2 miesięcy temu
Środowisko prawnicze z niecierpliwością oczekuje na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który ma zapaść 23 kwietnia 2026 roku. Dotyczy on sankcji kredytu darmowego, a konkretnie kwestii kredytowania kosztów pozaodsetkowych i pobierania od nich odsetek – zagadnienia, które pojawia się praktycznie w każdej sprawie sankcji kredytu darmowego toczącej się dziś w polskich sądach i dotyczy milionów kredytobiorców posiadających kredyty konsumenckie.
Co rozstrzygnie Trybunał Sprawiedliwości 23 kwietnia?
Pytania prejudycjalne do TSUE skierował Sąd Rejonowy we Włodawie. Dotyczą tego, czy bank może naliczać odsetki od kwot, które nigdy nie zostały faktycznie wypłacone konsumentowi takich jak prowizja potrącana w chwili uruchomienia kredytu konsumenckiego. Kredytobiorca nie ma żadnego momentu, w którym mógłby tymi środkami swobodnie dysponować.
Pytania sformułowano ostrożnie zamiast wprost zapytać o dopuszczalność kredytowania prowizji, Trybunał oceni, czy środki nieustalone indywidualnie z konsumentem i niewypłacone mu mogą w ogóle podlegać oprocentowaniu. Wyrok może nie rozstrzygnąć wszystkich wątpliwości, ale narzuca kierunek, w którym polskie sądy powinny badać umowy kredytów konsumenckich.
Skąd tyle sprzecznych interpretacji prostego przepisu?
Artykuł 45 ustawy o kredycie konsumenckim, regulujący sankcję kredytu darmowego, jest krótki i napisany prostym językiem. Mimo to stał się źródłem jednego z największych sporów interpretacyjnych w polskim prawie jak przyznaje adwokat Paweł Sysło, przepisy są za proste dla prawników, którzy z natury szukają skomplikowanych interpretacji prostych sformułowań.
Rozbieżności dotyczą m.in. terminu rocznego na skorzystanie z uprawnienia przez kredytobiorcę oraz możliwości miarkowania sankcji kredytu darmowego przez sąd. Tymczasem ustawodawca takiej możliwości nie przewidział jeżeli sędzia znajdzie w umowie kredytu konsumenckiego uchybienie, powinien sankcję zastosować bez możliwości odstępstwa.
Co było przedmiotem dyskusji na konferencji poświęconej sankcji kredytu darmowego?
Kilka dni przed spodziewanym wyrokiem odbyła się konferencja, podczas której przy jednym stole zasiedli przedstawiciele środowiska akademickiego, pełnomocnicy banków, pełnomocnicy konsumentów oraz sędziowie. Ujawniła ona niepokojący fakt część sędziów nie wiedziała o istnieniu ogólnego oświadczenia Rzecznika Finansowego dotyczącego sankcji kredytu darmowego, z którego mogą korzystać zarówno kredytobiorcy, jak i sądy.
Obecność sędziów na sali obnażyła też szerszy problem: na tego rodzaju wydarzeniach pojawiają się zwykle ci, którzy już stosują standardy ochrony konsumenta zgodnie z wytycznymi Trybunału. Brakuje natomiast tych, których orzeczenia w sprawach o sankcji kredytu darmowego najczęściej budzą wątpliwości.
Dlaczego banki zmieniają umowy, skoro twierdzą, iż nie popełniały błędów?
Widoczny jest wyraźny dysonans między publicznym stanowiskiem banków a ich działaniami w praktyce. Na konferencjach przekonują, że umowy kredytów konsumenckich są zgodne z prawem, a jednocześnie dzwonią do kredytobiorców i nakłaniają ich do zmiany warunków. Nowe umowy bardzo często są już pozbawione kredytowanej prowizji bank po prostu z odsetek od niej zrezygnował.
Ten efekt jest jednak korzystny dla całego rynku. Aktywność konsumentów i rosnąca liczba oświadczeń o sankcji kredytu darmowego stopniowo wymuszają porządkowanie wzorców umownych. Najnowsze umowy kredytów konsumenckich są coraz bardziej przejrzyste i zbliżają się do modelu, który chciałby wykreować ustawodawca.
Czy 23 kwietnia przyniesie przełom w sprawach SKD?
Adwokat Paweł Sysło spodziewa się przełomu i liczy na to, iż Trybunał ponownie stanie po stronie konsumentów. najważniejsze pozostaje pytanie, czy TSUE wyjdzie poza dosłowne brzmienie pytań prejudycjalnych i odniesie się szerzej do obowiązku informacyjnego banków oraz prawa kredytobiorcy do świadomego wyboru formy zaciąganego zobowiązania.
Votum Finance Help będzie relacjonować wyrok na żywo 23 kwietnia. jeżeli posiadasz kredyt konsumencki i chcesz sprawdzić, czy Twoja umowa zawiera zapisy narażające Cię na nadmierne koszty, skorzystaj z bezpłatnej analizy umowy.
Sankcja kredytu darmowego – najczęstsze pytania
- Czego dotyczy wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 roku?
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej odpowie na pytania dotyczące tego, czy bank może naliczać odsetki od prowizji i innych kosztów pozaodsetkowych, które nie zostały faktycznie wypłacone konsumentowi. To jedno z kluczowych zagadnień w sprawach o sankcję kredytu darmowego, dotykające niemal każdej umowy kredytu konsumenckiego zawartej w Polsce.
- Na czym polega sankcja kredytu darmowego?
Sankcja kredytu darmowego wynika z artykułu 45 ustawy o kredycie konsumenckim. jeżeli umowa zawiera określone uchybienia formalne lub informacyjne, kredytobiorca może złożyć oświadczenie, na podstawie którego spłaca wyłącznie pożyczony kapitał – bez odsetek i kosztów. Sankcja nie podlega miarkowaniu przez sąd.
- Czy każdy właściciel kredytu konsumenckiego może skorzystać z SKD?
Nie każda umowa kredytu konsumenckiego zawiera uchybienia uprawniające do skorzystania z sankcji kredytu darmowego. Konieczna jest szczegółowa analiza konkretnej umowy pod kątem zgodności z przepisami ustawy. Warto skorzystać z bezpłatnej analizy umowy, by ocenić swoje możliwości jako kredytobiorca.
