1 godzina temu
Gwałtowny wzrost chińskiej nadwyżki handlowej pokazuje, iż drugiej gospodarce świata udało się zrekompensować spowolnienie dostaw do Stanów Zjednoczonych spowodowane rosnącymi cłami wprowadzonymi przez prezydenta Donalda Trumpa. Przy obecnym słabym poziomie wzrostu konsumpcji krajowej oznacza to, iż chińska gospodarka w stopniu wcześniej niespotykanym zależna jest od eksportu. A ten zaczyna napotykać coraz większe bariery.
Chińska nadwyżka handlowa w 2025 roku gwałtownie wzrosła do rekordowego poziomu prawie 1,2 bln dolarów. W ubiegłym roku chiński eksport wzrósł o 5,5%, osiągając 3,77 bln dolarów, co głównie spowodowała światowa ekspansja producentów chińskiego przemysłu motoryzacyjnego i elektromaszynowego.
Nadwyżka handlowa Państwa Środka po raz pierwszy przekroczyła bilion dolarów w listopadzie, kiedy to w ciągu pierwszych 11 miesięcy ubiegłego roku osiągnęła 1,08 bln dolarów. Rok wcześniej, w 2024 roku nadwyżka handlowa wyniosła ponad 992 mld dolarów. Wbrew oczekiwaniom ekonomistów na spowolnienie eksport odnotował wzrost w grudniu – co jest osiągnięciem biorąc pod uwagę wysoką bazę porównawczą z rokiem ubiegłym, gdzie strach przed cłami Trumpa spowodował lawinowy wzrost zamówień eksportowych.
„Ogólnie rzecz biorąc, lepsze od prognoz wyniki są pozytywnym sygnałem dla Chin, a także dla partnerów handlowych biorąc pod uwagę potencjalne spowolnienie z powodu ubiegłorocznego efektu pre-loadingu” – zauważyli analitycy John Liu, Yujing Liu, Fran Wang i Colum Murphy pracujący dla Bloomberg Analytics.
Tylko w grudniu chiński eksport wzrósł w dolarach o 6,6% w porównaniu z rokiem poprzednim, co jest wynikiem lepszym od szacunków ekonomistów i wyższym niż listopadowy wzrost o 5,9% liczony rok do roku. Grudniowy import wzrósł o 5,7% rok do roku, zaś w listopadzie było to 1,9%. Pozostał on na poziomie 2,58 mld dolarów uważanym przez światowych ekonomistów za „stabilny”. Spodziewają się oni, iż eksport przez cały czas pozostanie „silnikiem chińskiej gospodarki” pomimo „niestabilnej sytuacji geopolitycznej na świecie.
„Wciąż spodziewamy się, iż eksport będzie głównym motorem wzrostu w 2026 roku” – powiedziała Jacqueline Rong, główna ekonomistka ds. Chin w BNP Paribas. Istotne jest, jak dodaje, iż choć chiński eksport do Stanów Zjednoczonych gwałtownie spadł po powrocie Trumpa do władzy i zaostrzeniu wojny handlowej właśnie z Chinami, to drugiej gospodarce świata udało się go w dużej mierze zrekompensować przez eksport na inne rynki w Ameryce Południowej, Azji Południowo-Wschodniej, Afryce i Europie.
W całym 2025 roku chiński eksport do Stanów Zjednoczonych spadł o 20%. Natomiast eksport do Afryki wzrósł o 26%, do państw Azji Południowo-Wschodniej wzrósł o 13%. Wzrost eksportu do Unii Europejskiej wyniósł 8%, a do Ameryki Łacińskiej – 7%.
Jak zauważają analitycy, główne kategorie obecne w chińskim eksporcie to przemysł motoryzacyjny i elektroniczny oraz elektromaszynowy wraz materiałami produkcyjnymi. W zeszłym roku według grupy branżowej China Association of Automobile Manufacturers, chińskiego stowarzyszenia producentów samochodów, eksport aut wzrósł o 21% osiągając ponad 7 mln sztuk, głównie dzięki pojazdom elektrycznym i hybrydom typu plug-in. istotną częścią eksportu były też chipy komputerowe oraz materiały i podzespoły potrzebne do produkcji, zaś artykuły mechaniczne i elektryczne stanowiły największą kategorię eksportową w 2025 roku rosnąc o 8,4% w porównaniu z rokiem poprzednim. Więcej niż w 2024 roku Chiny wyeksportowały również zboża i nawozów, spadł za to eksport mebli, odzieży i obuwia.
