1 dzień temu
ETS – Premier Tusk ogłasza sukces. Szczyt Rady Europejskiej przyniósł wyczekiwany zwrot w unijnej polityce klimatycznej. Premier Donald Tusk ogłosił sukces „koalicji dziesięciu”, dzięki której Polska zostanie objęta specjalną pomocą finansową pochodzącą z uwolnienia rezerw uprawnień do emisji CO2. To jasny sygnał, iż Bruksela zaczyna mówić głosem państw, dla których system ETS stał się zbyt dużym obciążeniem ekonomicznym.
Przełomowe ustalenia: Pomoc dla „nie najbogatszych” państw
W obliczu napięć na Bliskim Wschodzie i skoku cen surowców, unijni przywódcy zdecydowali się na bezprecedensowy krok. W konkluzjach szczytu znalazł się zapis o uwolnieniu rezerw uprawnień do emisji CO2. Jak wyjaśnił premier Donald Tusk, środki te zostaną przekształcone w realne wsparcie finansowe. Pomoc trafi do grupy państw, dla których koszty systemu ETS są najbardziej dotkliwe i bezpośrednio windują ceny energii – a definicja tej grupy została skonstruowana tak, by Polska była jej głównym beneficjentem.
Sukces ten jest efektem zmiany filozofii wewnątrz Unii. choćby najbardziej proklimatyczne kraje, jak Niemcy czy państwa skandynawskie, uznały potrzebę specyficznego podejścia do poszczególnych gospodarek. To koniec ery sztywnej, biurokratycznej maszyny – system ma stać się bardziej elastyczny i wrażliwy na realne koszty życia obywateli.
„Koalicja dziesięciu” ratuje polski przemysł
Kluczowym elementem negocjacji był nacisk grupy dziesięciu państw (m.in. Polski, Włoch, Czech, Węgier i Austrii), które domagały się „gruntownego przeglądu” mechanizmów emisyjnych. Najważniejszą deklaracją jest zapowiedź przedłużenia możliwości przydzielania bezpłatnych uprawnień dla przemysłu energochłonnego poza rok 2034.
Zgodnie z zapowiedziami premiera, decyzja ta ma zostać sformalizowana najpóźniej do czerwca 2026 roku. Oznacza to, iż polskie huty, cementownie czy zakłady chemiczne będą mogły korzystać z darmowych pozwoleń przez „długie, długie lata”. To potężny impuls dla polskiej gospodarki, który zdejmuje z przedsiębiorców widmo drastycznych kosztów, jakie niosła ze sobą dotychczasowa dyrektywa ETS. Dodatkowo, zapis o rewizji systemu ETS2 otwiera drogę do ewentualnego zablokowania lub znacznego złagodzenia nowych opłat za ogrzewanie i transport.
Co to oznacza dla polskiego rolnika?
Decyzje podjęte w Brukseli to przede wszystkim szansa na stabilizację kosztów produkcji rolnej. Dzięki wywalczonej przez Polskę pomocy finansowej i uelastycznieniu systemu ETS, presja na ceny energii elektrycznej powinna znacząco zmaleć. Z kolei utrzymanie darmowych uprawnień dla przemysłu energochłonnego (w tym producentów nawozów) to kluczowa bariera dla dalszych podwyżek cen środków produkcji. Rolnicy zyskują także czas – zmiany w podejściu do systemu dają nadzieję, iż nadchodzący mechanizm ETS2 zostanie wdrożony w sposób znacznie łagodniejszy, co uchroni gospodarstwa przed nagłym wzrostem kosztów transportu płodów rolnych i ogrzewania budynków.
