Susza rolnicza w Polsce 2026. Gdzie jest największe zagrożenie i jak się ją wyznacza?

Susza rolnicza znów budzi niepokój rolników. Po wyjątkowo suchym początku kwietnia najnowsze mapy wskazują obszary Polski, gdzie niedobór opadów najmocniej odbił się na wilgotności gleby. Sprawdzamy, jak wyznaczana jest susza rolnicza, które regiony są dziś najbardziej zagrożone i jakie uprawy mogą odczuć jej skutki w pierwszej kolejności.

Czym jest System Monitoringu Suszy Rolniczej?

System Monitoringu Suszy Rolniczej (SMSR) został opracowany i uruchomiony przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy w Puławach (IUNG-PIB) na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich.

Podstawą działania systemu są wieloletnie badania IUNG-PIB, w tym modele prognoz plonów oraz unikatowa baza danych glebowych, która opisuje zdolność retencji wodnej gleb w skali całego kraju. System integruje dane meteorologiczne oraz informacje z cyfrowej mapy glebowo-rolniczej, co pozwala obliczać klimatyczny bilans wodny (KBW) i oceniać ryzyko suszy.

Jak wyznaczana jest susza rolnicza?

W Systemie Monitoringu Suszy Rolniczej uwzględnia się dwa główne czynniki:

• warunki pogodowe,
• podatność gleb na suszę.

Susza rolnicza występuje wtedy, gdy klimatyczny bilans wodny (KBW) w okresie sześciodekadowym (od 21 marca do 30 września) spada poniżej wartości krytycznych określonych dla danej uprawy i kategorii gleb.

Dla jakich upraw prowadzony jest monitoring?

System Monitoringu Suszy Rolniczej obejmuje m.in.:

• zboża ozime i jare,
• kukurydzę na ziarno i kiszonkę,
• rzepak i rzepik,
• ziemniaki,
• buraki cukrowe,
• chmiel i tytoń,
• warzywa gruntowe,
• drzewa i krzewy owocowe,
• truskawki,
• rośliny strączkowe.

Do czego służy System Monitoringu Suszy Rolniczej?

Głównym celem systemu jest wskazywanie obszarów, na których wystąpiły straty w uprawach spowodowane suszą rolniczą. Dane te wykorzystywane są m.in. w systemie ubezpieczeń rolniczych.

Deszczu przez cały czas jest mało – mapa opadów Polski

Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa (IUNG-PIB) opublikował najnowszą mapę sum opadów za początek kwietnia. Wyraźnie pokazuje ona kontrast między suchym zachodem a nieco bardziej wilgotnym wschodem kraju.

System Monitoringu Suszy Rolniczej 2026, graf. źródło IUNG

Zachód i południowy zachód

W tej części kraju sytuacja wygląda najgorzej. Na wielu stacjach suma opadów nie przekroczyła 2 mm, co oznacza praktyczny brak realnego nawodnienia gleby. To poziom, który nie jest w stanie poprawić jej wilgotności po suchym początku wiosny.

Centrum

W centralnej Polsce opady były nieco wyższe, ale przez cały czas niewystarczające. Deszcz pojawiał się sporadycznie i miał raczej przelotny charakter, przez co nie wpłynął znacząco na poprawę warunków wilgotnościowych.

Wschód

Najwięcej opadów odnotowano na wschodzie kraju, miejscami do około 12 mm. Choć to wyraźnie więcej niż na zachodzie, przez cały czas nie są to wartości, które mogłyby skutecznie odbudować zapasy wody w glebie.

Pogoda długoterminowa 2026

Zimny początek roku, wilgotna wiosna i upalne lato tak zapowiada się sezon wegetacyjny 2026 według najnowszej prognozy przygotowanej przez prof. Hansgeorga Schönbergera z N.U. Agrar. Ekspert ostrzega przed presją chorób, szkodników i gwałtownymi zmianami pogody, które mogą mocno wpłynąć na plony.