„Oczekujemy, iż odporność eksportu utrzyma się w tym roku, a eksport pozostanie ważnym motorem wzrostu i częściowo zrekompensuje słabszy popyt krajowy” – napisali w raporcie ekonomiści Barclaysa z zespołu kierowanego przez Yinga Zhanga.
Ten boom eksportowy wspierany przez państwo co prawda pomógł utrzymać roczny wzrost gospodarczy Chin w pobliżu oficjalnego celu około 5%, ale też wywołał duży niepokój w krajach, które obawiają się, iż napływ taniego importu zaszkodzi lokalnemu przemysłowi.
„Uwarunkowania zewnętrzne dla rozwoju handlu Chin są przez cały czas trudne i złożone w 2026 roku z powodu wolniejszego globalnego wzrostu gospodarczego i fragmentacji geopolitycznej. Jednak dzięki bardziej zróżnicowanym partnerom handlowym i wzmocnionej odporności podstawy chińskiego handlu pozostają solidne” – stwierdził Wang Jun, zastępca szefa urzędu celnego, podczas konferencji prasowej 15 stycznia.
Lynn Song, główny ekonomista ds. Wielkich Chin w ING Groep ostrzegł, iż Chiny napotykają „pewien opór”, ponieważ ich produkty z wyższej półki stają się na świecie coraz bardziej konkurencyjne.
W grudniu 2025 r. Międzynarodowy Fundusz Walutowy wezwał Chiny do zmiany nierównowagi gospodarczej i przyspieszenia odchodzenia od uzależnienia od eksportu poprzez zwiększenie krajowej konsumpcji i inwestycji.
„Nasza gospodarka zależna jest od eksportu w stopniu wcześniej niespotykanym. Jesteśmy potęgą, ale powiązaną ze światowymi rynkami. jeżeli cokolwiek stanie się w Europie, jeżeli Ameryka dalej będzie się zamykać, czeka nas chaos i ekonomiczna katastrofa” – stwierdził Wu Jinglian, 95-letni senior chińskiej ekonomii.
„Nawet jeżeli eksport utrzyma neutralny lub dodatni wzrost w tym roku, w Chinach większą część siły napędowej wzrostu będzie musiał stanowić popyt krajowy” – napisali ekonomiści HSBC Erin Xin i Taylor Wang w nocie dla inwestorów.
„Silniejszy niż oczekiwano wzrost eksportu Chin w grudniu pokazuje, iż ich motor napędowy przez cały czas wspierał gospodarkę w ostatnim kwartale 2025 roku, kiedy krajowe czynniki osłabły. Wyższe dostawy na rynki poza USA ponownie z nawiązką zrekompensowały spadek eksportu do USA spowodowany cłami. Patrząc w przyszłość, odporność eksportu prawdopodobnie utrzyma się do 2026 roku” – ocenia Eric Zhu z Bloomberg Economics, dodając, iż czynniki napędzające dynamiczny rozwój handlu i duże nadwyżki Chin prawdopodobnie niedługo nie znikną.
Tymczasem chińskie władze muszą zmierzyć się z rosnącymi problemami wewnętrznymi. Kiedy podjęły działania przeciw nadmiernemu zadłużaniu się przedsiębiorstw zbankrutowało ponad 150 lokalnych deweloperów a długi sektora, gdy już wyszły na jaw, przekroczyły równowartość 1,1 bln dolarów. Efekty tego kryzysu przez cały czas negatywnie wpływają na zaufanie konsumentów i popyt krajowy.
Na ostatnim plenum KC KPCh stwierdzono, iż wzrost wydatków konsumentów i przedsiębiorstw jest głównym celem polityki gospodarczej, ale podjęte dotychczas działania miały na rynek krajowy ograniczony wpływ. Objęły one m.in. rządowe dopłaty do odsprzedaży nieruchomości oraz dopłaty do produktów o wyższej klasie energooszczędności, które zachęcały konsumentów do kupowania nowszych, bardziej energooszczędnych produktów, takich jak sprzęt AGD i samochody elektryczne oraz hybrydy.
