Dopłaty bezpośrednie 2026 – najważniejsze zmiany dla rolników

Zdjęcie: eWniosekPlus

Do 15 maja br. trwa kampania dopłat bezpośrednich oraz płatności obszarowych. Rolnicy ubiegają się ponownie o wsparcie finansowe w ramach Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027. W ostatnim czasie wprowadzono szereg istotnych zmian.

Do kiedy złożyć wniosek o dopłaty bezpośrednie 2026?

Wniosek o przyznanie płatności wraz z wymaganymi załącznikami należy złożyć w terminie do 15 maja 2026 r. za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus dostępnej w Platformie Usług Elektronicznych (PUE). Wniosek można złożyć w dodatkowym terminie do 9 czerwca 2026 r., przy czym każdy dzień roboczy opóźnienia skutkuje obniżeniem płatności o 1%. Wnioski złożone po 9 czerwca 2026 r. nie będą rozpatrywane.

Najważniejsze zmiany w dopłatach bezpośrednich 2026

Nowe przepisy dotyczące ekoschematów w ramach dopłat bezpośrednich na 2026 rok wprowadziły wiele zmian – zarówno istotnych, jak i tych kosmetycznych. Mają one na celu uproszczenie systemu oraz zwiększenie nacisku na ochronę środowiska i klimat. Wynikają również z ograniczeń finansowych spowodowanych dużym zainteresowaniem – szczególnie większych gospodarstw. Duże powodzenie ograniczyło w znaczący sposób możliwości finansowania ekoschematów.

Kluczowe zmiany objęły ograniczenia powierzchniowe, nowe praktyki oraz zróżnicowanie stawek. W kampanii na rok 2026 nie są one jednak znaczące i dotyczą tylko kilku elementów.

Nowe limity ekoschematów wpływają na decyzje rolników

Największy wpływ na wnioski składane przez rolników miały dwa czynniki. Pierwszy z nich to limit powierzchni ekoschematów – maksymalnie do 300 ha. Drugi to ograniczenie łączenia do dwóch ekoschematów, praktyk lub wariantów na danym hektarze. Wcześniej udawało się „zmieścić” choćby do czterech działań. Najczęstszym standardem były jednak trzy ekoschematy do danej uprawy.

Po zmianach rolnicy – chcąc zoptymalizować otrzymywane płatności (uzyskać możliwie najwyższe) – zaczęli wybierać ekoschematy o wyższym stopniu dofinansowania, rezygnując z płatności, które miały niższą stawkę.

Wsparcie dla KGW – ruszył nabór wniosków na rok 2026!

Zróżnicowane stawki w Integrowanej Produkcji Roślin

Zmiany nastąpiły również w płatnościach do Integrowanej Produkcji Roślin (IPR) – zróżnicowano stawki w zależności od rodzaju uprawy. Najwyższe wsparcie można otrzymać do upraw sadowniczych (1463 zł/ha), następnie jagodowych i warzyw (1320 zł/ha), a najniższe dla upraw rolniczych (624 zł/ha).

Różnice wynikają ze znacznych dysproporcji w poniesionych kosztach produkcji i nakładach pracy. Sadownictwo i warzywnictwo są bardziej pracochłonne i wymagają większej intensywności zabiegów, dlatego otrzymują wyższe wsparcie niż uprawy rolnicze zajmujące największą część gruntów rolnych w Polsce.

Które ekoschematy zyskały największą popularność?

Największe zainteresowanie i wzrost zanotowano w ekoschemacie mikrobiologiczna uprawa roślin. W oparciu o tę praktykę rozszerzono wariant pod nazwą nawozowe produkty mikrobiologiczne. W 2024 roku na mikrobiologiczną uprawę roślin złożono 3,7 tys. wniosków, natomiast w roku 2025 było to już 7,2 tys. i 2,5 tys. wniosków na nawozowe produkty mikrobiologiczne.

Wielu rolników zdecydowało się również do przystąpienia do płatności dla małych gospodarstw. Liczba złożonych wniosków wzrosła z 210 tys. w 2024 do 510 tys. w 2025 roku. Świadczy to o rosnącym potencjale rozwoju choćby małych jednostek, które stawiają na kolejny krok do przodu mimo niepewnej koniunktury.

Z których ekoschematów rolnicy rezygnują najczęściej?

Najwięcej rolników zrezygnowało z ekoschematu opracowanie i przestrzeganie planu nawożenia, szczególnie w wariancie z wapnowaniem. Według opublikowanych zestawień zanotowano znaczny spadek – od 25% w przypadku podstawowego wariantu do choćby 50% w przypadku wariantu z wapnowaniem.

Zmniejszyła się również liczba wnioskowań o ekoschemat wymieszanie słomy z glebą. Tu również zaobserwowano drastyczny regres z 208 tys. do 99,2 tys. wniosków. Z punktu widzenia odbudowania żyzności i produktywności gleby rezygnacja z tej praktyki jest bardzo niekorzystna.

Coraz mniej rolników decydowało się także na wnioskowanie w ramach ekoschematu grunty wyłączone z produkcji. Skala jest tutaj jednak zdecydowanie mniejsza – z 12,6 tys. w 2024 do 8,5 tys. w 2025 roku. Średnia powierzchnia we wnioskowaniu wyniosła 1,7 ha.

