1 dzień temu
Rok 2026 zapowiada się dla rolników jako czas prawdziwego legislacyjnego przyspieszenia. Rząd uruchamia pakiet zmian, które wprost dotykają codziennego funkcjonowania gospodarstw: od dopłat i statusu „aktywnego rolnika”, przez zasady dzierżawy gruntów, po obowiązkową cyfryzację faktur. To nie są kosmetyczne poprawki – to systemowa przebudowa zasad gry w polskim rolnictwie.
Trzy zmiany w 2026 roku, które wstrząsną gospodarstwami. Rolnicy nie mają wyboruAktywny rolnik – koniec dopłat „z urzędu”
Projekt ustawy przyjęty przez Radę Ministrów na finiszu ubiegłego roku ma jeden zasadniczy cel: pieniądze z WPR mają trafiać do tych, którzy faktycznie produkują, a nie tylko posiadają ziemię. Jak podkreśla Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, chodzi o wzmocnienie gospodarstw realnie ponoszących ryzyko ekonomiczne.
Część rolników zostanie uznana za aktywnych automatycznie – m.in. ci, którzy posiadają zwierzęta lub korzystają z wybranych płatności i programów inwestycyjnych. Pozostali będą musieli wykazać aktywność poprzez koszty produkcji lub przychody ze sprzedaży płodów rolnych.
Istotne jest rozwiązanie przejściowe: około 600 tys. małych gospodarstw w 2026 roku nie będzie musiało dokumentować aktywności. Automatycznie aktywni pozostaną również rolnicy, którzy w 2025 r. otrzymali płatności nieprzekraczające równowartości 1125 euro.
Pozytywnie do projektu odniosła się Wielkopolska Izba Rolnicza, choć samorząd rolniczy wyraźnie domaga się jednego: jasnego rozporządzenia określającego, jakie dokumenty będą wymagane. Bez tego nowa ustawa może stać się kolejnym polem do sporów z administracją.
Dzierżawa rolnicza – koniec „umów na słowo”
Drugi filar zmian to projekt ustawy o dzierżawie rolniczej. Najkrócej? Formalizacja tego, co przez lata działało na zaufaniu. Nowe przepisy szczególnie mocno uderzają w prywatne dzierżawy między rolnikami.
Każda umowa będzie musiała być udokumentowana, a jej data – potwierdzona przez notariusza, wójta lub kierownika biura powiatowego Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Brak spełnienia formalności oznacza jedno: umowa nieważna, a to w praktyce może oznaczać problemy z dopłatami.
Ustawa wprowadza jasny podział:
- dzierżawa krótkoterminowa – do 8 lat
- dzierżawa długoterminowa – od 8 do maksymalnie 30 lat
Dzierżawcy długoterminowi zyskują więcej praw, m.in. możliwość częściowego poddzierżawienia gruntów czy przekazania praw następcom bez zgody właściciela – w ściśle określonych sytuacjach. Właściciele ziemi zyskują bezpieczeństwo formalne, ale tracą część swobody.
To jeden z najbardziej kontrowersyjnych projektów ostatnich lat i bez wątpienia temat, który jeszcze wróci w trakcie konsultacji społecznych.
KSeF – cyfrowa rewolucja w fakturach
Trzecia zmiana nie pochodzi z resortu rolnictwa, ale jej skutki odczują tysiące gospodarstw. Krajowy System e-Faktur (KSeF) staje się obowiązkowy.
Od 1 lutego 2026 r. wejdą do niego duże firmy, a od 1 kwietnia – większość podatników VAT. Dla rolników najważniejszy jest status:
- rolnik ryczałtowy – bez NIP-u: na razie bez obowiązków, faktury dalej papierowe lub PDF
- rolnik na VAT – obowiązek odbioru i wystawiania faktur w KSeF
To oznacza konieczność posiadania dostępu do internetu, profilu zaufanego i – w przypadku spółek – wcześniejszego złożenia formularza ZAW-FA w urzędzie skarbowym. Co istotne, niektórzy dostawcy już od lutego 2026 r. będą wysyłać faktury wyłącznie przez KSeF. Brak dostępu do systemu może oznaczać realne problemy księgowe.
Rolnictwo pod lupą prawa
Aktywny rolnik, sformalizowana dzierżawa, cyfrowe faktury – te trzy zmiany pokazują wyraźnie kierunek: mniej uznaniowości, więcej dokumentów i kontroli. Czy to ustabilizuje dochody gospodarstw? A może zwiększy biurokratyczne obciążenia?
Jedno jest pewne: rok 2026 będzie testem odporności polskich rolników na legislacyjny maraton. I warto przygotować się do niego wcześniej, zanim przepisy staną się codziennością.