„Oczekujemy, iż wzrost popytu krajowego pozostanie umiarkowany. W rzeczywistości wsparcie polityki popytu krajowego wydaje się słabsze niż w ubiegłym roku – w szczególności program dotacji fiskalnych na dobra konsumpcyjne” – powiedziała Jacqueline Rong z BNP Paribas. Rzeczywiście, o ile łącznie sprzedaż samochodów na rynku krajowym wzrosła o 6% w 2025 r., to pod koniec roku nastąpił spadek, ponieważ dopłaty zostały ograniczone lub wycofane, zwłaszcza w niektórych prowincjach.
Gary Ng, starszy ekonomista francuskiego banku inwestycyjnego Natixis, uważa, iż biorąc pod uwagę działania państwa chiński eksport wzrośnie o około 3% w 2026 roku, czyli mniej niż 5,5% wzrostu w 2025 roku. Przy powolnym wzroście importu spodziewa się, iż chińska nadwyżka handlowa utrzyma się w tym roku powyżej 1 bln dolarów.
Jak przewiduje MFW, miara handlu towarami i usługami, jaką jest nadwyżka na rachunku bieżącym kraju, ostatecznie wyniesie w ubiegłym roku 3,3% produktu krajowego brutto. jeżeli tak się stanie, będzie to najwyższy poziom od 2010 roku, kiedy to zakończył się ostatni „wielki skok” eksportu Chin po przystąpieniu do Światowej Organizacji Handlu. Z drugiej strony nadwyżka ta podkreśla brak równowagi między siłą chińskiego sektora produkcyjnego nastawionego na eksport, a kulejącą konsumpcją krajową i to zagrożenie, jak twierdzą ekonomiści zapytywani przez CNBC, „będzie się przewijało przez cały 2026 rok”, zaznaczając, iż deflacja w kraju doprowadziła również do deprecjacji juana po uwzględnieniu inflacji, co zwiększyło atrakcyjność chińskich produktów na rynkach zagranicznych.
Chińskie władze zauważają, iż zależność od eksportu połączona z rosnącym oporem krajów, do których ten eksport trafia i słabym popytem krajowym stanowi mieszankę wybuchową, zauważają analitycy zapytywani przez AFP podkreślając, iż władze próbują zmniejszyć nieco parcie na eksport poprzez zmniejszenie eksportowych ulg podatkowych na setki produktów, choćby takich jak ogniwa słoneczne i baterie czy elektronika. Z kolei Unia Europejska rozważa wprowadzenie systemu cen minimalnych dla chińskich pojazdów elektrycznych, który miałby zastąpić cła importowe, co w sumie dla chińskich producentów może być korzystne.
Z drugiej strony według ekonomistów Nomura Holdings tak naprawdę chiński rząd nie ma już wolnych środków by wspomóc popyt krajowy. Spodziewają się oni wprowadzenia znaczących bodźców dla gospodarki wspierających konsumpcję wewnętrzną dopiero w II kwartale br. Według Citigroup możliwe jest również, iż bank centralny może jeszcze bardziej opóźnić obniżkę stóp procentowych lub stopy rezerw obowiązkowych.
Obniżenie przez chińskie banki referencyjnych stóp procentowych jest „nadal prawdopodobne” w pierwszym kwartale, „ale może nie nastąpić w przyszłym tygodniu” – stwierdzili w raporcie ekonomiści Citigroup. Jak dodali, solidne dane i wzrost na giełdzie w połączeniu z dobrymi nastrojami mogą opóźnić obniżkę stóp procentowych/stopy rezerw obowiązkowych”.
W samych Chinach coraz głośniej mówi się o wzmocnieniu juana przez Bank Ludowy, ale z drugiej strony jest możliwe, iż władze będą wspierać jedynie stopniowe umacnianie się juana, bowiem bez poprawy popytu krajowego, gwałtowna aprecjacja waluty mogłaby zaszkodzić gospodarce. Nastąpiłoby bowiem dalsze pogłębianie presji deflacyjnej, ponieważ spowodowałaby spadek cen importu.
