XTB odpowiada KNF, a akcje tracą już 24%. Jak może wyglądać interwencja w CFD?

2 godzin temu

XTB zabrało głos po wtorkowej zapowiedzi Komisji Nadzoru Finansowego, ale inwestorów to nie uspokoiło. W środę akcje brokera znów traciły. Od wystąpienia Dariusza Adamskiego, zastępcy przewodniczącego KNF, na konferencji Parkiet ExChange kurs spadł już łącznie o około 24%. To oznacza zejście z okolic 140 zł do mniej więcej 106 zł.

Już wtorek był wyjątkowo nerwowy. Kurs spadł w ciągu sesji choćby do 113,20 zł, a dzień zakończył na 115,24 zł, o 17,5% niżej. Obroty przekroczyły 417 mln zł, wobec niespełna 58 mln zł dzień wcześniej.

Stanowisko XTB: czekamy na decyzję

W oficjalnym stanowisku broker podkreśla, iż rozmawia z nadzorem, a do szczegółów odniesie się dopiero po opublikowaniu decyzji.

„Pozostajemy w bieżącym dialogu z Komisją Nadzoru Finansowego, a kwestie dotyczące rynku kontraktów CFD są jednym z tematów tych rozmów. Doskonale rozumiemy znaczenie ochrony inwestorów i odpowiedzialnego oferowania instrumentów finansowych, ponieważ sami jesteśmy największym edukatorem w tym zakresie w Polsce. Do szczegółowych rozwiązań oraz ich ewentualnego wpływu na działalność XTB będziemy mogli odnieść się po oficjalnym wydaniu decyzji KNF” –czytamy w stanowisku XTB.

Spółka zwraca też uwagę na zmiany w swoim modelu biznesowym. Podaje, iż 80% nowych rachunków maklerskich w Polsce jest otwieranych właśnie w XTB, a liczba prowadzonych przez nią rachunków IKE i IKZE przekroczyła łącznie 290 tys.

„To doskonale obrazuje naszą transformację z brokera kojarzonego z CFD w aplikację inwestycyjną spełniającą oczekiwania różnorodnych grup klientów” – podkreśla XTB.

Liczby pokazują jednak, iż ta zmiana dopiero się zaczyna. Z 2,7 mld zł przychodów XTB po trzech kwartałach 2026 roku mniej niż 240 mln zł pochodziło spoza CFD. Były to spready na akcjach i ETF-ach, prowizje oraz odsetki. Pozostała część, czyli około 90% przychodów, przypada na kontrakty CFD.

Reakcje: od paniki do krytyki samego nadzoru

Analitycy podkreślają, iż rynek wycenia teraz najgorszy scenariusz, choć szczegóły nie są znane.

„Zapowiedź opublikowania decyzji odnośnie uregulowania instrumentów CFD wobec jastrzębiego nastawienia zastępcy przewodniczącego KNF może skłaniać inwestorów do dyskontowania negatywnego scenariusza (mocne ograniczenie biznesu), co będzie ciążyć notowaniom w najbliższym czasie” – ocenił Mateusz Chrzanowski, analityk Noble Securities.

Krytykowany jest też sposób, w jaki zapowiedź trafiła na rynek. Maciej Samcik (Subiektywnie o Finansach) zwrócił uwagę, iż nadzorca przekazał istotną dla notowanej spółki informację w trakcie sesji, bez konkretów i bez terminu. Jego zdaniem więcej czasu w analizę mogłoby ograniczyć panikę. Podobne opinie pojawiały się w mediach społecznościowych. Część inwestorów zarzucała KNF, iż jedna wypowiedź przyniosła akcjonariuszom XTB straty porównywalne z tymi, przed którymi nadzór chce chronić klientów CFD.

Druga strona sporu również ma swoje argumenty. Według danych przytoczonych przez Adamskiego w 2025 roku na CFD straciło 267 tys. osób, czyli ponad ośmiokrotnie więcej niż w 2019 roku. Łączne straty sięgnęły blisko 2 mld zł. Sam XTB podaje, iż na jego platformie traci 79% detalicznych klientów handlujących CFD. Obie wartości dotyczą jednak całego rynku lub wszystkich klientów i nie są równoznaczne z przychodami brokerów.

Scenariusz 1: osobne rachunki dla CFD i akcji

Najczęściej omawiany wariant to rozdzielenie inwestowania w akcje i ETF-y od handlu CFD w osobnych rachunkach. Uderzyłby on w najważniejszy element modelu XTB. Klient otwiera aplikację, żeby kupić ETF, a CFD ma pod ręką w tym samym miejscu. Według wcześniejszych danych spółki około 13,5% nowych klientów zaczynających od akcji i ETF-ów zawiera potem co najmniej jedną transakcję na CFD.

