Polska branża wieprzowa chce odwrócić wieloletni spadek produkcji trzody chlewnej i ograniczyć uzależnienie od zagranicznych dostawców prosiąt. Stawka jest wysoka – według szacunków sektor traci z tego powodu około 2,4 mld zł rocznie. Organizacje branżowe przedstawiły strategię rozwoju na lata 2026–2035, która zakłada odbudowę pogłowia macior, zwiększenie krajowej produkcji prosiąt oraz poprawę konkurencyjności polskiej wieprzowiny. Realizacja planu ma kosztować 30,5 mld zł.
Co dalej z polską trzodą chlewną? Powstał plan odbudowy sektora do 2035 rokuPolska hodowla świń w odwrocie. Branża chce zatrzymać spadki
Polski sektor wieprzowiny od lat walczy z ograniczaniem produkcji, spadkiem liczby gospodarstw utrzymujących trzodę chlewną oraz rosnącą zależnością od importu. Skalę problemu pokazują dane historyczne – już w pierwszej dekadzie członkostwa Polski w Unii Europejskiej pogłowie świń zmniejszyło się o blisko 37%.
Dziś jednym z największych problemów jest niedostateczna krajowa produkcja prosiąt. Około 40% zwierząt wykorzystywanych w polskim łańcuchu produkcji wieprzowiny pochodzi z importu, przede wszystkim z Danii.
Oznacza to, iż znaczna część wartości ekonomicznej związanej z rozrodem i odchowem prosiąt powstaje poza Polską. Według autorów strategii straty dla krajowego sektora wynikające z tego uzależnienia sięgają około 2,4 mld zł rocznie.
Odpowiedzią na pogłębiające się problemy ma być „Strategia dla polskiego sektora wieprzowiny na lata 2026–2035”, przygotowana z inicjatywy siedmiu organizacji branżowych współpracujących w ramach Polskiego Forum Wieprzowiny.
Prace koordynował Związek POLSKIE MIĘSO, a opracowanie merytoryczne przygotowała firma Olipra Analytics pod kierownictwem dr. Jakuba Olipry.
Koniec uzależnienia od importu? Polska chce produkować własne prosięta
Najważniejszy cel strategii jest konkretny: do 2035 roku krajowa produkcja prosiąt ma w pełni pokrywać zapotrzebowanie polskich zakładów ubojowych.
Obecnie wskaźnik ten wynosi około 60%. Osiągnięcie samowystarczalności wymaga więc znaczącego zwiększenia potencjału produkcyjnego krajowych gospodarstw.
Strategia zakłada również odbudowę pogłowia macior z około 600 tys. do 800 tys. sztuk. Oznacza to wzrost o 200 tys. sztuk, czyli o jedną trzecią względem poziomu przyjętego w dokumencie.
Samo zwiększenie liczby loch nie wystarczy. Konieczne będą nowe inwestycje w budynki inwentarskie, modernizacja istniejących obiektów oraz poprawa efektywności produkcji.
Dlatego organizacje branżowe proponują przygotowanie specustawy dotyczącej odbudowy produkcji prosiąt, która miałaby ułatwić realizację inwestycji.
Wśród postulatów znalazły się także uproszczenie procedur administracyjnych, skrócenie czasu uzyskiwania pozwoleń, odpowiednie ukierunkowanie wsparcia finansowego oraz udostępnienie lokalizacji pod nowe obiekty.
ASF przez cały czas blokuje rozwój produkcji. Branża oczekuje nowych rozwiązań
Jedną z największych przeszkód w odbudowie pogłowia pozostaje afrykański pomór świń. Choroba ogranicza możliwości rozwoju gospodarstw, utrudnia handel i zwiększa ryzyko ekonomiczne produkcji.
Strategicznym celem na 2035 rok jest odzyskanie przez Polskę statusu kraju wolnego od ASF.
Autorzy dokumentu proponują działania wykraczające poza dotychczasowe rozwiązania. Wśród nich znalazły się tworzenie grup sanitarnych, skuteczniejsza kontrola populacji dzików oraz dalsze wzmacnianie bioasekuracji.
Ważną propozycją jest również kompartmentyzacja produkcji, czyli tworzenie systemów pozwalających wyodrębniać gospodarstwa i łańcuchy produkcyjne o określonym statusie zdrowotnym i wysokim poziomie zabezpieczeń biologicznych.
Branża postuluje ponadto wprowadzenie skutecznego systemu rekompensat dla hodowców ponoszących straty w związku z ograniczeniami obowiązującymi na obszarach objętych restrykcjami.
Małe gospodarstwa pod presją. Co z producentami utrzymującymi mniej niż 100 świń?
Odbudowa polskiej produkcji wieprzowiny nie będzie możliwa bez uwzględnienia struktury krajowych gospodarstw.
Z danych przytoczonych w strategii wynika, iż spośród około 43 tys. gospodarstw utrzymujących trzodę chlewną blisko 30 tys. posiada mniej niż 100 świń.
To właśnie ta grupa producentów jest szczególnie narażona na skutki rosnących kosztów, trudności inwestycyjnych oraz wymagań administracyjnych i sanitarnych.
