7 godzin temu
Projektowane przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) zmiany w ustawie o kredycie konsumenckim miały wzmacniać ochronę konsumenta, a tymczasem wszystko wskazuje na to, iż mogą przekształcić strukturę rynku usług dodatkowych (VAS) w sposób, który cofnie jego rozwój o kilka lat, uważa członek zarządu Fundacji Forum Konsumentów Ziemowit Bagłajewski. Według niego, zamiast skupić się na tym, co dla klientów naprawdę istotne: dobrowolności, przejrzystości i egzekwowaniu limitów pozaodsetkowych kosztów kredytu, nieprzemyślana regulacja może ograniczyć dostępność części produktów, które konsumenci realnie wykorzystują i wysoko oceniają.
„Rynek VAS w ostatnich latach wyraźnie ewoluował. Obok klasycznych ubezpieczeń coraz większą rolę zaczęły odgrywać abonamenty medyczne, usługi IT, prawne i edukacyjne. To nie jest nisza. Z badania rynkowego przeprowadzonego na zlecenie Forum Konsumentów z września 2025 roku o postrzeganiu przez konsumentów usług dodatkowych VAS wynika, iż 49% Polaków w wieku 25-60 lat w ciągu ostatnich dwóch lat skorzystało z takich usług przy kredycie, koncie czy zakupie sprzętu. Aż 67% użytkowników wybierało ubezpieczenia, ale dynamicznie rośnie znaczenie pakietów medycznych – korzysta z nich 43% badanych, a 60% widzi sens ich zakupu przy okazji usługi finansowej. Co więcej, poziom satysfakcji z VAS wynosi od 86% do 91% w zależności od rodzaju usługi. To dane, które trudno zignorować” – napisał Bagłajewski w komentarzu.
Zwrócił uwagę, iż dla mniej zamożnych Polaków abonamenty stały się szansą na tani i łatwy dostęp do lekarza (jako konkurencyjna cenowo alternatywa dla największych prywatnych firm z sektora ochrony zdrowia) lub poszerzanie własnych kompetencji zawodowych. najważniejszy jest tu efekt skali pozwalający obniżać cenę takich produktów przy sprzedaży masowej. Można zaryzykować twierdzenie, iż system ten z powodzeniem poprawił kondycję tysięcy Polek i Polaków z „Polski powiatowej”.
„Tymczasem projekt ustawy może prowadzić do sytuacji, w której łatwiej niż w tej chwili będzie integrować z kredytem produkty ochronne (ubezpieczeniowe), a trudniej – usługi niefinansowe o charakterze abonamentowym. To nie jest neutralność regulacyjna. To jedna z bardziej widocznych ingerencji ustawowej w konkurencję między dwoma odmiennymi modelami biznesowymi. Ubezpieczenie ma charakter ochronny na wypadek szkody, konsument może wcale z niego nie skorzystać w całym okresie umowy. Nie jest to wadą produktu, ale jego charakterystyką. Z kolei dobrowolny abonament daje bieżącą, wymierną korzyść. jeżeli przepisy ograniczają możliwość oferowania tych usług w formule powiązanej z kredytem, konsumenci tracą realny wybór, a branża ubezpieczeniowa otrzymuje prezent w postaci osłabionej konkurencji i pozostaje jedynym liczącym się graczem na rynku. Mając zyskowny produkt, który dobrze się sprzedaje, a którego szkodowość w porównaniu np. do OC jest niska” – uważa przedstawiciel Forum Konsumentów.
W tym miejscu pojawiają się więc zupełnie niepotrzebne zapisy, które nie tylko burzą równowagę rynkową, ale dodatkowo uderzają w konsumentów. Co najciekawsze proponowane brzmienie art. 17 zakazujące VASów niefinansowych, nie pochodzi z zapisów unijnej dyrektywy CCD2, którą ustawa ma wdrożyć w Polsce, ale jest przykładem tzw. gold-platingu. To swoista nadgorliwość legislacyjna, polegająca na implementacji unijnego prawa w wymiarze znacznie szerszym niż wymagany. Dyrektywa nie nakazuje zakazania w Polsce określonych produktów, ale ustawodawca zapisuje w przepisach swoje, napisał dalej Bagłajewski.
„Może to być dla obserwatora rynku o tyle działanie nieracjonalne, iż instytucja państwowa zamiast po prostu egzekwować sankcje za przekraczanie limitów pozaodsetkowych kosztów (ktoś jeszcze pamięta, iż pierwotnie VASy pojawiły się przy wprowadzeniu limitów) czy naruszanie dobrowolności VAS, forsuje projekt selektywnie ograniczający część oferty rynkowej. UOKiK powinien stać na straży zarówno ochrony konsumenta, jak i konkurencji. o ile implementacja dyrektywy prowadzi do zawężenia rynku i cofnięcia jego rozwoju, warto zadać pytanie, czy rzeczywiście realizuje ona cele unijnej ochrony konsumentów – czy raczej przekształca rynek w sposób, którego skutki odczują przede wszystkim klienci” – podsumował.
Forum Konsumentów to niezależna organizacja reprezentująca konsumentów w debacie publicznej.
Źródło: ISBnews
