Susza rolnicza rozszerza zasięg. Zboża jare zagrożone już w 1623 gminach

Opady z początku lipca poprawiły sytuację wodną tylko częściowo. Najnowsze dane Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa pokazują, iż niedobór wilgoci przez cały czas obejmuje znaczną część kraju i coraz mocniej wpływa na kondycję najważniejszych upraw.

Susza rolnicza rozszerza zasięg. Zboża jare zagrożone już w 1623 gminach

Największe problemy występują na plantacjach zbóż jarych i ozimych oraz truskawek. Suszę rolniczą stwierdzono również w rzepaku, kukurydzy, roślinach strączkowych, sadach, uprawach krzewów owocowych i warzywach gruntowych.

Szósty raport Systemu Monitoringu Suszy Rolniczej obejmuje okres od 11 maja do 10 lipca 2026 roku.

Deszcz poprawił bilans wodny, ale nie zakończył suszy

Średnia wartość klimatycznego bilansu wodnego w kraju wyniosła minus 111,8 mm. W porównaniu z poprzednim okresem raportowania wskaźnik poprawił się o 17,1 mm.

Oznacza to, iż deszcz ograniczył deficyt wody, ale w wielu regionach opady były niewystarczające, aby odbudować zapasy wilgoci w glebie. Najniższe wartości bilansu wodnego odnotowano w województwach podkarpackim i lubelskim.

W pierwszej dekadzie lipca w części kraju suma opadów przekroczyła 60 mm. Rozkład deszczu był jednak bardzo nierównomierny. Znacznie mniej wody otrzymały między innymi regiony zachodnie i południowo-zachodnie.

Zboża jare w najtrudniejszej sytuacji

Największy zasięg suszy IUNG stwierdził w uprawach zbóż jarych. Zagrożenie wystąpiło w 1623 gminach, co odpowiada około 65 proc. wszystkich gmin w Polsce.

Najtrudniejsze warunki panują w województwach:

kujawsko-pomorskim, mazowieckim, lubelskim, lubuskim, łódzkim i pomorskim.

Zboża jare mają słabiej rozwinięty system korzeniowy niż rośliny ozime i są szczególnie wrażliwe na brak opadów w okresie intensywnego wzrostu. Niedobór wody może ograniczać liczbę i wypełnienie ziaren, a w konsekwencji obniżyć plon.

Susza obejmuje 57 proc. gmin z uprawami zbóż ozimych

Niedobór wody dotyczy także zbóż ozimych. Suszę rolniczą odnotowano w 1425 gminach, czyli na obszarze odpowiadającym około 57 proc. gmin w kraju.

Największy zasięg zagrożenia występuje w województwach kujawsko-pomorskim, mazowieckim, lubelskim, lubuskim, wielkopolskim, łódzkim oraz pomorskim.

W przypadku zbóż ozimych skutki suszy mogą być widoczne przede wszystkim w gorszym nalewaniu ziarna oraz obniżeniu jego masy. Na słabszych stanowiskach rośliny mogą również szybciej dojrzewać i przedwcześnie zasychać.

Ponad tysiąc gmin z suszą w rzepaku

Suszę rolniczą stwierdzono również w uprawach rzepaku i rzepiku. Problem obejmuje 1004 gminy.

Najbardziej zagrożone plantacje znajdują się w województwach lubelskim, łódzkim, podkarpackim, mazowieckim oraz lubuskim.

Deficyt wody w końcowym okresie rozwoju rzepaku może powodować słabsze wypełnienie łuszczyn, niższą masę tysiąca nasion oraz przedwczesne dojrzewanie roślin. Ostateczne straty zależą jednak od fazy rozwojowej plantacji i rodzaju gleby.

Truskawki zagrożone w niemal połowie kraju

Duży zasięg suszy odnotowano także w uprawach truskawek. Niedobór wody stwierdzono w 1214 gminach, czyli w około 48 proc. wszystkich gmin w Polsce.

Największe problemy występują w województwach kujawsko-pomorskim, lubelskim, mazowieckim i lubuskim.

Brak wilgoci może ograniczać wielkość owoców, pogarszać ich jakość oraz osłabiać rośliny przed kolejnym sezonem. Szczególnie narażone są plantacje bez możliwości nawadniania oraz położone na lekkich i gwałtownie przesychających glebach.

Krzewy owocowe pod silną presją niedoboru wody

Susza w uprawach krzewów owocowych występuje w 1012 gminach. Największy zasięg zagrożenia odnotowano w województwach lubelskim, kujawsko-pomorskim, mazowieckim, łódzkim i podkarpackim.

Niedobór wody może prowadzić do drobnienia owoców, ograniczenia wzrostu młodych pędów oraz słabszego zawiązywania pąków na kolejny sezon. Skala problemu zależy przede wszystkim od gatunku, wieku plantacji i możliwości prowadzenia nawodnienia.

Znacznie mniejszy zasięg suszy stwierdzono w sadach. Zagrożenie występuje w 94 gminach, głównie na Lubelszczyźnie i Podkarpaciu.

Kukurydza zagrożona w 537 gminach

Susza rolnicza obejmuje również kukurydzę. Zarówno w przypadku uprawy na ziarno, jak i na kiszonkę zagrożenie odnotowano w 537 gminach.

Największy zasięg problemu występuje w województwach lubelskim, łódzkim, podkarpackim oraz mazowieckim.

Dalszy przebieg pogody będzie dla kukurydzy szczególnie istotny. Rośliny potrzebują dużych ilości wody w okresie poprzedzającym kwitnienie oraz podczas zapylania i zawiązywania kolb. Niedobór wilgoci w tych fazach może istotnie ograniczyć plon ziarna i wartość energetyczną kiszonki.

Rośliny strączkowe zagrożone w ponad 500 gminach

W uprawach roślin strączkowych suszę stwierdzono w 512 gminach. Największe problemy występują w województwach lubelskim, łódzkim, podkarpackim i mazowieckim.

Niedobór wody może ograniczać zawiązywanie strąków i wypełnianie nasion. Szczególnie duże znaczenie ma przebieg pogody w okresie kwitnienia oraz tworzenia plonu.

Warzywa gruntowe z najmniejszym zasięgiem suszy

Spośród wymienionych w raporcie upraw najmniejszy zasięg suszy stwierdzono w warzywach gruntowych. Zagrożenie występuje w 96 gminach, przede wszystkim w województwach lubelskim i podkarpackim.

Relatywnie niewielka liczba gmin nie oznacza jednak braku strat. Produkcja warzyw jest bardzo wrażliwa na niedobór wody, a wiele gospodarstw musi ponosić wysokie koszty nawadniania, aby utrzymać plon i jakość handlową produktów.

Druga połowa lipca zdecyduje o skali strat

Aktualny raport pokazuje, iż sytuacja poprawiła się w porównaniu z poprzednim okresem, ale zagrożenie suszą przez cały czas pozostaje poważne. najważniejsze znaczenie będzie miał rozkład opadów w drugiej połowie lipca oraz w sierpniu.

Nawet intensywny deszcz nie zawsze oznacza szybką poprawę warunków. Na przesuszonej glebie część wody może spływać powierzchniowo, a gwałtowne opady nie odbudowują zapasów wilgoci tak skutecznie jak regularny i długotrwały deszcz.

Najbardziej niepokojąca pozostaje sytuacja zbóż jarych, dla których suszę stwierdzono już w niemal dwóch trzecich gmin w Polsce. Kolejne raporty IUNG pokażą, czy opady zdołają zahamować dalsze rozszerzanie się zagrożenia.