5 godzin temu
Japoński rynek akcji przygotowuje się do największej przebudowy indeksu TOPIX w jego historii. Według najnowszych szacunków ponad 600 spółek, przede wszystkim mniejszych i mniej płynnych, może zostać objętych procesem stopniowego usuwania z benchmarku. Ostateczny wynik będzie zależał m.in. od notowań w sierpniu, dlatego firmy znajdujące się w pobliżu progu kwalifikacyjnego mają jeszcze kilka tygodni na przekonanie inwestorów.
TOPIX, czyli Tokyo Stock Price Index, jest szerokim indeksem ważonym kapitalizacją akcji pozostających w wolnym obrocie. Od lat pełni rolę podstawowego benchmarku dla japońskiego rynku, ale jego konstrukcja była krytykowana za nadmierną liczbę małych i słabo płynnych spółek. Utrudniało to funduszom pasywnym dokładne odwzorowanie indeksu i zwiększało koszty transakcyjne.
Japan Exchange Group szacowała, iż już w marcu 2024 r. wartość aktywów zarządzanych pasywnie i powiązanych z TOPIX wynosiła około 110 bln jenów. Bloomberg ocenia w tej chwili skalę kapitału śledzącego benchmark na blisko 1 bln dolarów. Wypadnięcie z indeksu nie jest więc zmianą wyłącznie prestiżową. Oznacza ryzyko utraty popytu ze strony ETF-ów, funduszy emerytalnych i innych portfeli indeksowych.
Ponad 700 kandydatów do usunięcia
Oficjalna symulacja JPX, przygotowana na podstawie danych z końca marca 2026 r., wskazywała, iż liczba uczestników TOPIX może zmniejszyć się z 1654 do około 1050. Około 50 miejsc miałyby przy tym zająć spółki z segmentów Standard i Growth, które wcześniej nie należały do indeksu.
Nowsze wyliczenia agencji QUICK są jeszcze bardziej radykalne. Według symulacji opartej na danych z końca czerwca 713 obecnych uczestników TOPIX kwalifikowało się do wykluczenia, a 35 spółek było kandydatami do dodania. W takim wariancie indeks liczyłby nieco ponad 960 firm.
Różnica między kolejnymi szacunkami wynika przede wszystkim ze wzrostu kapitalizacji największych japońskich przedsiębiorstw, w tym spółek związanych z półprzewodnikami i sztuczną inteligencją. Im większa część rynku koncentruje się w ścisłej czołówce, tym wyższy staje się próg pozwalający mniejszym emitentom pozostać w indeksie. QUICK oceniała, iż na koniec czerwca granica kapitalizacji akcji w wolnym obrocie wzrosła powyżej 40 mld jenów.
Sierpień zdecyduje, ale nie tylko kapitalizacja
W uproszczonych doniesieniach reforma bywa przedstawiana jako usunięcie spółek znajdujących się w „dolnych 3 proc.” rynku. Oficjalna metodologia JPX jest bardziej złożona. Obecni uczestnicy TOPIX muszą spełnić jednocześnie dwa warunki:
- osiągnąć roczny wskaźnik wartości obrotu na poziomie co najmniej 0,14;
- znaleźć się w grupie odpowiadającej pierwszym 97 proc. skumulowanej kapitalizacji free float spółek spełniających kryterium płynności.
Dla nowych uczestników wymagania będą ostrzejsze: wskaźnik obrotu musi wynosić co najmniej 0,2, a spółka powinna mieścić się w pierwszych 96 proc. skumulowanej kapitalizacji.
Co istotne, JPX nie będzie brać pod uwagę wyłącznie kursu z ostatniej sesji sierpnia. Kapitalizacja akcji w wolnym obrocie zostanie obliczona na podstawie średniej z całego miesiąca. Sierpniowe notowania mogą zatem przesądzić o losie firm znajdujących się w pobliżu granicy.
Dywidendy i skupy akcji jako broń w walce o indeks
Presja już wpływa na decyzje zarządów. Spółki próbują zwiększać udział akcji pozostających w wolnym obrocie, ograniczać udziały inwestorów strategicznych i redukować wzajemne powiązania kapitałowe. Równolegle zapowiadają wyższe dywidendy, skupy akcji oraz działania poprawiające rentowność kapitału.
Seika Corp. przyznała, iż planowana reforma TOPIX była jednym z czynników stojących za ogłoszonym w maju skupem akcji o wartości 3 mld jenów. Wcześniej m.in. Tanseisha podwyższyła prognozy wyników i dywidendę, otwarcie deklarując zamiar utrzymania miejsca w indeksie.
Rynek próbuje wyprzedzić oficjalne decyzje. Część inwestorów prawdopodobnie zajmuje już krótkie pozycje w akcjach spółek typowanych do usunięcia. Rodzi to jednak ryzyko gwałtownego zamykania tych pozycji, o ile dana firma ostatecznie utrzyma się w TOPIX.
Zmiany zostaną rozłożone na dwa lata
Pierwszy przegląd zostanie przeprowadzony na koniec października 2026 r., a jego rezultaty JPX ma opublikować w piątym dniu sesyjnym października. Spółki niespełniające warunków nie znikną jednak z indeksu jednego dnia.
Ich wagi będą obniżane w ośmiu kwartalnych etapach, począwszy od końca października 2026 r. Proces zakończy się w lipcu 2028 r. W 2027 r. przewidziano ponowną ocenę, dzięki której część firm będzie mogła zatrzymać dalsze zmniejszanie udziału, jeżeli poprawi płynność i kapitalizację. Od października 2028 r. przeglądy składu mają odbywać się już co roku.
Tak rozłożony harmonogram ogranicza ryzyko jednorazowego wstrząsu dla całego rynku. Dla poszczególnych małych spółek presja może być jednak znaczna. Reforma TOPIX zmienia bowiem samo znaczenie obecności w indeksie: z niemal automatycznego przywileju staje się ona nagrodą za płynność, odpowiednią skalę i politykę przyjazną akcjonariuszom.
Źródła: Japan Exchange Group, Bloomberg
