Koniec oszustw na polskiej żywności? Za fałszywą etykietę grozi choćby więzienie

Sprzedawca ukrywający się za pseudonimem w internecie, produkt z nieprawdziwym krajem pochodzenia, źle oznakowana żywność czy import deklarowany w sposób budzący wątpliwości – to obszary, które mają znaleźć się pod znacznie większą kontrolą. Rząd przyjął projekt zmian w przepisach o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Dokument został następnie skierowany do Sejmu 11 czerwca 2026 r.

Koniec oszustw na polskiej żywności? Za fałszywą etykietę grozi choćby więzienie

Projekt ma wzmocnić Inspekcję Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych i wyraźnie zaostrzyć odpowiedzialność za świadome wprowadzanie konsumentów w błąd. Po raz pierwszy wprost uregulowane ma zostać również pojęcie oszustwa żywnościowego.

Kontrola nie skończy się już na etykiecie

Największa zmiana dotyczy sprzedaży żywności poza tradycyjnym sklepem. IJHARS ma uzyskać prawo do sprawdzania nie tylko informacji umieszczonych na opakowaniu, ale również treści publikowanych w internecie.

Kontrole będą mogły objąć opisy produktów w e-sklepach, aukcjach, reklamach, ulotkach, folderach promocyjnych i innych materiałach kierowanych do konsumentów. o ile informacje będą mogły wprowadzać w błąd, Inspekcja będzie mogła wszcząć postępowanie wyjaśniające, a następnie nakazać ich zmianę albo publikację sprostowania.

To istotna zmiana dla internetowego handlu żywnością. Projekt przewiduje także obowiązek przekazywania przez administratorów stron danych pozwalających zidentyfikować sprzedawcę. W praktyce ma to ograniczyć możliwość ukrywania się za anonimowymi kontami czy pseudonimami przy sprzedaży produktów spożywczych.

Fałszywe pochodzenie, skład i data – produkt może zostać uznany za zafałszowany

Nowelizacja rozszerza definicję artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego. Za taki produkt będzie mógł zostać uznany nie tylko towar z nieprawdziwym składem czy nazwą niezgodną z przepisami.

Do tej kategorii mają trafić również artykuły, w przypadku których nie podano podstawowych informacji wymaganych w oznakowaniu, takich jak nazwa, skład czy dane producenta. Zafałszowaniem będą także nieprawdziwe informacje dotyczące pochodzenia produktu, terminu przydatności do spożycia albo daty minimalnej trwałości.

Dla rolników, przetwórców i handlowców szczególnie ważna jest kwestia deklarowanego pochodzenia. Fałszywe oznaczenie kraju lub regionu produkcji może bowiem wpływać na decyzje zakupowe konsumentów i uderzać w uczciwych producentów, którzy ponoszą koszty spełniania krajowych oraz unijnych wymogów.

Oszustwo żywnościowe będzie określone w ustawie

Projekt po raz pierwszy ma wprowadzić do przepisów definicję oszustwa żywnościowego. Chodzi o celowe wprowadzanie do obrotu zafałszowanych artykułów rolno-spożywczych po to, aby osiągnąć korzyść majątkową.

Za takie działania przewidziano dodatkowe sankcje karne, w tym grzywnę, ograniczenie wolności lub pozbawienie wolności. Surowsza odpowiedzialność ma dotyczyć sytuacji, gdy przedmiotem oszustwa będą produkty o znacznej wartości.

Nowe regulacje nie dotyczą więc zwykłych pomyłek technicznych czy błędów formalnych popełnionych bez zamiaru oszukania klienta. Ich głównym celem jest ściganie świadomego fałszowania żywności i zarabiania na wprowadzaniu konsumentów w błąd.

Import pod większym nadzorem, także w małych partiach

Projekt wzmacnia również kontrolę żywności przywożonej spoza kraju. IJHARS ma dostać możliwość reagowania wtedy, gdy produkty są sprowadzane w niewielkich ilościach albo deklarowane jako towary niebędące żywnością, mimo iż mogą trafić do obrotu spożywczego.

Inspekcja będzie mogła prowadzić kontrole również wobec produktów, które dotychczas nie podlegały standardowej kontroli granicznej z uwagi na ich rodzaj albo niewielką wielkość partii. Projekt zakłada też, iż koszty kontroli granicznej poniesie importer niezależnie od tego, czy w toku kontroli zostaną wykryte nieprawidłowości.

To rozwiązanie ma utrudnić obchodzenie przepisów przez dzielenie większych dostaw na mniejsze partie lub stosowanie nieprecyzyjnych deklaracji dotyczących przeznaczenia towaru.

Więcej danych dla Inspekcji

IJHARS ma również otrzymać szerszy dostęp do informacji będących w posiadaniu innych organów administracji, prokuratury i sądów. Projekt przewiduje także możliwość korzystania z danych Krajowej Administracji Skarbowej na potrzeby wykrywania potencjalnych fałszerstw dotyczących pochodzenia przewożonych artykułów rolno-spożywczych.

Ma to ułatwić śledzenie przepływu towarów, weryfikowanie deklaracji handlowych oraz wykrywanie sytuacji, w których informacje podawane konsumentowi nie odpowiadają rzeczywistemu pochodzeniu produktu.

Zmiany obejmą też rynek owoców, warzyw i jaj

Nowelizacja ma uporządkować przepisy dotyczące jakości handlowej owoców, warzyw, bananów oraz części suszonych owoców, dostosowując krajowe regulacje do aktualnych przepisów unijnych. Zmiany obejmują także kwestie kontroli handlowców i przekazywania danych wymaganych przez przepisy UE.

Dla rynku oznacza to, iż kontrola jakości handlowej ma być bardziej jednolita, a przepisy dotyczące poszczególnych grup produktów – mniej rozproszone.

Co to oznacza dla producentów i sprzedawców?

Najważniejsza zasada pozostaje prosta: każdy produkt musi być opisany zgodnie z prawdą. Dotyczy to zarówno etykiety na opakowaniu, jak i informacji zamieszczonych w internecie, reklamie, katalogu czy ofercie sprzedażowej.

Rolnicy prowadzący sprzedaż bezpośrednią, rolniczy handel detaliczny, przetwórcy i sklepy internetowe powinni szczególnie pilnować:

• zgodności deklarowanego składu z rzeczywistym składem produktu,
• prawidłowego oznaczenia kraju pochodzenia,
• poprawnych dat trwałości i przydatności do spożycia,
• zgodności opisów marketingowych z faktycznymi cechami towaru,
• kompletności danych o producencie i produkcie,
• rzetelnego opisu żywności sprzedawanej online.

Projekt jest w tej chwili na etapie prac parlamentarnych. Dopiero po uchwaleniu przez Sejm i Senat, podpisaniu przez prezydenta oraz publikacji w Dzienniku Ustaw nowe obowiązki i sankcje będą mogły wejść w życie.

Źródło: MRiRW, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów