Ten radziecki ciągnik powstał w milionach egzemplarzy. Fenomen ciągnika DT-75

2 godzin temu

Zdjęcie: DT-75

30 grudnia 1963 roku z linii produkcyjnej Wołgogradzkiej Fabryki Ciągników zjechały pierwsze seryjne ciągniki DT-75. Maszyna powstała jako sukcesor DT-54A, ale nie ograniczono się jedynie do modernizacji starszej konstrukcji. Zastosowano mocniejszy silnik, zmieniono układ napędowy, zwiększono zakres prędkości i poprawiono warunki pracy operatora. W efekcie w kolejnych dekadach DT-75 doczekał się licznych wersji, a jego konstrukcja była systematycznie rozwijana.

DT-75 miał zastąpić DT-54

Prace nad następcą DT-54 rozpoczęły się już w połowie lat 50. Jednym z etapów prowadzących do powstania nowego ciągnika były eksperymentalne konstrukcje DT-56 i DT-61. Projektanci dążyli między innymi do zwiększenia prędkości roboczej zestawów ciągnikowych oraz poprawienia wydajności podczas prac polowych. Nowa maszyna otrzymała silnik wysokoprężny SMD-14 produkowany przez charkowską fabrykę Sierp i Młot, co pozwalało rozwijac moc 75 KM przy pojemności 6,33 l. W porównaniu z DT-54A był to zauważalny wzrost, ponieważ poprzednik dysponował mocą 54 KM.

Zmiany objęły również przekładnię – DT-75 otrzymał siedmiobiegową skrzynię, dwutarczowe sprzęgło główne oraz planetarne mechanizmy skrętu. Zastosowano również spawaną ramę i zmodyfikowany układ jezdny, a konstruktorzy zwracali uwagę nie tylko na osiągi, ale także na warunki pracy traktorzysty. Kabina została wyposażona między innymi w wentylację oraz ogrzewanie wykorzystujące ciepłe powietrze z chłodnicy.

Pierwszy DT-75 ważył ponad 6 ton

Dane techniczne dobrze pokazują, jak zmieniała się konstrukcja na przestrzeni kolejnych dekad. Pierwszy DT-75 z 1963 roku miał masę konstrukcyjną około 5900 kg, natomiast masa eksploatacyjna wynosiła około 6320 kg. Ciągnik miał 4372 mm długości, 1740 mm szerokości i 2304 mm wysokości, przy czym rozstaw gąsienic wynosił 1330 mm, a szerokość jednej gąsienicy 390 mm. W porównaniu z DT-54A maszyna dysponowała większą mocą przy jednoczesnym zmniejszeniu jednostkowego zużycia paliwa – w źródłowych danych dla DT-75 podano 195-200 g/KM·h wobec 205-225 g/KM·h dla DT-54A. Zbiornik paliwa DT-75 mieścił 245 litrów, podczas gdy w DT-54A jego pojemność wynosiła 185 litrów.

DT-75M przyniósł kolejną dużą zmianę

Rozwój ciągnika nie zakończył się wraz z uruchomieniem produkcji seryjnej, a już w 1967 roku rozpoczęto prace związane z zastosowaniem większego silnika A-41 o pojemności 7,43 l i mocy 90 KM. Maszyny z tą jednostką były początkowo testowane jako DT-90, natomiast później pojawiło się oznaczenie DT-75M. Większy silnik wymagał zmian konstrukcyjnych, dlatego rama została wydłużona o około 130 mm. Jednocześnie wprowadzano kolejne modyfikacje układu jezdnego i wyposażenia ciągnika.

DT-75 i DT-75M mogły być również wyposażane zależnie od potrzeb użytkownika – stosowano między innymi reduktory umożliwiające uzyskanie bardzo niskich prędkości roboczych, potrzebnych podczas współpracy z określonymi maszynami rolniczymi. Ciągniki przystosowywano także do pracy jako spychacze.

Powstały specjalistyczne wersje DT-75

Bazowa konstrukcja stała się punktem wyjścia do stworzenia całej rodziny maszyn. W 1969 roku rozpoczęto produkcję DT-75B przeznaczonego między innymi do pracy na gruntach o niewielkiej nośności i torfowiskach. Zastosowano w nim gąsienice o szerokości aż 670 mm zamiast standardowych 390 mm, co pozwoliło zmniejszyć nacisk jednostkowy na podłoże.

W latach 1972-1976 produkowano DT-75K przeznaczony do pracy na stokach, a tego typu ciągniki otrzymały specjalne wyposażenie związane z pracą na pochyłościach, w tym odwracalne stanowisko sterowania. Maszyny oznaczone jako DT-75Ktrafiały między innymi do górskich regionów Kazachstanu, Azji Środkowej, Azerbejdżanu i zachodniej Ukrainy.

Z czasem pojawiły się również następne wersje, w tym DT-75N i DT-75D. W latach 90. stosowano w nich turbodoładowane silniki wysokoprężne osiągające 95 KM, a jednostka D-440-22 mogła rozwijać choćby 110 KM.

W 1979 roku DT-75 mocno zmienił wygląd

Jedna z najbardziej charakterystycznych zmian nastąpiła pod koniec lat 70. W 1979 roku wprowadzono nową, przesuniętą w prawo kabinę o bardziej kanciastym kształcie, co poprawiło widoczność operatora, a wyposażenie obejmowało między innymi wentylację, ogrzewanie, izolację termiczną i akustyczną oraz elektryczne wycieraczki.

Wraz z nową kabiną zmieniła się również charakterystyczna sylwetka ciągnika. Wersje wyposażone w silnik SMD-14NG występowały jako DT-75BV, natomiast maszyny z jednostką A-41 otrzymały oznaczenie DT-75MV.

DT-75 pracował nie tylko w rolnictwie

Podstawowym środowiskiem pracy ciągnika pozostawało gospodarstwo rolne – DT-75 współpracował z pługami, kultywatorami, bronami, siewnikami i innymi maszynami. Wykorzystywano go do orki, głębokiego spulchniania gleby, uprawy bezorkowej, bronowania, siewu, nawożenia oraz prac transportowych. Na konstrukcji ciągnika powstawały jednak także maszyny dla budownictwa, melioracji i przemysłu. DT-75 mógł stanowić bazę dla spycharek, koparek, ładowarek, żurawi, układarek rur czy urządzeń do odśnieżania. Ciągniki trafiały również na eksport do wielu państw, od Finlandii po kraje Afryki oraz od Wietnamu po Kubę.

Skala produkcji pokazuje, jak długo rozwijano tę konstrukcję, a według materiału źródłowego fabryki w Wołgogradzie i Pawłodarze wyprodukowały łącznie ponad 2,7 mln ciągników rodziny DT-75. W ciągu kolejnych dekad rosła moc silników i siła uciągu, a deklarowany okres pracy do pierwszego remontu kapitalnego zwiększył się z około 4 do 8 tys. motogodzin.

DT-75, który rozpoczynał produkcyjną historię jako 75-konny sukcesor DT-54, z czasem stał się podstawą całej rodziny ciągników i maszyn specjalistycznych. Kolejne modernizacje zmieniały silniki, kabiny, układy jezdne i wyposażenie, ale zasadnicza koncepcja gąsienicowego ciągnika pozostawała rozwijana przez dziesięciolecia.

Źródło: TechStory.ru