1 godzina temu
Przed wtorkowymi rozmowami pokojowymi w Abu Zabi Kijów jest bardziej nerwowy niż kiedykolwiek od powrotu Donalda Trumpa do Białego Domu. Październikowe zakłócenia łączności satelitarnej pokazały Ukrainie, jak ryzykowne byłoby szersze ograniczenie amerykańskiego wsparcia. Zełenski i europejscy sojusznicy od prawie dwóch lat zastanawiają się, jak poradzić sobie bez USA i jak gwałtownie mogliby być na to gotowi. Teraz to pytanie przestało być teoretyczne.
Październik, czyli test na ograniczone wsparcie USA
Wszystko zaczęło się 9 października. Trump ogłosił wtedy porozumienie z Władimirem Putinem w sprawie dostaw rosyjskiego oleju napędowego. Departament Skarbu wydał tymczasową licencję, która zawiesza sankcje na rosyjski diesel do kwietnia 2027 roku. 16 października prezydent podpisał dekret, który zwolnił Rosję z kluczowych sankcji przewidzianych w ustawie Grahama. Stało się to dwa dni przed jej wejściem w życie. Analitycy wiązali tę decyzję głównie z cenami paliw przed wyborami do Kongresu 3 listopada. Zełenski nazwał ją „słabą”. Szczegóły porozumienia opisywaliśmy w tekście Trump dogadał się z Putinem w sprawie diesla.
Kolejne decyzje uderzyły bezpośrednio w ukraińską armię. 14 października Kijów poinformował o ograniczeniach w działaniu Starlinka i jego wojskowej wersji Starshield. Utrudniły one operacje dronowe i część misji trzeba było odwołać. Pełny dostęp przywrócono dopiero 24 października. Według Reutersa, cytowanego przez magazyn „Time”, polecenie wyszło z Białego Domu. Elon Musk twierdził z kolei, iż Ukraińcy naruszyli regulamin usługi. Kijów temu zaprzeczył.
W tym samym czasie Ukraina przez kilka dni nie dostawała od USA ostrzeżeń przed rosyjskimi atakami rakietami balistycznymi. Wymianę danych przywrócono po spotkaniu Zełenskiego ze Stevem Witkoffem w Oslo 20 października.
„Teraz to działa. To świetnie” – powiedział wtedy ukraiński prezydent.
Wcześniej mówił jednak amerykańskim kongresmenom, iż jego zdaniem zapadła „polityczna decyzja o spowolnieniu” pomocy. Sekretarz stanu Marco Rubio zapewniał, iż takiej decyzji nie było.
Trump po wyborach słabszy
Sytuację zmieniły wybory do Kongresu. Demokraci przejmą 3 stycznia kontrolę nad obiema izbami. Zapowiadają przywrócenie części pomocy dla Ukrainy i śledztwa w sprawie relacji Trumpa z Rosją, podaje Al Jazeera. Zełenski ocenił, iż Ukraina przez cały czas ma „poparcie obu partii”. Z Kongresem odchodzi jednak kilku proukraińskich republikanów, m.in. Brian Fitzpatrick, współprzewodniczący kongresowego klubu ds. Ukrainy.
Kijowscy analitycy widzą w tym zagrożenie na najbliższe tygodnie. Do stycznia Trump ma jeszcze republikańską większość. Może więc próbować wymusić szybkie porozumienie, zanim nowy Kongres zacznie mu patrzeć na ręce.
„Najbliższe dwa miesiące będą dla Ukrainy dość skomplikowane” – ocenia kijowski analityk Igar Tyszkiewycz.
Abu Zabi i obawy przed „nową Jałtą”
Rozmowy w Abu Zabi zaplanowano na 10 i 11 listopada. To czwarta runda negocjacji z udziałem USA i pierwsza od lutowych rozmów w Genewie. Rosja wysyła silniejszą niż wcześniej delegację. Obok Władimira Miedinskiego będą w niej wiceministrowie spraw zagranicznych Siergiej Riabkow i Michaił Gałuzin oraz szef wywiadu wojskowego Igor Kostiukow. W rozmowach weźmie udział także Europa. Francuski minister spraw zagranicznych Jean-Noël Barrot zapowiedział, iż Francja „dopilnuje, by głos Europy był słyszalny”. Kreml wcześniej wykluczał udział Europejczyków.
Kijów najbardziej niepokoi to, co działo się poza oficjalnymi rozmowami. 5 listopada Trump spotkał się z wysłannikiem Kremla Kiriłłem Dmitrijewem bez udziału Ukraińców. Zapowiedział potem porozumienie, które „obejmie więcej niż Ukrainę” i może dotyczyć „całej Europy”. Zełenski powiedział CNN, iż nie zna szczegółów tego planu.
„Dla mnie to nie jest proste i może być niebezpieczne” – stwierdził, przywołując konferencję jałtańską z 1945 roku.
W niedzielę Trump dodał, iż Ukraina wyjdzie z wojny w „innym kształcie”, co nie poprawiło nastrojów w Kijowie. Na koniec miesiąca planowany jest szczyt APEC w Shenzhen. Rozmowy o możliwym spotkaniu Trumpa, Xi Jinpinga i Putina trwają. Zełenski odpowiada na to zasadą „nic o Ukrainie bez Ukrainy”.
Stanowiska stron wciąż mocno się różnią. Moskwa chce, by Ukraina oddała duże terytoria i zrezygnowała z członkostwa w NATO. Kijów domaga się konkretnych gwarancji bezpieczeństwa na wypadek kolejnej agresji. Walki realizowane są mimo rozmów. W nocy z piątku na sobotę Rosja wystrzeliła na obwód kijowski 36 rakiet balistycznych, a zestrzelono tylko cztery.
