1 godzina temu
Wydatki na obronność rosną w tempie niespotykanym od dekad, ale coraz większa ich część finansowana jest poza budżetem państwa, dzięki emisji długu.
Jak napisał serwis Warsaw Enterprise Institute (WEI) informuje, w ciągu kilku lat największą składową budżetu obronnego kraju może stać się obsługa zobowiązań. Zadłużenie Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych w 2029 r. ma przekroczyć 300 mld zł. Narastające zobowiązania tworzą ryzyko, którego nie można dłużej ignorować.
Sposób finansowania wydatków na zbrojenia w naszym państwie budzi poważne zastrzeżenia
„Pieniądze, pieniądze i jeszcze raz pieniądze” – słowa marszałka Gian Giacomo Trivulzia, wypowiedziane pięć stuleci temu, dziś brzmią jak komentarz do polskiej rzeczywistości. Polska, jako państwo frontowe NATO, stoi przed koniecznością intensywnej modernizacji armii. Jednak sposób finansowania tych działań budzi poważne zastrzeżenia.
Finansowanie obronności poza budżetem – szybkie, ale obarczone wysokim ryzykiem
Znacząca część wydatków obronnych realizowana jest w tej chwili poprzez Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych. Mechanizm ten umożliwia szybkie zawieranie kontraktów, ale wszystko w oparciu o zaciąganie pożyczek. Zobowiązania powstałe w ramach funduszu nie są ujmowane w krajowej definicji długu publicznego, co – zdaniem WEI – tworzy fałszywy obraz stabilności finansów państwa.
W perspektywie kilku lat koszty obsługi zadłużenia mogą stać się większym obciążeniem niż same wydatki na utrzymanie i rozwój sił zbrojnych. To scenariusz, który realnie zagraża zdolnościom obronnym państwa.
Wydatki socjalne są ślepo podwyższane, mimo presji na zbrojenia
Według najnowszego raportu WEI wydatki socjalne w 2025 r. wzrosły do 22% PKB. Utrzymanie ich na poziomie z 2024 r. (19,1% PKB) pozwoliłoby wygenerować środki wystarczające na pokrycie części kosztów modernizacji armii bez konieczności zwiększania zadłużenia. W ocenie ekspertów tak dynamiczny wzrost wydatków bieżących jest działaniem krótkowzrocznym, zwłaszcza w sytuacji rosnących zagrożeń bezpieczeństwa.
Potrzeba natychmiastowej zmiany modelu finansowania
WEI podkreśla, iż finansowanie obronności powinno odbywać się w ramach budżetu centralnego, tak jak w przypadku innych formacji państwowych. Przejrzystość, kontrola parlamentarna oraz długoterminowa stabilność są najważniejsze dla utrzymania zdolności obronnych kraju. WEI wskazuje również na konieczność wzmacniania krajowego przemysłu zbrojeniowego, tak aby jak największa część środków pozostawała w polskiej gospodarce. Rozwój badań, testów i innowacji technologicznych – w tym w obszarze dronów morskich – powinien być wspierany przez odpowiednie regulacje prawne. W opinii WEI najlepszą gwarancją bezpieczeństwa dla państwa jest jego zdolność do samoobrony oraz kooperacja z sojusznikami. W obliczu rosnącego kryzysu wydatków publicznych oraz niezwłocznej potrzeby modernizacji armii WEI rekomenduje:
- Pełne włączenie finansowania obronności do budżetu państwa i likwidację FWSZ w horyzoncie 3 lat.
- Powiązanie wzrostu wydatków obronnych z redukcją wydatków bieżących w innych działach budżetu.
- Uproszczenie systemu VAT i wykorzystanie dodatkowych wpływów do finansowania modernizacji bez zwiększania długu.
- Liberalizację obowiązującego prawa oraz włączenie sektora prywatnego w produkcję kluczowych komponentów, a także realizację zadań logistycznych.
