Będzie ochrona przed produktami powodującymi wylesianie

Rząd przygotował projekt ustawy, która ma chronić przed produktami powodującymi wylesianie oraz degradację. Ustawa określa kontrole firm oraz kary za naruszenie przepisów. Będzie również możliwe wprowadzenie natychmiastowych środków tymczasowych oraz nałożenie na firmę zwrotu kosztów działań urzędów.

Ochrona przed produktami powodującymi wylesianie staje się jednym z głównych kierunków regulacji rynku w Unii Europejskiej. Nowe przepisy mają ograniczyć handel towarami powiązanymi z degradacją lasów, a jednocześnie zwiększyć odpowiedzialność firm. Regulacje wzmacniają również uprawnienia urzędów, ponieważ przewidują kontrole oraz sankcje.

Podstawa dla projektu ustawy

Chodzi o rządowy projekt ustawy o ochronie rynku i konkurencyjnej gospodarki przed produktami i towarami powodującymi wylesianie oraz degradację lasów.

W dniu 29 czerwca 2023 r. weszło w życie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1115 z dnia 31 maja 2023 r. w sprawie udostępniania na rynku unijnym i wywozu z UE niektórych towarów i produktów związanych z wylesianiem i degradacją lasów (Dz. Urz. UE L 150 z 09.06.2023, str. 206, z późn. zm.). Chodzi w nim o wprowadzenie ochrony terenów leśnych. Ochrona obejmuje nie tylko poprawę dobrostanu fauny i flory, ale także człowieka.

Rozporządzenie 2023/1115 określa między innymi zakaz wprowadzania do obrotu i udostępniania na rynku oraz wywozu towarów i produktów, które powodują wylesianie. Ponadto organy celne muszą kontrolować takie produkty. Projekt ustawy o ochronie rynku i konkurencyjnej gospodarki przed produktami i towarami powodującymi wylesianie oraz degradację lasów wyznacza urzędy odpowiedzialne za te kwestie. Ponadto reguluje kontrolę produktów powodujących wylesianie i kary za naruszenie przepisów.

Urzędy adekwatne w sprawach wylesiania

Urzędem adekwatnym w sprawach bydła karmionego produktami powodującymi wylesianie będą powiatowy lekarz weterynarii oraz Główny Lekarz Weterynarii.

Natomiast wojewódzki inspektor jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych będą adekwatni w odniesieniu do kakao, kawy, palmy olejowej i soi. Ponadto wojewódzki inspektor ochrony środowiska oraz Główny Inspektor Ochrony Środowiska będzie adekwatny w odniesieniu do drewna i kauczuku oraz produktów, które zawierają te towary lub zostały wytworzone przy ich użyciu.

Kontrole produktów powodujących wylesianie

Projekt ustawy reguluje kontrole planowe i pozaplanowe produktów powodujących wylesianie. Kontrole planowe odbędą się zgodnie z rocznymi planami kontroli. Kontrole pozaplanowe odbędą się, o ile urzędy dowiedzą się o możliwości naruszenia wskazanego wyżej rozporządzenia 2023/1115.

Natychmiastowe środki tymczasowe

Wobec firm produkujących towary powodujące wylesianie urzędy będą mogły stosować natychmiastowe środki tymczasowe. Chodzi tu o zajęcie towarów lub produktów. Urzędy będą mogły też zawiesić wprowadzenia towarów lub produktów do obrotu lub ich udostępniania na rynku lub ich wywozu.

Sankcje za naruszenie przepisów rozporządzenia 2023/1115

Projekt ustawy reguluje także kary za naruszenie rozporządzenia 2023/1115. Chodzi tu między innymi o grzywnę, administracyjną karę pieniężną, jak również czasowy zakaz ubiegania się o zamówienia publiczne. Firmę łamiącą przepisy będzie można ukarać także zakazem lub czasowym zakazem prowadzenia działalności gospodarczej wprowadzania do obrotu produktów i towarów. Będzie można też zastosować przepadek towarów lub produktów i przepadek korzyści majątkowej z transakcji dotyczących towarów lub produktów.

Odzyskiwanie kosztów postępowań przez urzędy

Rozporządzenie 2023/1115 przewiduje możliwość domagania się przez urzędy zwrotu kosztów poniesionych działań. Dlatego zgodnie z projektem omawianej ustawy w razie naruszenia przepisów rozporządzenia 2023/1115 urząd będzie mógł nałożyć na skontrolowane podmioty obowiązek zwrotu kosztów celowych i niezbędnych działań w ramach kontroli. Zwrot kosztów będzie można nałożyć także na firmy na dalszych etapach łańcucha dostaw lub na podmioty handlowe.

Obowiązki urzędów celnych

Urząd celny odmówi przyjęcia zgłoszenia celnego do procedury dopuszczenia do obrotu lub wywozu odnośnych produktów. Chodzi tu o przypadki, gdy w zgłoszeniu celnym nie zadeklarowano numeru referencyjnego oświadczenia o należytej staranności lub identyfikatora jednorazowej uproszczonej deklaracji.

Większość przepisów ustawy o ochronie rynku i konkurencyjnej gospodarki przed produktami i towarami powodującymi wylesianie oraz degradację lasów wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. w tej chwili projekt trafi pod obrady rządu, a następnie do prac w Sejmie.

Źrodło: RCL