Rolnicy liczą straty po przymrozkach. Rząd obiecuje pieniądze i zmiany w ubezpieczeniach

Wiosenne przymrozki ponownie pokazały, jak wrażliwe na gwałtowne zmiany pogody są polskie sady, plantacje i uprawy polowe. Straty są już szacowane przez komisje wojewódzkie, a Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zapowiada zarówno działania doraźne, jak i prace nad zmianami systemowymi.

Rolnicy liczą straty po przymrozkach. Rząd obiecuje pieniądze i zmiany w ubezpieczeniach

Minister rolnictwa Stefan Krajewski podczas wystąpienia w Sejmie poinformował, iż resort wystąpił do Komisji Europejskiej o uruchomienie nadzwyczajnej pomocy dla producentów owoców. Jednocześnie przypomniał, iż w budżecie państwa na 2026 rok zabezpieczono 629 mln zł na dopłaty do ubezpieczeń upraw rolnych i zwierząt gospodarskich.

Wniosek do Komisji Europejskiej o nadzwyczajną pomoc

6 maja 2026 roku minister Stefan Krajewski skierował do unijnego komisarza ds. rolnictwa i żywności Christophe’a Hansena wniosek o uruchomienie nadzwyczajnej pomocy UE dla producentów owoców poszkodowanych przez przymrozki.

Jak podkreślił szef resortu rolnictwa, celem jest wsparcie gospodarstw, które poniosły największe straty.

– Ubiegamy się o unijne środki na wsparcie najbardziej poszkodowanych gospodarstw. To ważny, ale nie jedyny element działań, które podejmujemy – powiedział minister Stefan Krajewski.

To oznacza, iż ostateczna skala pomocy będzie zależała nie tylko od krajowych decyzji, ale również od odpowiedzi Komisji Europejskiej i od wyników szacowania strat w terenie.

629 mln zł na dopłaty do ubezpieczeń

Ministerstwo wskazuje, iż jednym z podstawowych narzędzi stabilizacji dochodów rolników powinny być ubezpieczenia. W ustawie budżetowej na 2026 rok zapisano 629 mln zł na dopłaty do ubezpieczeń upraw rolnych i zwierząt gospodarskich.

Według resortu pozwoli to sfinansować składki o wartości prawie 1 mld zł. Minister Krajewski przypomniał również, iż w 2024 roku ponad 60 proc. wszystkich polis obejmowało ryzyko przymrozków wiosennych.

Dopłaty z budżetu państwa do ubezpieczeń wynoszą 65 proc. składki zapłaconej przez rolnika. Rolnicy otrzymujący dopłaty bezpośrednie mają ustawowy obowiązek ubezpieczenia przynajmniej połowy powierzchni upraw od co najmniej jednego ryzyka, np. przymrozków wiosennych.

Komisje wojewódzkie rozpoczynają szacowanie szkód

Minister Krajewski poinformował, iż komisje powołane przez wojewodów adekwatnych dla miejsca wystąpienia szkód już rozpoczynają prace związane z szacowaniem strat po tegorocznych przymrozkach.

To najważniejszy etap, ponieważ od wyników tych prac będzie zależała ocena skali zniszczeń i dalsze decyzje dotyczące pomocy. Resort zapowiada, iż po uzyskaniu pełnych danych możliwe będzie określenie zakresu i charakteru wsparcia dla poszkodowanych gospodarstw.

Inaczej wygląda procedura w przypadku suszy. Minister przypomniał, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami przy stratach spowodowanych suszą nie są powoływane komisje terenowe. Rolnicy korzystają z aplikacji suszowej.

– 21 maja będziemy mieli pierwsze tegoroczne dane z monitoringu suszy i na tej podstawie określimy, na jakich zasadach będzie przyznawana pomoc suszowa – zapowiedział minister Krajewski.

Resort zapowiada przebudowę systemu ubezpieczeń

Najważniejszą zapowiedzią jest przygotowanie nowego, całościowego projektu zmian w systemie ubezpieczeń rolniczych. Ministerstwo chce, aby nowe rozwiązania lepiej chroniły sadowników, plantatorów i rolników przed skutkami gwałtownych zjawisk pogodowych, w tym przymrozków.

