UOKiK doprowadził do prawomocnego skazania właściciela sieci Biedronka za nieuczciwe wykorzystywanie przewagi kontraktowej wobec dostawców żywności – głównie producentów owoców i warzyw. Choć Sąd Apelacyjny utrzymał winę Jeronimo Martins Polska, drastycznie obniżył sankcję finansową, dlatego Urząd zapowiada skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego.
To przełomowe, choć budzące kontrowersje rozstrzygnięcie dla całego sektora rolno-spożywczego. Spółka Jeronimo Martins Polska (JMP) ma teraz 14 dni na zapłatę 170 mln zł kary. Mimo obniżki względem pierwotnej decyzji, którą wydał UOKiK, jest to najwyższa w Europie sankcja za nieuczciwe wykorzystywanie przewagi kontraktowej w branży spożywczej.
Jak UOKiK rozpracował mechanizm „wstecznych rabatów”?
Postępowanie, które prowadził UOKiK, obejmowało praktyki z lat 2018–2020. Dotknęły one ponad 200 kontrahentów sieci, z czego aż 80 proc. stanowili dostawcy owoców i warzyw.
Mechanizm był prosty, ale niezwykle dotkliwy dla producentów:
- Dostawcy realizowali dostawy towaru do sklepów po ustalonych wcześniej cenach.
- Już po fakcie Biedronka żądała dodatkowych, nieprzewidzianych w umowach rabatów i wymuszała korekty faktur.
- Odmowa oznaczała groźbę gigantycznych kar umownych (nawet do 110 proc. wartości żądanego rabatu) lub zerwanie współpracy z największym graczem na rynku.
Według wyliczeń, które przedstawił UOKiK, sieć wzbogaciła się na tym procederze o ponad 600 mln zł. Co istotne, Urząd wykazał, iż pieniądze zabrane rolnikom i przetwórcom nie przełożyły się w żaden sposób na niższe ceny dla klientów przy kasach.
Absurdalne tłumaczenia świadków przed sądem
Sąd Apelacyjny w pełni podzielił ustalenia faktyczne, jakich dokonał UOKiK, potwierdzając, iż działanie sieci było umyślne i wysoce szkodliwe. W ustnych motywach wyroku sędziowie wytknęli wręcz niewiarygodność zeznań części świadków zgłoszonych przez Biedronkę. Niektórzy dostawcy – wciąż współpracujący z siecią – przekonywali przed sądem, że… odczuwali euforia i wdzięczność, mogąc zapłacić sieci nieuzgodnione wcześniej rabaty. Nie potrafili jednak wyjaśnić, jaką mieli z tego korzyść.
Dlaczego kara spadła z 723 mln zł do 170 mln zł? UOKiK idzie do Sądu Najwyższego
Historia kar w tej sprawie pokazuje, jak długa była batalia prawna:
- 2020 r. – Prezes UOKiK nakłada karę ponad 723 mln zł.
- 2024 r. – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK) obniża ją do ponad 506 mln zł.
- 20.11.2026 r. – Sąd Apelacyjny prawomocnie ustala karę na 170 mln zł.
Skąd tak duża redukcja? Sąd Apelacyjny zastosował pozaustawowe kryterium – uznał, iż o naruszeniu istotnego interesu dostawcy można mówić dopiero wtedy, gdy wymuszony rabat przekraczał 10 proc. rocznej wartości dostaw danego producenta do Biedronki. Tym samym z oceny wyłączono mniejsze, choć równie bezprawne potrącenia.
Z taką interpretacją ostro nie zgadza się Prezes UOKiK Tomasz Chróstny, zapowiadając wniosek o pisemne uzasadnienie i skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego.
– Trudno przyjąć tę logikę sądu, stojącą u podstaw obniżenia wysokości kary (…). Kara powinna realnie odstraszać od podobnych zachowań, nie zaś stanowić element rutyny działalności biznesowej. Z pewnością nie tylko dla nas, ale również dla wielu rolników i dostawców decyzja sądu o obniżeniu sankcji jest przykra i niezrozumiała – komentuje Tomasz Chróstny.
Co wygrana, którą odniósł UOKiK, oznacza dzisiaj dla rolników?
Warto pamiętać, iż sprawa Biedronki była sądzona na podstawie starych przepisów z 2016 roku. Od grudnia 2021 r. obowiązuje już znowelizowana ustawa o przewadze kontraktowej, o którą zabiegał UOKiK.
Obecnie wymuszanie jakichkolwiek nieumówionych wcześniej rabatów po dostawie jest bezwzględnie zakazane w każdych okolicznościach – niezależnie od tego, czy stanowi 1 proc., czy 15 proc. wartości dostaw. Sieciom handlowym grozi za to kara do 3 proc. rocznego obrotu.
Masz problem z dużym odbiorcą? UOKiK przypomina, iż producenci rolni i dostawcy, którym narzuca się niekorzystne warunki po fakcie, mogą zgłaszać nieprawidłowości przez specjalny formularz na stronie Urzędu (ankieta.uokik.gov.pl/formularz-zgloszenie-przewaga/).
Opracowanie Agro Profil na podstawie komunikatu UOKIK
Prenumerata magazynu Agro Profil
Program Ochrony Roślin Rolniczych 2026
Koszulka Moje SERCE bije dla ROLNICTWA

1 godzina temu














