UE pozywa IBM, Atos i Leonardo. Spór o opóźniony system kontroli granic

Zdjęcie: Unia Europejska, cyber resilience act

Unia Europejska skierowała do sądu sprawę przeciwko IBM, Atos i Leonardo w związku z wieloletnimi opóźnieniami we wdrażaniu systemu kontroli granic, którego koszty wzrosły o niemal 50 proc.

Pozew złożyła agencja eu-LISA, odpowiedzialna za zarządzanie największymi systemami informatycznymi UE. Jak informuje „Financial Times”, spór dotyczy realizacji projektu Entry/Exit System (EES), który miał usprawnić kontrolę podróżnych przekraczających zewnętrzne granice strefy Schengen.

EES zastępuje tradycyjne stemplowanie paszportów elektroniczną rejestracją wjazdów i wyjazdów obywateli państw trzecich. System obejmuje 29 państw i wykorzystuje dane biometryczne, w tym odciski palców oraz wizerunki twarzy. Umożliwia automatyczne wykrywanie przekroczenia dozwolonego okresu pobytu i utrudnia posługiwanie się fałszywymi dokumentami.

Projekt droższy i spóźniony o cztery lata

W 2019 roku eu-LISA powierzyła budowę centralnej infrastruktury konsorcjum IBM Belgium, Atos Belgium i Leonardo. Początkowo uruchomienie systemu planowano na 2022 rok. Ostatecznie EES osiągnął pełną operacyjność dopiero 10 kwietnia 2026 roku.
Według „Financial Times” wartość kontraktu wzrosła ze 142 mln do 212 mln euro. Oznacza to zwiększenie kosztów o około 49 proc.

Konflikt między zamawiającym a wykonawcami rozpoczął się znacznie wcześniej. Już w 2021 roku IBM i Atos kwestionowały nałożone kary za opóźnienia, wskazując między innymi na zakłócenia spowodowane pandemią COVID-19. Konsorcjum sprzeciwiało się również kolejnym terminom wyznaczanym przez eu-LISA.

Wdrażaniu EES towarzyszyły problemy techniczne, między innymi z urządzeniami do pobierania odcisków palców. Na części europejskich lotnisk prowadziło to do wielogodzinnych kolejek.

Agencja podkreśla jednak, iż postępowanie sądowe dotyczy opóźnień na etapie realizacji projektu, a nie bieżącego działania systemu.

Test odpowiedzialności za publiczne inwestycje IT

Spór może mieć konsekwencje wykraczające poza ewentualne rozliczenia finansowe między stronami. EES jest przykładem projektu, w którym sukces technologiczny zależy od współpracy instytucji publicznych, międzynarodowego konsorcjum i administracji kilkudziesięciu państw.

Postępowanie może wpłynąć na sposób konstruowania przyszłych unijnych kontraktów informatycznych, szczególnie w zakresie odpowiedzialności za opóźnienia, zarządzania ryzykiem i kontroli harmonogramów.

Dla europejskiego rynku zamówień technologicznych istotne będzie także to, jak sąd oceni podział odpowiedzialności między wykonawcami a instytucją nadzorującą. Rozstrzygnięcie może stać się punktem odniesienia dla kolejnych dużych projektów cyfryzacji administracji publicznej.