GUS przepyta rolników. Odmowa grozi grzywną

Od czerwca do połowy sierpnia rolnicy muszą liczyć się z kontaktem ze strony Głównego Urzędu Statystycznego. W tym czasie GUS przeprowadzi duże badanie gospodarstw rolnych, które obejmie 120 tys. gospodarstw w całej Polsce. Ankieterzy zapytają m.in. o uprawy, zwierzęta, nawozy, środki ochrony roślin, maszyny, dochody i osoby pracujące w gospodarstwie.

GUS przepyta rolników. Odmowa grozi grzywną

Badanie nie jest zwykłą ankietą „dla chętnych”. Udział jest obowiązkowy, a odmowa może zostać potraktowana jako wykroczenie zagrożone grzywną. Jednocześnie GUS zapewnia, iż zebrane dane będą anonimowe i objęte tajemnicą statystyczną.

Rolnicy dostaną list od prezesa GUS

Rolnicy, których gospodarstwa zostaną objęte badaniem, otrzymają list z GUS. Będą w nim informacje o celu badania, sposobie jego przeprowadzenia oraz możliwych formach udzielenia odpowiedzi.

Gospodarz będzie mógł sam wypełnić formularz przez internet, korzystając z aplikacji na stronie badaniarolne.stat.gov.pl. To tzw. samospis internetowy. o ile rolnik nie skorzysta z tej możliwości, dane może zebrać ankieter podczas rozmowy telefonicznej albo wizyty w gospodarstwie.

Dla wielu rolników najwygodniejszy będzie samospis. Pozwala spokojnie przygotować dane i wypełnić formularz w dogodnym czasie, bez presji rozmowy telefonicznej czy wizyty ankietera.

GUS sprawdzi około 10 procent gospodarstw

W Polsce liczba gospodarstw rolnych szacowana jest na około 1,2 mln. Badanie obejmie 120 tys. z nich, czyli mniej więcej 10 procent.

Nie wszystkie gospodarstwa będą losowane na takich samych zasadach. GUS obejmie badaniem wszystkie gospodarstwa prowadzone przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej. Sprawdzone zostaną także wszystkie gospodarstwa ekologiczne, niezależnie od formy prawnej, oraz wszystkie duże gospodarstwa indywidualne.

W przypadku pozostałych gospodarstw indywidualnych badanie obejmie odpowiednio dobraną grupę reprezentantów. Na tej podstawie GUS przygotuje później zbiorcze dane dotyczące całego rolnictwa.

O co zapytają ankieterzy?

Zakres badania będzie szeroki. Ankieterzy będą pytali m.in. o użytkowanie gruntów, powierzchnię zasiewów, pogłowie zwierząt gospodarskich, maszyny i urządzenia rolnicze, strukturę dochodów oraz liczbę osób pracujących w gospodarstwie.

W formularzu znajdą się też pytania o zużycie nawozów według ich rodzajów, wykorzystanie środków ochrony roślin oraz prowadzenie działalności gospodarczej w gospodarstwie.

Dane te mają pokazać realny obraz polskiego rolnictwa: co jest uprawiane, jak zmienia się struktura produkcji, ile zwierząt utrzymują gospodarstwa, jak wygląda zaplecze techniczne i jakie środki produkcji są wykorzystywane.

Te dane mają wpływ na politykę rolną i dopłaty

Rzecznik GUS Krzysztof Jedlak podkreśla, iż wyniki badania będą ważne dla prowadzenia polityki rolnej zarówno na poziomie krajowym, jak i unijnym. Chodzi m.in. o kształt i realizację Wspólnej Polityki Rolnej, a także o rządową „Strategię zrównoważonego rozwoju wsi, rolnictwa i rybactwa 2030”.

W praktyce oznacza to, iż informacje przekazane przez rolników nie trafią do szuflady. Będą podstawą analiz, zestawień i decyzji dotyczących sektora rolnego. Mogą mieć znaczenie przy ocenie potrzeb gospodarstw, planowaniu wsparcia, kierunków produkcji i instrumentów finansowania rolnictwa.

