Ziemniaki wyrosły na „księżycowej glebie”! Naukowcy dokonali zaskakującego odkrycia

52 minut temu

Ziemniaki mogą rosnąć i wydawać plony choćby w podłożu przypominającym księżycowy pył. Udowodnili to naukowcy z amerykańskiego Oregon State University, którzy przeprowadzili eksperyment mogący w przyszłości zmienić sposób zaopatrywania astronautów w żywność. Kluczem do sukcesu okazał się składnik doskonale znany rolnikom – kompost wytwarzany przy udziale dżdżownic. Dzięki niemu ziemniaki uprawiane w symulowanej glebie księżycowej osiągnęły wyniki porównywalne z roślinami rosnącymi w żyznej ziemi.

Ziemniaki wyrosły na „księżycowej glebie”! Naukowcy dokonali zaskakującego odkrycia

Zwykły kompost pomógł wyhodować ziemniaki w niezwykłych warunkach

Czy na Księżycu będzie kiedyś można uprawiać ziemniaki, podobnie jak na ziemskich polach? Amerykańscy naukowcy wykonali istotny krok w tym kierunku.

Zespół badaczy z Oregon State University przeprowadził eksperyment, w którym sprawdzano możliwość uprawy ziemniaków w podłożu imitującym warunki panujące na powierzchni Księżyca.

Najlepsze rezultaty uzyskano w mieszance składającej się w 70% z symulowanego księżycowego regolitu i w 30% z wermikompostu.

Wermikompost to nawóz organiczny powstający w wyniku przetwarzania materii organicznej przez dżdżownice. Poprawia adekwatności podłoża, dostarcza składników odżywczych i sprzyja rozwojowi systemu korzeniowego.

Okazało się, iż również w warunkach eksperymentu kosmicznego znaczenie materii organicznej było ogromne. Ziemniaki uprawiane w odpowiednio przygotowanej mieszance rosły dobrze i wytwarzały bulwy.

Wyniki badań opublikowano 19 listopada 2026 roku w czasopiśmie naukowym „npj Microgravity”. Projekt był wspierany przez NASA.

Bez materii organicznej ziemniaki rosły bardzo słabo

Naukowcy wykorzystali pięć rodzajów podłoża naśladującego księżycowy regolit, czyli warstwę rozdrobnionych skał i pyłu pokrywającą powierzchnię Srebrnego Globu.

Badania prowadzono na ziemniakach odmiany Modoc, charakteryzującej się czerwoną skórką, białym miąższem i stosunkowo krótkim okresem wegetacji.

Rośliny uprawiano w kontrolowanych warunkach szklarniowych, a uzyskane wyniki porównywano z ziemniakami rosnącymi w naturalnej glebie pochodzącej z Oregonu.

Pierwsze doświadczenia pokazały, jak trudnym środowiskiem dla roślin jest podłoże imitujące księżycowy regolit.

Ziemniaki posadzone w samym symulowanym regolicie rozwijały się słabo, miały niewielki system korzeniowy i charakteryzowały się ograniczonym wzrostem.

Dodatkowym problemem okazała się obecność niektórych pierwiastków. W roślinach uprawianych w jednym z typów podłoża stwierdzono podwyższoną zawartość miedzi, która mogła negatywnie wpływać na rozwój ziemniaków.

Sytuacja zmieniła się po wzbogaceniu podłoża w materię organiczną.

30% kompostu wystarczyło, by uzyskać plon porównywalny z ziemskim

Badacze sprawdzali, jak różne ilości wermikompostu wpływają na rozwój ziemniaków.

Niewielki dodatek materii organicznej poprawiał warunki wzrostu, ale nie zapewniał rezultatów porównywalnych z uprawą w naturalnej glebie.

Dopiero zastosowanie mieszanki zawierającej 30% wermikompostu i 70% symulowanego regolitu przyniosło wyraźną poprawę.

Rośliny osiągały prawidłowy rozwój, a uzyskany plon był zbliżony do wyników odnotowanych w grupie kontrolnej.

To ważne odkrycie, ponieważ pokazuje, iż odpowiednie przygotowanie podłoża może umożliwić produkcję żywności choćby w środowisku, które naturalnie nie zapewnia roślinom korzystnych warunków.

Materia organiczna nie tylko dostarczała składników pokarmowych, ale prawdopodobnie również ograniczała niekorzystne oddziaływanie części pierwiastków obecnych w mineralnym podłożu.

Czy ziemniaki z „księżycowej gleby” nadają się do jedzenia?