Prezes XTB Omar Arnaout, pytany o ten scenariusz w rozmowie z „Parkietem”, nie widział problemu technologicznego, ale przyznał, iż byłoby to utrudnienie biznesowe.

„Dla nas wdrożenie takiego rozwiązania nie byłoby technologicznie trudne, bo cofnięcie się technologicznie o dziesięć lat nie jest wyzwaniem. Pytanie tylko, jaki miałoby to sens? Moim zdaniem żadnego” – mówił Arnaout.

Scenariusz 2: ograniczenie lub zakaz marketingu

Adamski mówił wprost, iż marketing nie powinien nakłaniać klientów do skomplikowanego instrumentu, który do nich nie pasuje. Gotowym wzorem jest Hiszpania. Tamtejszy nadzór CNMV w 2023 roku zakazał reklamy CFD skierowanej do klientów detalicznych i ogółu społeczeństwa. Zakaz objął też sponsoring wydarzeń i organizacji, reklamę marki z udziałem znanych osób, otwarte szkolenia i webinary o CFD oraz programy poleceń. Dotyczy wszystkich firm obsługujących klientów w Hiszpanii, także zagranicznych. Hiszpanie wzorowali się na regulacjach francuskich i belgijskich.

Dla XTB to poważne ryzyko. Spółka wydaje na marketing więcej niż konkurencja, a jej rozpoznawalność opiera się m.in. na kampaniach z udziałem znanych osób. Arnaout mówił wcześniej, iż z rozmów z KNF nie wynika, by nadzór chciał iść drogą hiszpańską. Nie ma jednak żadnej gwarancji, iż tak się nie stanie.

Scenariusz 3: trudniejsza ankieta adekwatności

Ten wariant sam Arnaout uważał za najbardziej prawdopodobny. Wskazuje na niego też wcześniejsza retoryka nadzoru. W maju Adamski zapowiadał uproszczenie dostępu do instrumentów nieskomplikowanych, takich jak akcje, obligacje i ETF-y UCITS. W przypadku produktów złożonych zapowiadał natomiast wyższe wymagania co do wiedzy klienta i jakości procesu otwierania rachunku. Na podobne problemy wskazywała kara 20 mln zł nałożona na XTB w marcu 2026 roku. KNF zarzucała spółce m.in. niewłaściwe badanie wiedzy i doświadczenia klientów oraz zbyt szerokie uznawanie ich za doświadczonych.

W praktyce mogłoby to oznaczać ostrzejsze testy wiedzy, trudniejsze uzyskanie dostępu do CFD przez nowych klientów i dokładniejsze sprawdzanie, czy klient rozumie, jak działa dźwignia finansowa.

Inne możliwe kierunki

Na stole są też inne narzędzia. Jednym z nich jest dźwignia finansowa. Od 2019 roku w Polsce działa kategoria „doświadczonego klienta detalicznego”, który może korzystać z wyższej dźwigni niż standardowe limity ESMA. KNF wprowadziła ją wbrew opinii europejskiego nadzoru. Skoro Adamski otwarcie mówi, iż interwencja z 2019 roku nie przyniosła efektów, możliwe są zarówno zaostrzenie kryteriów tej kategorii, jak i jej likwidacja. Skrajnym rozwiązaniem byłby zakaz oferowania CFD klientom detalicznym, który interwencja produktowa formalnie dopuszcza. Na razie nic nie wskazuje, by KNF szła w tym kierunku. Adamski podkreślał, iż CFD „nie są złe z natury” i mogą służyć zabezpieczaniu pozycji.

Istotne jest także, iż według zapowiedzi nadzoru nowe zasady mają objąć również firmy działające w Polsce transgranicznie. To ogranicza ryzyko, iż klienci przeniosą się do zagranicznych brokerów, choć skuteczność egzekwowania takich zasad dopiero zostanie sprawdzona.

Na razie wiadomo niewiele. Urząd KNF potwierdził Stowarzyszeniu Inwestorów Indywidualnych, iż trwa przegląd interwencji z 2019 roku i ma się zakończyć w najbliższych miesiącach. Kolejną okazją do komentarza zarządu będzie piątkowa publikacja rozszerzonego raportu XTB za III kwartał.

Idź do oryginalnego materiału