GUS wskazuje również, iż wyniki będą miały znaczenie dla wielkości dopłat do rolnictwa. Dlatego kompletność i jakość danych ma znaczenie nie tylko statystyczne, ale również praktyczne.

Badanie jest obowiązkowe. Odmowa może oznaczać grzywnę

Rolnicy objęci badaniem muszą udzielić odpowiedzi. GUS przypomina, iż udział w badaniu jest obowiązkowy, a odmowa stanowi wykroczenie zagrożone grzywną.

To ważna informacja, bo część gospodarzy może traktować telefon od ankietera jak zwykłą ankietę marketingową albo próbę wyłudzenia danych. W tym przypadku mowa jednak o badaniu statystyki publicznej prowadzonym na podstawie przepisów.

Badanie jest realizowane raz na trzy lata i odbywa się we wszystkich krajach Unii Europejskiej. Podstawą jego przeprowadzenia jest rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej z lipca 2018 roku dotyczące zintegrowanych statystyk gospodarstw rolnych.

Dane mają być anonimowe i chronione tajemnicą statystyczną

GUS zapewnia, iż badanie jest anonimowe, a zgromadzone informacje zostaną wykorzystane wyłącznie do opracowań i analiz zbiorczych. Dane jednostkowe nie mają być publikowane ani udostępniane w sposób pozwalający zidentyfikować konkretne gospodarstwo.

Informacje przekazywane przez rolników są objęte tajemnicą statystyczną. Dotyczy ona ankieterów oraz wszystkich pracowników statystyki publicznej. Naruszenie tej tajemnicy wiąże się z odpowiedzialnością karną.

Dla rolników oznacza to, iż przekazane dane nie powinny być wykorzystywane do kontroli podatkowych, administracyjnych czy gospodarczych wobec konkretnego gospodarstwa. Celem badania jest przygotowanie obrazu całego sektora.

Jak sprawdzić ankietera?

GUS zwraca uwagę na bezpieczeństwo rolników. Ankieter jest funkcjonariuszem publicznym i pracownikiem urzędu statystycznego. Podczas rozmowy powinien się przedstawić i podać numer legitymacji służbowej. Przy wizycie w gospodarstwie musi okazać legitymację.

Tożsamość ankietera można sprawdzić na stronie badania-ankietowe.stat.gov.pl albo telefonicznie, dzwoniąc na infolinię statystyczną pod numer +48 22 279 99 99.

Infolinia będzie czynna 28 i 29 maja w godzinach 8:00–15:00, a od 1 czerwca do 14 sierpnia w dni robocze w godzinach 8:00–20:00.

Uwaga na oszustów. Tych danych ankieter nie będzie żądał

Rolnicy powinni pamiętać, iż prawdziwy ankieter GUS nie będzie pytał o informacje niezwiązane z badaniem. Nie powinien żądać numeru rachunku bankowego, danych logowania, haseł, numeru karty płatniczej ani innych danych wrażliwych. Nie będzie też prosił o okazanie dowodu osobistego w celu spisania danych wykraczających poza zakres badania.

Jeżeli rozmówca próbuje uzyskać takie informacje, należy zachować ostrożność i zweryfikować jego tożsamość. Najbezpieczniej zrobić to przez oficjalną stronę GUS lub infolinię.

Badanie potrwa od czerwca do połowy sierpnia

Badanie gospodarstw rolnych potrwa od czerwca do połowy sierpnia. To okres intensywnych prac polowych, dlatego rolnicy objęci badaniem powinni zwrócić uwagę na korespondencję z GUS i nie odkładać odpowiedzi na ostatni moment.

Najważniejsze jest, aby przygotować podstawowe informacje o gospodarstwie: powierzchnię gruntów, strukturę upraw, liczbę zwierząt, dane o nawożeniu, środkach ochrony roślin, maszynach i osobach pracujących w gospodarstwie.

Dla rolnika to obowiązek, ale dla państwa i Unii Europejskiej — źródło danych, na podstawie których podejmowane są decyzje dotyczące całego sektora rolnego.