pomocy publicznej przez Komisję Europejską (którą miało stanowić zwolnienie z podatku od nieruchomości jednej wybranej kategorii OIU – terminali towarowych). Choć w maju 2024 r. Prezes UOKiK wycofał zgłoszenie programu pomocowego, terminale przez cały czas nie odzyskały prawa do ulgi. Niektóre organy podatkowe idą przy tym jeszcze dalej i uznają, iż ze zwolnienia nie mogą korzystać nie tylko terminale towarowe, ale również infrastruktura kolejowa zlokalizowana w tych terminalach.
Prowadzi to do rażących nierówności:
- wybrane OIU, jak stacje rozrządowe czy infrastruktura portów morskich i śródlądowych z dostępem do torów kolejowych, korzystają ze zwolnienia, a najważniejsze dla ekologicznego transportu terminale towarowe – nie,
- infrastruktura kolejowa zlokalizowana w terminalach towarowych nie może korzystać ze zwolnienia, a ta zlokalizowana poza nimi – już tak.
Taka konstrukcja i interpretacja przepisów naruszają konstytucyjną zasadę równości i unijne reguły konkurencji.
Wnioski
Polski sektor kolejowy funkcjonuje w warunkach niespójności regulacyjnej, która faworyzuje transport drogowy. Sztywne definicje, niestabilne orzecznictwo i dyskryminacja podatkowa terminali towarowych (w tym także intermodalnych) sprawiają, iż kolej nie może wykorzystywać swojego potencjału. Bez pilnej stabilizacji zasad i ujednolicenia sposobu traktowania wszystkich zarządców infrastruktury i operatorów OIU transport kolejowy w Polsce pozostanie gałęzią nadmiernie obciążoną ryzykiem, co stoi w bezpośredniej sprzeczności z polityką klimatyczną Unii Europejskiej.
Szymon Chyra
Doradca podatkowy, Senior Manager w kancelarii Andersen
Henryk Zielaskiewicz
Przewodniczący Krajowej Komisji Przewozów Intermodalnych SITK RP
