Wiatrak obok pola nie blokuje budowy. Rolnik może postawić silos, oborę i magazyn

Właściciel gruntu położonego w sąsiedztwie elektrowni wiatrowej nie zawsze musi rezygnować z inwestycji. Najnowsze wyjaśnienia Ministerstwa Klimatu i Środowiska wskazują, iż ograniczenia odległościowe dotyczą przede wszystkim budynków mieszkalnych oraz budynków o funkcji mieszanej. Inaczej traktowana jest infrastruktura służąca wyłącznie produkcji rolnej.

Wiatrak obok pola nie blokuje budowy. Rolnik może postawić silos, oborę i magazyn

Dla wielu gospodarstw to istotna informacja. W pobliżu wiatraków przez cały czas można bowiem planować obiekty potrzebne do prowadzenia działalności, takie jak obora, chlewnia, stodoła, magazyn płodów rolnych, silos, wiata czy garaż na maszyny. Sam fakt, iż turbina stoi blisko działki, nie tworzy automatycznego zakazu rozbudowy gospodarstwa.

Ustawa nie ogranicza każdej inwestycji przy turbinie

Kluczowe jest rozróżnienie funkcji planowanego budynku. Ustawa o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych wprost odnosi zasady odległościowe do budynków mieszkalnych i budynków o funkcji mieszanej, czyli takich, w których funkcja mieszkalna zajmuje ponad połowę powierzchni użytkowej.

To oznacza, iż obiekty wykorzystywane wyłącznie do działalności rolniczej nie są objęte tym reżimem. Rolnik, który chce postawić nową halę, przechowalnię, budynek inwentarski czy magazyn sprzętu, nie powinien być automatycznie zatrzymany przez ustawową odległość od wiatraka.

Nie znaczy to jednak, iż taka inwestycja może powstać bez żadnych formalności. przez cały czas obowiązują przepisy Prawa budowlanego, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, decyzja o warunkach zabudowy – gdy jest potrzebna – oraz wymogi dotyczące ochrony środowiska, ochrony przeciwpożarowej czy warunków technicznych.

Dom przy wiatraku? Tu przez cały czas liczy się 700 metrów

Inaczej wygląda sytuacja, gdy inwestor planuje budowę domu. Obecne przepisy przewidują, iż nowy budynek mieszkalny lub budynek o funkcji mieszanej powinien być oddalony od elektrowni wiatrowej co najmniej o 700 metrów. Dotyczy to inwestycji realizowanych na podstawie planu miejscowego, decyzji o warunkach zabudowy lub decyzji lokalizacyjnej.

W praktyce oznacza to, iż przy jednej działce mogą obowiązywać dwa zupełnie różne scenariusze. Budowa obory, magazynu czy wiaty może być możliwa, natomiast postawienie domu na tej samej nieruchomości może wymagać zachowania ustawowej odległości.

To właśnie ten podział często prowadzi do nieporozumień. Właściciele gruntów zakładają, iż wiatrak „zamraża” całą działkę. Tymczasem ustawa wprowadza ograniczenia przede wszystkim dla zabudowy mieszkaniowej, a nie dla obiektów gospodarczych.

Stare wiatraki mogą dawać większą swobodę budowy domu

Szczególne znaczenie ma data uzyskania pozwolenia na budowę przez elektrownię wiatrową. Nowelizacja z 2023 roku zawiera przepis przejściowy, który wyłącza obowiązek zachowania 700 metrów przy lokalizowaniu domu lub budynku o funkcji mieszanej w sąsiedztwie turbiny, o ile jej pozwolenie na budowę stało się ostateczne przed wejściem w życie tej nowelizacji.

W takim przypadku inwestor nie jest związany ustawowym limitem 700 metrów wynikającym z ustawy wiatrakowej. O możliwości realizacji domu wciąż będą jednak decydowały inne przepisy – przede wszystkim ustalenia miejscowego planu albo warunki zabudowy oraz zwykłe wymagania budowlane.

To ważna różnica. Przepis nie oznacza, iż każdy grunt przy istniejącej turbinie automatycznie nadaje się pod dom. Oznacza natomiast, iż sama odległość od starszego wiatraka nie musi już przesądzać o odmowie.

Rolnik powinien najpierw sprawdzić trzy rzeczy

Przed rozpoczęciem inwestycji warto ustalić przede wszystkim:

• czy planowany obiekt ma wyłącznie funkcję gospodarczą, czy będzie zawierał część mieszkalną;
• czy dla działki obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a gdy go nie ma – czy można uzyskać decyzję o warunkach zabudowy;
• kiedy decyzja o pozwoleniu na budowę pobliskiej turbiny stała się ostateczna.

Ten ostatni punkt może być decydujący przy planowanej budowie domu. W przypadku obiektu gospodarczego najważniejsze będzie natomiast adekwatne określenie jego funkcji we wniosku i projekcie budowlanym.

Ministerstwo nie planuje systemu odszkodowań

Sprawa ograniczeń wokół turbin wróciła w interpelacji poselskiej dotyczącej m.in. sytuacji mieszkańców i rolników z powiatu konińskiego. W odpowiedzi resort klimatu wskazał, iż obecne przepisy nie uzasadniają wprowadzania odrębnego systemu rekompensat dla właścicieli gruntów położonych w sąsiedztwie elektrowni wiatrowych.

Ministerstwo powołało się przy tym na analizę rynku nieruchomości, z której – według stanowiska resortu – nie wynika trwały spadek wartości działek budowlanych i rolnych wyłącznie z powodu sąsiedztwa turbin.

Dla właścicieli gruntów oznacza to, iż ewentualne roszczenia nie będą oparte na automatycznym mechanizmie odszkodowawczym. Najważniejsze pozostaje więc sprawdzenie realnych możliwości inwestycyjnych konkretnej działki, zamiast zakładania z góry, iż wiatrak całkowicie blokuje jej wykorzystanie.

Nie każdy wiatrak oznacza zamrożenie gospodarstwa

Przepisy są bardziej złożone, niż wynika to z popularnego przekonania o „zakazie budowy przy wiatrakach”. Dla rolnika najważniejsze jest to, iż infrastruktura służąca wyłącznie gospodarstwu rolnemu nie została objęta limitem 700 metrów przewidzianym dla domów.

W praktyce daje to możliwość rozwoju gospodarstwa także w sąsiedztwie istniejącej farmy wiatrowej. Warunek jest jeden: inwestycja musi być zgodna z przeznaczeniem terenu, przepisami budowlanymi i dokumentami planistycznymi obowiązującymi w gminie.