Ułatwienia dla małych gospodarstw w dopłatach 2026

Jako istotne zmiany w podejściu do norm i wymagań należy wskazać złagodzenie części przepisów. Zdecydowano o wyłączeniu rolników wnioskujących o wsparcie dla małych gospodarstw oraz tych poniżej 10 ha z systemu warunkowości środowiskowej. Skutkuje to brakiem kontroli administracyjnej.

Normę GAEC 7 dotyczącą zmianowania i dywersyfikacji upraw wprowadzono dla gospodarstw o powierzchni od 30 ha. Mniejsze gospodarstwa nie będą zobowiązane do wskazywania, w jaki sposób spełniają tę normę – poprzez dywersyfikację upraw czy zmianowanie.

Program sam sprawdzi spełnienie jednej z nich. W eWnioskuPlus pojawi się specjalna warstwa (dla gospodarstw o pow. 30 ha), która będzie wskazywała (czerwony kolor na mapie) np. konieczność zmiany uprawy po trzech latach, czy dostosowanie do wymagań zmianowania. W aplikacji pojawi się również komunikat dla wnioskującego „Czy spełniono wymogi GAEC 7 w zakresie dywersyfikacji: TAK lub NIE”.

Uprawa bezorkowa wobec suszy. Czy uprawa bezpłużna może być odpowiedzią na brak opadów?

Zmiany dotyczące trwałych użytków zielonych

W ostatnim czasie zmieniono definicję trwałych użytków zielonych. Dotychczas uprawy mieszanek traw pastewnych na gruntach ornych przez okres dłuższy niż 5 lat były automatycznie zaliczane jako trwały użytek zielony. w tej chwili za TUZ uznajemy grunty z trawą i mieszankami uprawianymi nieprzerwanie przez okres co najmniej 7 lat.

W normie GAEC 1 dotyczącej zachowania trwałych użytków zielonych (TUZ) utrzymano natomiast ich powierzchnię w korelacji do całkowitej powierzchni użytków rolnych. Jednocześnie podniesiono próg dopuszczalnego spadku powierzchni TUZ względem wartości referencyjnej z 5% do 10%.

Co zmieniło się dla gospodarstw ekologicznych?

Wprowadzone w ostatnim czasie zmiany dotyczą również gospodarstw ekologicznych. Ze względu na ich sposób gospodarowania nie muszą one już wykazywać spełnienia norm GAEC. Pozostawiono jedynie wybrane elementy, takie jak przekształcanie gruntów torfowych i podmokłych czy zakaz wycinania drzew i żywopłotów w okresie lęgowym ptaków. Podtrzymano również zakaz przekształcania i zaorywania trwałych użytków zielonych wyznaczonych jako cenne przyrodniczo na obszarach Natura 2000.

Drugą zmianą jest zniesienie obowiązku przygotowania planów działalności ekologicznej dla gospodarstw ekologicznych. Od 2026 roku przestają również obowiązywać wcześniej sporządzone plany działalności ekologicznej, choćby jeżeli zostały zapisane na obecny rok i kolejne lata. Praktyki w rolnictwie ekologicznym mają opierać się o istniejące przepisy prawne.

Nowe dopłaty do torfowisk i obszarów podmokłych

Na gruntach torfowych i podmokłych objętych normą GAEC 2 zaproponowano dodatkową korzyść. Wprowadzono nową interwencję „Ochrona torfowisk i obszarów podmokłych na gruntach użytkowanych rolniczo”. Wsparcie zostało zróżnicowane i podzielone na trzy warianty.

Pierwszy z nich to ochrona torfowisk na trwałych użytkach zielonych (581 zł/ha rocznie). Obowiązuje tutaj zakaz zaorywania i przekształcania TUZ. Dopuszczalna jest jedynie renowacja poprzez płytką uprawę i podsiew, nie częściej niż raz na cztery lata.

Kolejny wariant to ochrona torfowisk na gruntach ornych (627 zł/ha rocznie). Na tych obszarach nie będzie można wykonywać orki głębokiej. Dopuszczona jest jedynie płytka uprawa gleby do głębokości 15 cm.

Trzeci wariant to przekształcenie gruntów ornych na użytki zielone (2387 zł/ha rocznie przez okres 5 lat). Na tym obszarach rolnik musi wysiać mieszankę roślin pastewnych z trawami i użytkować taki grunt jako trwały użytek zielony przez okres 5 lat.

Atak niedźwiedzia na Podkarpaciu: Zwierzę zaatakowało rolników przy pracy!

Jak działa aplikacja eWniosekPlus?

Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w kampanii 2026 umożliwia ponownie rolnikom elektroniczne składanie wniosków o dopłaty bezpośrednie oraz płatności obszarowe w ramach Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027. Użytkownik może za jej pomocą wypełnić i złożyć wniosek o płatności, a także wprowadzać i aktualizować dane działek rolnych. Aplikacja pozwala również na deklarowanie upraw oraz ich przypisywanie do odpowiednich płatności i ekoschematów.

System zapewnia weryfikację poprawności danych, wykrywanie błędów oraz ich bieżącą korektę jeszcze przed wysłaniem wniosku. Aplikacja eWniosekPlus daje także dostęp do informacji o statusie złożonego wniosku, komunikatów ARiMR oraz historii zgłoszeń. Cyfryzacja wnioskowania i płatności ograniczyła potrzebę składania dokumentów w formie papierowej, przyspieszyła obsługę spraw i zmniejsza ryzyko błędów formalnych.

Sprawdź eWniosekPlus