Jednym z najważniejszych elementów eksperymentu było zbadanie składu chemicznego uzyskanych bulw.

Naukowcy analizowali między innymi zawartość metabolitów oraz naturalnych substancji toksycznych występujących w ziemniakach.

Szczególną uwagę zwrócono na glikoalkaloidy, w tym solaninę i chakoninę. Są to związki naturalnie obecne w ziemniakach, których nadmierne stężenie może stanowić zagrożenie dla zdrowia.

Badania nie wykazały istotnego wzrostu zawartości tych toksycznych substancji w bulwach uprawianych w symulowanym podłożu księżycowym.

Pod względem analizowanych metabolitów ziemniaki wykazywały stosunkowo niewielkie różnice w porównaniu z roślinami uprawianymi w zwykłej glebie.

W niektórych próbkach odnotowano jednak podwyższone stężenia wybranych pierwiastków, w tym miedzi i cynku, a także aluminium.

Oznacza to, iż choć wyniki są obiecujące, przed wykorzystaniem takich upraw do produkcji żywności konieczne będzie dalsze badanie bezpieczeństwa uzyskiwanych plonów.

Dlaczego NASA interesuje się uprawą ziemniaków?

Przyszłe długoterminowe misje kosmiczne będą wymagały zapewnienia astronautom stałego dostępu do żywności.

Transportowanie wszystkich produktów spożywczych z Ziemi byłoby bardzo kosztowne i wymagałoby rozbudowanej logistyki. Dlatego naukowcy poszukują możliwości produkowania części żywności bezpośrednio w bazach kosmicznych.

Ziemniaki są pod tym względem szczególnie interesującą rośliną.

Dostarczają znacznych ilości energii i składników odżywczych, a ich bulwy stanowią wartościowy produkt spożywczy.

Możliwość uprawy ziemniaków w odpowiednio przygotowanym podłożu księżycowym mogłaby w przyszłości ograniczyć ilość żywności transportowanej z Ziemi.

Jednocześnie wykorzystanie materii organicznej powstającej z resztek roślinnych i innych odpadów biologicznych mogłoby pomóc w tworzeniu zamkniętych systemów produkcji żywności.

Takie rozwiązania zakładają wielokrotne wykorzystywanie dostępnych zasobów, w tym wody i składników pokarmowych.

To jeszcze nie uprawa na Księżycu. Przed naukowcami kolejne wyzwania

Warto podkreślić, iż eksperyment nie został przeprowadzony na powierzchni Księżyca ani z wykorzystaniem przywiezionego stamtąd gruntu.

Ziemniaki rosły na Ziemi, w warunkach szklarniowych, w specjalnie przygotowanym podłożu naśladującym adekwatności księżycowego regolitu.

To istotne rozróżnienie, ponieważ na Księżycu rośliny musiałyby być dodatkowo chronione przed promieniowaniem, próżnią i ekstremalnymi wahaniami temperatury.

Konieczne byłoby również zapewnienie odpowiedniego oświetlenia, wody, atmosfery oraz kontrolowanych warunków wzrostu.

Naukowcy muszą zatem opracować nie tylko sposób przygotowania podłoża, ale także cały system produkcji roślinnej, który będzie mógł funkcjonować poza Ziemią.

Eksperyment potwierdza, jak ważna jest materia organiczna

Wyniki doświadczenia mają również interesujący wymiar rolniczy. Pokazują, iż choćby podłoże o bardzo niekorzystnych adekwatnościach można w pewnym zakresie przystosować do uprawy roślin poprzez odpowiednie zarządzanie materią organiczną.

Wermikompost poprawił warunki rozwoju systemu korzeniowego i umożliwił uzyskanie plonu w środowisku, które bez takiego dodatku było dla ziemniaków wyjątkowo trudne.

To kolejny dowód na to, iż o powodzeniu uprawy decyduje nie tylko skład mineralny podłoża, ale również dostępność składników pokarmowych, ich wzajemne oddziaływanie i obecność materii organicznej.

Na razie ziemniaki z księżycowego podłoża pozostają osiągnięciem laboratoryjnym. Jednak eksperyment naukowców z Oregonu pokazuje, iż produkcja żywności podczas przyszłych misji kosmicznych nie musi opierać się wyłącznie na zapasach dostarczanych z Ziemi.

A rośliną, która może odegrać w tym procesie istotną rolę, jest dobrze znany rolnikom ziemniak.

Czy UE wspiera „zwykłych” rolników czy tylko certyfikowane nisze? [INFOGRAFIKA]
Idź do oryginalnego materiału