Eksport pszenicy z Rosji w sierpniu drastycznie spadł. Co to oznacza dla cen?

Rosja jako największy eksporter pszenicy na świecie od wielu już lat dyktuje warunki na światowym rynku eksportowym tego zboża. Tymczasem eksport pszenicy z Rosji w początkowej fazie sezonu 2026/2027 zanotował gwałtowne załamanie. Zgodnie z szacunkami ośrodków SovEcon oraz IKAR, sierpniowy wolumen wywozu wyniósł około 2 mln ton, a prognozy na wrzesień mówią o dalszym spadku. W odpowiedzi na paraliż logistyczny, obniżki prognoz zbiorów i rosnące straty rolników, Moskwa rozważa całkowite zniesienie ceł eksportowych. Czy ten krok zdoła zatrzymać wzrost cen na światowych giełdach i powstrzymać odpływ kluczowych klientów?

Dramatyczny spadek wywozu i zablokowana infrastruktura

Ograniczenie wywozu w okresie lipiec–sierpień to bezpośredni efekt paraliżu logistycznego w rejonie Basenu Morza Czarnego i Morza Azowskiego. Uszkodzenia i wyłączenia kluczowych terminali głębokowodnych drastycznie obniżyły fizyczną przepustowość szlaków transportowych. Na początku sierpnia zboże wysyłano zaledwie z 8 portów, podczas gdy w analogicznym okresie ubiegłego roku aktywnie działało ich 29.

• Sierpień: Według szacunków SovEcon i Rusagrotrans (potwierdzonych przez IKAR), eksport pszenicy z Rosji wyniósł ok. 2,0 mln ton — oznacza to spadek o 55% r/r i o 60% poniżej średniej pięcioletniej. Eksperci IKAR wskazują, iż rynek oczekiwał potencjału na poziomie 2,1–2,6 mln ton.
• Wrzesień (Prognoza SovEcon): Wysyłki mogą spaść do 1,8–2,3 mln ton (spadek o 52–62% r/r). Gdyby te prognozy się sprawdziły, byłby to najniższy wrześniowy wolumen eksportu od 2010 roku (wobec 4,8 mln ton rok temu i średniej 5-letniej na poziomie 4,9 mln ton).
• Szlaki alternatywne: Przekierowanie strumieni zbóż na porty bałtyckie oraz przejścia lądowe nie jest w stanie zrekompensować strat przepustowości z rejonu Morza Czarnego.

Produkcja: 75 mln ton w magazynach, ale prognozy idą w dół

Sytuację produkcyjną w Rosji cechuje dwugłos oficjalnych komunikatów i analitycznych korekt:

• Oficjalne dane Ministerstwa: Minister rolnictwa Rosji Oksana Łut poinformowała, iż zebrała już 75 milionów ton pszenicy (o 9 mln ton więcej niż w tym samym okresie ubiegłego roku, przy plonach wyższych o 8%). Całkowite zbiory zbóż w Rosji mają zbliżyć się do 100 mln ton, co ma w pełni zaspokoić rynek wewnętrzny.
• Korekta SovEcon: Ośrodek SovEcon obniżył jednak prognozę zbiorów pszenicy z 88,5 mln do 88,2 mln ton, a łączną produkcję zbóż i roślin strączkowych z 135,3 mln do 132,6 mln ton. Powodem są mniejsze zasiewy oraz trudne warunki pogodowe (susza, faworyzujące upały glebowe sięgające 60°C i stan wyjątkowy w obwodzie nowosybimskim na powierzchni ponad 19,5 tys. ha).
• Prognozy IKAR: Szacuje zbiory pszenicy na poziomie 90 mln ton (przy łącznych zbiorach zbóż 138,5 mln ton), jednak dopuszcza ich niewielką korektę w dół ze względu na trudną fazę zbiorów przedjesiennych w Okręgu Centralnym i Nadwołżańskim.

Kryzys płynności, spadki cen i nieformalny limit cenowy

Mimo dobrych wyników żniwnych na Południu Rosji, spiętrzenie zapasów w portach i magazynach wywołało głębokie tąpnięcie cen skupu na rynku wewnętrznym. Przy szacowanych kosztach produkcji rzędu 12 000 RUB/t, spadek cen skupu pszenicy 4. klasy do 8 300 RUB/t oraz 5. klasy do 7 400 RUB/t generuje dla rolników rosnące straty.

Aby chronić rynek wewnętrzny przed bezprecedensowym spadkiem cen, władze w Moskwie wprowadziły nieoficjalne ceny minimalne dla eksporterów. Strategia ta przyniosła jednak skutek odwrotny do zamierzonego — skutecznie zablokowała sprzedaż do kluczowych odbiorców międzynarodowych.

Egipt rezygnuje z Rosji i kupuje 500 tys. ton ziarna z Unii i Kazachstanu

Efektem paraliżu logistycznego oraz sztywnych cen dyktowanych przez Moskwę jest przełomowa zmiana na rynku międzynarodowym. Egipt — największy importer pszenicy na świecie, obsługiwany przez państwową agencję GASC — zaczął odrzucać rosyjskie oferty.

Jak donoszą agencje Bloomberg i Reuters:

• Egipt zakupi 500 000 ton pszenicy z Francji oraz Bułgarii.
• Kair prowadzi również zaawansowane negocjacje dotyczące zakupu dostaw z Kazachstanu, rozważając otwarcie specjalnej linii kredytowej z bankiem w Abu Zabi.

Jest to druga taka interwencja w ostatnich miesiącach. Próby wymuszenia przez Moskwę nieoficjalnej ceny minimalnej zablokowały m.in. wcześniejszą prywatną transakcję na 480 tys. ton rosyjskiej pszenicy po 270 USD/t z frachtem. Choć zależność Egiptu od rosyjskiego ziarna wciąż jest wysoka (w ubiegłym sezonie import z Rosji wyniósł 8,1 mln ton), obecne blokady zmuszają Kair do szybkiego różnicowania dostawców.

Zniesienie ceł nie udrożni portów

W odpowiedzi na kryzys płynności Ministerstwo Rolnictwa Rosji rozważa całkowite zniesienie ceł eksportowych na pszenicę, jęczmień i kukurydzę do końca roku. Ruch ten ma poprawić marżę eksportową o ok. 700–1 000 RUB/t. Analitycy podkreślają jednak, iż zniesienie podatku nie udrożni zniszczonych terminali ani nie obniży drastycznie rosnących stawek frachtu morskiego i ubezpieczeń wojennych (War Risk Premium).

Wpływ na giełdę Matif i rynek europejski

Iliuzją jest oczekiwanie, iż ewentualne zniesienie ceł w Rosji obniży światowe ceny zbóż. Światowy rynek wycenia fizyczny brak dostępności ziarna oraz dywersyfikację zakupów przez kluczowych importerów, a nie podatkowe decyzje w Moskwie.

Dotychczas popyt importowy ze strony Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu był powściągliwy ze względu na bardzo dobre zbiory lokalne (m.in. w Turcji czy Egipcie). Jednak zwrot Egiptu w stronę dostawców unijnych (Francja, Bułgaria) wyraźnie pokazuje, iż eksport pszenicy z Rosji traci na płynności, a popyt przesuwa się na rynek europejski. Zjawisko to utrzyma wysokie notowania na giełdzie Matif, budując wyjątkowo korzystną koniunkturę dla unijnych i polskich eksporterów.

Sprawdź jak na blokadę Morza Czarnego reagują giełdy