2 godzin temu
Trybunał Sprawiedliwości UE wydał dzisiaj wyrok w sprawie dotyczącej stosowania wskaźnika WIBOR w umowach kredytowych. Sędziowie TSUE potwierdzili, iż sądy w sprawach konsumenckich nie mogą badać schematy wyznaczania WIBOR-u. Poniżej publikujemy komunikat Związku Banków Polskich w tej sprawie.
Klauzula umowy zawierająca wskaźnik referencyjny, taki jak WIBOR, nie powoduje co do zasady sama w sobie znaczącej nierównowagi między stronami na niekorzyść konsumenta
W 2019 r. polski konsument zawarł z bankiem umowę kredytu na okres 20 lat na zakup nieruchomości, pożyczając równowartość około 100 000 EUR. Kredyt był oprocentowany według zmiennej stopy procentowej obliczonej na podstawie wskaźnika referencyjnego WIBOR 6M powiększonej o stałą marżę banku. W dniu zawarcia umowy prawie wszystkie kredyty hipoteczne w Polsce były udzielane według zmiennego oprocentowania i indeksowane do WIBOR.
WIBOR podlega unijnym ramom regulacyjnym, których celem jest zapewnienie dokładności i wiarygodności wskaźników referencyjnych, a tym samym wysoki poziom ochrony konsumentów i inwestorów. Ponadto Komisja Europejska uznała go za jeden z kluczowych wskaźników referencyjnych stosowanych na rynkach finansowych, podlegających zaostrzonym wymogom mającym na celu zapewnienie ich integralności i solidności.
Konsument utrzymuje przed polskim sądem, iż klauzula umowna dotycząca stopy procentowej jest nieuczciwa i w związku z tym nie jest dla niego wiążąca. Zarzuca bankowi, iż nie wyjaśnił mu w sposób rzetelny, wyczerpujący i zrozumiały, w jaki sposób obliczany jest WIBOR 6M, jakie czynniki wpływają na jego wartość oraz jaką rolę odgrywają same banki w ustalaniu tego wskaźnika. Jego zdaniem bez tych informacji nie był on w stanie ocenić finansowych skutków umowy, podczas gdy całe ryzyko związane ze zmianami stóp procentowych zostało przeniesione na niego.
Sąd polski zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości. Chce ustalić czy dyrektywa w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich ma zastosowanie do kwestionowanego warunku i, w danym wypadku, czy warunek ten spełnia wymogi przewidziane w tej dyrektywie. W szczególności sąd zapytał, czy w związku z brakiem informacji na temat szczególnych cech WIBOR przedmiotowy warunek należy uznać za nieuczciwy.
Trybunał stwierdził, iż dyrektywa w sprawie nieuczciwych warunków ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Nie stoi temu na przeszkodzie ani fakt, iż prawo krajowe określa zasady ustalania zmiennej stopy procentowej opartej na wskaźniku referencyjnym, ani fakt, iż WIBOR podlega częściowo prawu Unii. Gdy przepisy krajowe określają bowiem jedynie ogólne ramy ustalania takiego oprocentowania, pozostawiając przedsiębiorcy możliwość określenia umownego wskaźnika referencyjnego lub stałej marży, którą się dodaje, klauzula umowna ustalająca oprocentowanie zmienne oparte na wskaźniku referencyjnym, takim jak WIBOR, może być zbadana w świetle tej dyrektywy.
Wymóg przejrzystości przewidziany w dyrektywie nie nakłada na bank obowiązku przekazania konsumentowi szczegółowych informacji na temat metodologii wskaźnika referencyjnego, takiego jak WIBOR. W odniesieniu do kredytów hipotecznych na cele mieszkaniowe obowiązek informacyjny banku jest regulowany na kilku poziomach przez prawo Unii. Różni się on jednak od obowiązków nałożonych na administratora wskaźnika referencyjnego. To administrator ma obowiązek publikować lub udostępniać główne elementy metodologii każdego wskaźnika, który dostarcza, i do których bank może odsyłać konsumenta. Wszelkie dodatkowe informacje przekazane przez bank w danym wypadku nie powinny przedstawiać zniekształconego obrazu tego wskaźnika.
Co się tyczy potencjalnie nieuczciwego charakteru kwestionowanego warunku umownego, Trybunał przypomniał, iż WIBOR jest przedmiotem wyczerpujących ram prawnych na poziomie Unii, których przestrzeganie zapewniają adekwatne organy krajowe. W związku z tym, o ile wskaźnik referencyjny, taki jak WIBOR, można uznać za zgodny z tymi ramami prawnymi, klauzula, która go zawiera, nie powoduje co do zasady sama w sobie znaczącej nierównowagi między stronami na niekorzyść konsumenta.
