66% rolników bez pieniędzy na modernizację. Mercosur może dobić europejskie gospodarstwa

Unijne rolnictwo wchodzi w jeden z najtrudniejszych okresów od lat. Z jednej strony Europa jest potęgą produkcyjną i notuje ogromną nadwyżkę w handlu żywnością. Z drugiej – większość gospodarstw nie ma środków na inwestycje, które pozwoliłyby konkurować z tańszym importem z Ameryki Południowej w ramach umowy z Mercosur.

66% rolników bez pieniędzy na modernizację. Mercosur może dobić europejskie gospodarstwa

Dane pokazują jasno: europejski rolnik jest dziś słaby finansowo, przeciążony regulacjami i coraz bardziej wypierany przez producentów, którzy nie muszą spełniać takich samych norm środowiskowych i pracowniczych.

Europa rolniczą potęgą – ale nadwyżka może zniknąć

Kraje Unii Europejskiej mają dziś 36 mld euro nadwyżki w handlu produktami rolno-żywnościowymi (dane za 2024 r.).

Skala produkcji robi wrażenie:

• 258 mln ton zbóż rocznie
• 162 mln ton surowego mleka
• 21 mln ton mięsa wieprzowego

To fundament europejskiego bezpieczeństwa żywnościowego i ogromnego sektora przetwórczego. Jednak wejście w życie umowy z Mercosur może gwałtownie zmniejszyć lub choćby zlikwidować dodatnie saldo handlowe.

Do UE mają trafić m.in. wołowina, drób, cukier i pasze produkowane znacznie taniej niż w Europie.

Dramat finansowy na wsi: większość rolników bez pieniędzy na inwestycje

Z raportu przygotowanego przez Ipsos dla CropLife Europe wynika, iż sytuacja rolników jest alarmująca:

• 69% rolników ocenia swoją sytuację finansową jako dramatycznie trudną
• 66% nie ma środków na modernizację gospodarstw

A właśnie inwestycje w wydajność, technologię i ograniczanie kosztów są kluczowe, by móc konkurować z tańszą produkcją z Ameryki Południowej.

Bez modernizacji europejskie gospodarstwa z góry są na przegranej pozycji.

Regulacje duszą Europę, Mercosur ich nie zna

Rolnicy i producenci żywności w UE muszą mierzyć się z:

• rosnącymi normami środowiskowymi
• raportowaniem ESG
• częstymi kontrolami
• coraz bardziej skomplikowaną biurokracją

Tymczasem producenci z Ameryki Południowej takich obowiązków nie mają.

Niższe standardy ochrony środowiska i pracy oznaczają znacznie niższe koszty produkcji, a w efekcie – ceny, z którymi europejskie gospodarstwa nie są w stanie konkurować.

To właśnie ta nierówność wywołała falę protestów rolników w całej Europie.

Pakiet Omnibus – oszczędności, ale dopiero za rok lub dłużej

W odpowiedzi na presję społeczną Komisja Europejska przygotowała tzw. pakiet deregulacyjny Omnibus.

Zakłada on m.in.:

• ograniczenie liczby kontroli do jednej rocznie
• zwolnienie małych gospodarstw z części obowiązków sprawozdawczych
• większą elastyczność w normach ekologicznych

Bruksela szacuje oszczędności dla producentów na 1,6 mld euro rocznie.

Problem w tym, że:

efekty pojawią się dopiero po wdrożeniu przez państwa członkowskie
może to potrwać rok lub dłużej

A konkurencja z Mercosur uderzy niemal natychmiast.

Płynność finansowa kolejnym ciosem dla rolników

Sytuację dodatkowo pogarszają warunki płatności w branży rolnej i spożywczej.

Według danych Faktura.pl za 2025 rok:

• małe firmy rolnicze czekają na przelew średnio 16,2 dnia
• producenci pasz – aż 22,6 dnia
• wytwórcy olejów i tłuszczów – 20,6 dnia

W praktyce oznacza to, iż gospodarstwa i zakłady przetwórcze muszą przez kilka tygodni finansować działalność z własnych pieniędzy.

Przy rosnącej presji cenowej ze strony taniego importu to może doprowadzić do utraty płynności wielu firm.

Mercosur uderzy szybciej niż przyjdą obiecane oszczędności

Pierwsze transporty południowoamerykańskiej żywności mogą niedługo dotrzeć do europejskich portów.

Tymczasem deregulacja będzie wdrażana powoli.

Różnice w kosztach produkcji między Europą a krajami takimi jak Brazylia czy Argentyna są ogromne – i będą coraz bardziej widoczne na sklepowych półkach.

Dla rolników oznacza to:

• spadek marż
• presję na obniżanie cen skupu
• konieczność szukania kapitału na bieżące funkcjonowanie

Handel detaliczny też pod presją

Sieci handlowe staną przed trudnym wyborem:

• wspierać lokalnych producentów
• czy sięgać po tańszy import

Im większa różnica cenowa, tym trudniej będzie utrzymać równowagę między patriotyzmem gospodarczym a oczekiwaniami konsumentów.

A wszystko wskazuje na to, iż ta różnica będzie rosnąć.

Gra na czas – kto nie przetrwa teraz, nie skorzysta z deregulacji

Unijne rolnictwo znalazło się w wyścigu z czasem.

Z jednej strony zapowiadane są ułatwienia i oszczędności. Z drugiej – tania konkurencja z Mercosur nadciąga już dziś.

Przy 66% rolników bez środków na modernizację i dramatycznej sytuacji finansowej większości gospodarstw, wielu producentów może nie doczekać efektów pakietu Omnibus.

Najbliższe miesiące zdecydują o przyszłości tysięcy europejskich – także polskich – gospodarstw.

Jeśli chcesz, mogę jeszcze:
• przygotować mocny newsowy tytuł
• skróconą wersję pod portal lub social media
• analizę skutków dla konkretnych sektorów (zboża, mięso, mleko)