– Pracujemy nad przygotowaniem nowego, całościowego projektu zmian w systemie ubezpieczeń. Aby stworzyć rozwiązania, które będą lepiej chronić sadowników i plantatorów przed stratami spowodowanymi przez przymrozki, po opracowaniu projektu skierujemy go do konsultacji społecznych – powiedział minister rolnictwa.

Celem zmian ma być przede wszystkim zwiększenie skuteczności ochrony ubezpieczeniowej, poprawa dostępności polis oraz szybsze i bardziej adekwatne wypłacanie odszkodowań.

To istotna deklaracja, bo rolnicy od lat wskazują, iż samo formalne istnienie ubezpieczeń nie rozwiązuje problemu. najważniejsze są: zakres ochrony, realna dostępność polis, poziom składek, wyłączenia odpowiedzialności oraz tempo likwidacji szkód.

Łatwiejszy dostęp do wody i urządzeń chroniących uprawy

Minister Krajewski zapowiedział również prace nad zmianami w prawie wodnym i budowlanym. Resort rolnictwa ma działać w tym zakresie wspólnie z Ministerstwem Infrastruktury oraz Ministerstwem Rozwoju i Technologii.

Chodzi o ułatwienie rolnikom dostępu do wody potrzebnej zarówno do ochrony sadów przed przymrozkami, jak i do ograniczania skutków suszy. W praktyce może to oznaczać uproszczenie procedur dotyczących budowy zbiorników retencyjnych, instalowania urządzeń ochronnych oraz korzystania z rozwiązań technicznych zabezpieczających uprawy.

– Należy ułatwić rolnikom dostęp do wody niezbędnej do ochrony sadów przed przymrozkami i skutkami suszy, instalowanie urządzeń do ochrony upraw oraz uprościć procedury związane z budową zbiorników retencyjnych – podkreślił minister.

Z jakiej pomocy rolnicy mogą korzystać już teraz?

Niezależnie od wniosku skierowanego do Komisji Europejskiej, rolnicy poszkodowani przez niekorzystne zjawiska pogodowe mogą korzystać z obowiązujących instrumentów wsparcia.

Dostępne są m.in. preferencyjne kredyty na wznowienie produkcji. Dla rolników ubezpieczonych oprocentowanie wynosi 0,5 proc., a dla pozostałych 3,90 proc. Możliwe są także kredyty inwestycyjne z oprocentowaniem 4,2 proc. na okres do 15 lat.

Rolnicy mogą również składać indywidualne wnioski do KRUS o odroczenie terminu płatności składek, rozłożenie ich na raty lub umorzenie bieżących należności.

Wsparcie może być udzielane także przez KOWR. W przypadku zobowiązań związanych z Zasobem Własności Rolnej Skarbu Państwa możliwe jest odroczenie płatności, rozłożenie ich na raty oraz zastosowanie ulg w czynszu dzierżawnym.

Dodatkowo producenci rolni mogą występować do wójtów o ulgi w podatku rolnym. Decyzje w tym zakresie podejmowane są indywidualnie.

Refundacja urządzeń przeciwprzymrozkowych

Wśród dostępnych instrumentów wsparcia resort wskazuje również refundację 60 proc. kosztów zakupu instalacji chroniących przed przymrozkami. Dotyczy to m.in. nagrzewnic, generatorów dymu oraz urządzeń do mieszania powietrza.

Z tej formy pomocy mogą korzystać organizacje producentów owoców i warzyw. To rozwiązanie szczególnie ważne dla sadowników, ponieważ skuteczna ochrona przed przymrozkiem często wymaga inwestycji w specjalistyczny sprzęt i dostęp do odpowiedniej infrastruktury.

Decyzje po pełnych danych z terenu

Ministerstwo Rolnictwa deklaruje, iż sytuacja jest monitorowana, a dalsze decyzje będą podejmowane po uzyskaniu pełnych informacji z komisji wojewódzkich. To oznacza, iż w tej chwili najważniejsze jest prawidłowe oszacowanie strat i ustalenie, które gospodarstwa zostały dotknięte najpoważniej.

Dla rolników najważniejsze będą teraz trzy kwestie: wyniki szacowania szkód, odpowiedź Komisji Europejskiej na wniosek o nadzwyczajną pomoc oraz konkretne propozycje zmian w systemie ubezpieczeń. To od nich będzie zależeć, czy zapowiadana pomoc będzie nie tylko doraźna, ale rzeczywiście skuteczna w kolejnych sezonach.