Strategia przewiduje dla mniejszych gospodarstw rozwój doradztwa, szkoleń oraz narzędzi wspierających poprawę efektywności produkcji.
Zakłada również umożliwienie producentom wyboru alternatywnej ścieżki rozwoju, o ile dalsze prowadzenie chowu świń okaże się ekonomicznie nieuzasadnione.
Nie tylko hodowla. Zmiany mają objąć przetwórstwo i handel
Strategia nie ogranicza się do zwiększenia liczby świń. Jej autorzy wskazują, iż poprawa konkurencyjności wymaga zmian w całym łańcuchu dostaw – od gospodarstw przez zakłady mięsne aż po handel detaliczny.
W przetwórstwie jednym z priorytetów ma być odejście od konkurowania przede wszystkim niską ceną i wielkością produkcji.
Zakłady mają w większym stopniu rozwijać produkty o wysokiej wartości dodanej, poprawiać efektywność operacyjną oraz lepiej wykorzystywać wartość poszczególnych elementów tuszy.
Do 2035 roku udział wieprzowiny objętej krajowymi systemami jakości w sprzedaży detalicznej ma wzrosnąć do 90%.
To element szerszego planu wzmocnienia pozycji polskiego mięsa na rynku wewnętrznym, na którym coraz większym wyzwaniem stają się presja importowa i przewidywany spadek konsumpcji związany ze zmianami demograficznymi.
Strategia przewiduje również rozwój produktów premium oraz wyrobów wygodnych i szybkich w przygotowaniu.
Polska wieprzowina ma trafić na więcej zagranicznych rynków
Istotną częścią planu jest zwiększenie możliwości eksportowych polskich przedsiębiorstw.
Obecnie polska wieprzowina trafia na około 90 aktywnych rynków zagranicznych. Do 2035 roku ich liczba ma wzrosnąć do 140.
Równocześnie branża chce poprawić relację wartości eksportu do importu z około 0,74 do 1,25. Oznaczałoby to przejście od sytuacji, w której wartość importu przewyższa eksport, do uzyskania przewagi eksportowej pod względem wartości.
Realizacja tych założeń wymaga otwierania nowych kierunków sprzedaży, zwiększania kompetencji eksporterów oraz rozwoju produktów o wyższej wartości jednostkowej.
Osobnym elementem strategii jest poprawa pozycji negocjacyjnej producentów trzody chlewnej. Organizacje branżowe postulują rozwój integracji poziomej, czyli współpracy gospodarstw na tym samym etapie produkcji.
Docelowo udział takich modeli organizacyjnych w rynku ma osiągnąć około 40%.
30,5 mld zł na odbudowę sektora. Kto sfinansuje strategię?
Przedstawiony program zakłada wieloletnie inwestycje i zmiany organizacyjne.
Łączny dodatkowy koszt realizacji strategii w latach 2026–2035 oszacowano na około 30,5 mld zł. Z tej kwoty około 9,6 mld zł ma stanowić wkład finansowy samej branży.
Pozostała część finansowania będzie wymagała wypracowania odpowiednich rozwiązań z udziałem administracji publicznej oraz instytucji odpowiedzialnych za politykę rolną i gospodarczą.
Strategia obejmuje także dostosowanie sektora do wymagań środowiskowych, klimatycznych i dobrostanowych. Branża postuluje przygotowanie przez instytucje rządowe mapy drogowej zielonej transformacji, która określi obowiązki, terminy oraz działania niezbędne do spełnienia nowych wymogów.
Wdrażanie dokumentu ma odbywać się etapami – od usunięcia najważniejszych barier inwestycyjnych, przez programy pilotażowe, po szersze wdrażanie rozwiązań i ocenę osiąganych rezultatów.
Branża ma wspólny plan. Teraz potrzebne są decyzje rządu
Przygotowanie strategii jest efektem współpracy siedmiu organizacji reprezentujących producentów trzody chlewnej, hodowców i przemysł mięsny. Wśród nich znajdują się POLPIG, POLSUS, Związek POLSKIE MIĘSO, UPEMI, Stowarzyszenie Rzeźników i Wędliniarzy RP, Polski Związek Niezależnych Producentów Świń oraz Związek Rewizyjny „Agrointegracja”.
Przedstawiciele sektora podkreślają, iż odbudowa produkcji będzie wymagała współpracy z administracją rządową, szczególnie w zakresie legislacji, finansowania inwestycji i zwalczania ASF.
Najważniejsze pytanie dotyczy teraz przełożenia branżowych postulatów na konkretne przepisy, programy wsparcia i decyzje inwestycyjne.
Bez uproszczenia procedur budowlanych, zapewnienia dostępu do kapitału i ograniczenia zagrożenia ASF zwiększenie pogłowia macior do 800 tys. sztuk może pozostać jedynie założeniem zapisanym w strategii.
Dla polskich hodowców najistotniejsze będzie to, czy zapowiadane zmiany rzeczywiście stworzą warunki do opłacalnej produkcji prosiąt i tuczników. Od tego zależy powodzenie całego planu odbudowy krajowego sektora wieprzowiny.

1 godzina temu













