Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki zaprasza na otwarcie wystawy Retrowersje. Nowe stare miasta w Muzeum Architektury we Wrocławiu.
Na początku lat osiemdziesiątych na pustych placach Elbląga, Głogowa i Szczecina, w miejscu zniszczonych w czasie II wojny światowej staromiejskich kwartałów, zaczęto budować nowe stare miasta. Na gruzach historycznej zabudowy, w dawnym układzie urbanistycznym, rosły nowe kamienice. Powstawały według oryginalnych założeń, innych od tych znanych z odbudowy Warszawy czy Gdańska.
Retrowersja to autorska metoda konserwatorska, opracowana w Elblągu przez Marię Lubocką-Hoffmann. Powstająca architektura po swojemu interpretowała dawne ornamenty i detale. Odtwarzała historyczny charakter miejsca, zamiast przywracać utracony wizerunek miasta. Osadzona w estetyce postmodernizmu, nie rekonstruowała przeszłości wprost, ale opowiadała ją na nowo. Tym różniła się od warszawskiej Starówki czy modernistycznej zabudowy, wypełniająca od lat 60. luki po zburzonych kamienicach w wielu polskich miastach.
Na wystawie mówimy o retrowersjach, a nie jednej retrowersji. Metoda stworzona w Elblągu przez Marię Lubocką-Hoffmann stanowi punkt wyjścia do przyjrzenia się szerszemu zjawisku odbudowy historycznych centrów polskich miast – dlatego w tytule pojawia się liczba mnoga. Elbląg, Głogów i Szczecin łączą nie tylko wojenne zniszczenia i położenie na tzw. Ziemiach Odzyskanych, ale także próba wytworzenia przestrzennego wspomnienia dawnego miasta. Ekspozycja opowiada historię ich odbudowy i pokazuje, jak pamięć stała się narzędziem projektowym. Podejmowane tam strategie nie zmierzały do odtworzenia konkretnej zabudowy, ale do odtworzenia klimatu i staromiejskiej atmosfery.
Historia odbudowy Elbląga, Głogowa i Szczecina opowiadana jest na wystawie poprzez dialog materiałów archiwalnych z pracami współczesnych artystów i artystek. Twórcy w swoich pracach przyglądają się procesom odbudowy i pokazują, w jaki sposób materializuje się wizja nowych starych miast. Ich prace nie tylko komentują przeszłość, ale także stawiają pytania o to, czym są dziś odbudowane centra i czym mogą stać się w przyszłości.







