Monitoring suszy rolniczej przez cały rok – postuluje KRIR. Ministerstwo nie daje wątpliwości

Monitoring suszy rolniczej powinien obejmować cały rok kalendarzowy – uważa Krajowa Rada Izb Rolniczych. Ministerstwo odpowiada i nie daje wątpliwości.

Samorząd rolniczy zwrócił się do ministra rolnictwa z wnioskiem o zmianę obecnego systemu. Zdaniem rolników pozwoli to lepiej oceniać rzeczywisty deficyt wody w glebie.

KRIR apeluje do ministra

Krajowa Rada Izb Rolniczych wystąpiła do ministra rolnictwa z wnioskiem o wprowadzenie całorocznego monitoringu suszy rolniczej. Obecny system – według samorządu rolniczego – nie odzwierciedla w pełni sytuacji w gospodarstwach, ponieważ nie uwzględnia w wystarczającym stopniu warunków panujących w okresie jesienno-zimowym.

Rolnicy zwracają uwagę, iż zimą w wielu regionach kraju występują niskie temperatury, ale jednocześnie brakuje pokrywy śnieżnej. To właśnie śnieg stanowi ważne źródło wody dla gleby i upraw w okresie wiosennym.

Deficyt wody już zimą

Zdaniem KRIR niedobór opadów oraz brak okrywy śnieżnej powodują pogłębianie się deficytu wilgoci w glebie. Już teraz może to negatywnie wpływać na kondycję upraw ozimych, w tym przede wszystkim zbóż i rzepaku.

Rolnicy podkreślają również, iż skutki niedoboru wody mogą być widoczne już wczesną wiosną. Dotyczy to przede wszystkim wschodów roślin, ich rozwoju oraz ostatecznego poziomu plonowania.

Postulat: monitoring suszy rolniczej przez cały rok

Dlatego samorząd rolniczy postuluje, aby monitoring suszy rolniczej obejmował cały rok kalendarzowy. Według KRIR pozwoli to dokładniej oceniać sytuację hydrologiczną w rolnictwie oraz wcześniej reagować na zagrożenia wynikające z niedoboru wody.

Ministerstwo rolnictwa odpowiada

Z odpowiedzi resortu rolnictwa udzielonej KRIR wynika jednak, iż monitoring suszy rolniczej przez cały rok na razie nie zostanie wprowadzony.

Resort wskazuje, iż zmiana systemu wymagałaby opracowania nowej definicji suszy oraz przebudowy obecnego modelu monitorowania.

Susza według obowiązującej definicji

Ministerstwo Rolnictwa przypomina, iż obecna definicja suszy wynika z przepisów ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Zgodnie z nią szkody suszowe oznaczają spadek klimatycznego bilansu wodnego poniżej określonych wartości dla danej uprawy i gleby. Zjawisko to analizuje się w dowolnym sześciodekadowym okresie między 21 marca a 30 września.

Definicja ta została opracowana we współpracy z Instytutem Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowym Instytutem Badawczym w Puławach. Opiera się ona na wieloletnich badaniach oraz analizach częstości występowania suszy w polskich warunkach klimatycznych.

Monitoring suszy rolniczej cały rok? Zmiana wymaga nowych zasad

Resort wskazuje, iż wprowadzenie monitoringu suszy obejmującego cały rok kalendarzowy wymagałoby istotnych zmian w obecnym systemie. Chodzi przede wszystkim o opracowanie nowej definicji suszy oraz ustalenie obiektywnych kryteriów oceny zagrożenia niedoborem wody.

Resort rolnictwa zapewnia, iż zbierane są dane służące poprawie algorytmów oceny skutków niedoboru wody, a także rozwijane są obserwacje satelitarne.

fot. AgroFoto.pl/chuck00

Konieczna byłaby również walidacja systemu wczesnego ostrzegania, przygotowanie metod zbierania danych oraz ocena skuteczności mechanizmów wsparcia dla rolników po wystąpieniu suszy. Z tego powodu ministerstwo informuje, iż ewentualne zmiany w systemie monitoringu mogą być rozważane dopiero w kolejnych latach.

Rozwój monitoringu suszy

Jednocześnie resort rolnictwa podkreśla, iż prace nad rozwojem monitoringu suszy już trwają. Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa prowadzi działania mające na celu zwiększenie dokładności oceny niedoborów wody w rolnictwie.

Badania prowadzone są bezpośrednio na polach rolników we współpracy z izbami rolniczymi w poszczególnych województwach. W ramach tych prac zbierane są dane służące poprawie algorytmów oceny skutków niedoboru wody, a także rozwijane są obserwacje satelitarne oraz dokładniejsze mapy glebowe.

Monitoring suszy rolniczej cały rok. Obserwacje w okresie 2026

W 2026 r. planowane są obserwacje w uprawach zbóż prowadzone w dwóch głównych terminach. Pierwszy etap obejmie okres od połowy kwietnia do połowy maja i będzie dotyczył oceny przezimowania ozimin oraz wczesnego rozwoju roślin. Drugi etap zaplanowano od połowy czerwca do żniw, kiedy oceniane będą skutki suszy oraz potencjalne straty w plonach.

Resort zapowiada również możliwość prowadzenia interwencyjnych ocen strat w przypadku wystąpienia zjawisk ekstremalnych w wybranych regionach kraju.

Monitoring suszy rolniczej przez cały rok to jedno. Drugą kwestią jest nowa definicja suszy, o którą Krajowa Rada Izb Rolniczych apelowała już wcześniej. O czym pisaliśmy w artykule: Nowa definicja suszy coraz bliżej? Zobacz, co zmieni się w aplikacji ,,Zgłoś szkodę rolniczą” 2025

Źródło: KRIR