WPR po 2027 i nowe rynki zbytu. Polska stawia na stabilność i eksport

Przyszłość finansowania rolnictwa oraz ekspansja na rynki pozaunijne – to dwa najważniejsze tematy rozmów ministra rolnictwa Stefana Krajewskiego z komisarzami Unii Europejskiej w Brukseli. Polska coraz wyraźniej akcentuje swoje priorytety: przewidywalne wsparcie dla gospodarstw oraz aktywne poszukiwanie nowych kierunków eksportu.

WPR po 2027 i nowe rynki zbytu. Polska stawia na stabilność i eksport. Fot, MRiRW

WPR po 2027: nie tylko budżet, ale zasady gry

Jednym z najważniejszych wątków rozmów było finansowanie Wspólnej Polityki Rolnej w kolejnej perspektywie. Komisja Europejska zaproponowała dla Polski 24,6 mld euro na lata 2028–2034 w ramach wsparcia dochodów rolników.

Minister Stefan Krajewski podkreślił jednak, iż dla rolników najważniejsze są nie tylko same kwoty, ale przede wszystkim przejrzyste i stabilne zasady ich wykorzystania.

– Wspólna Polityka Rolna to realne wsparcie dla gospodarstw rolnych: stabilność dochodów, inwestycje i rozwój obszarów wiejskich. Dlatego zabiegamy o jasne i przewidywalne zasady finansowania po 2027 roku – zaznaczył minister.

Nowe mechanizmy: „rural target” i elastyczność środków

W trakcie rozmów szczególną uwagę poświęcono nowym instrumentom planowanym w budżecie UE:

• „rural target” – obowiązek przeznaczenia części środków na rozwój obszarów wiejskich
• mechanizm elastyczności – możliwość wcześniejszego uruchamiania funduszy w sytuacjach wymagających szybkiej reakcji

Polska zwraca uwagę, iż bez jasnych wytycznych te narzędzia mogą rodzić wątpliwości interpretacyjne.

– Dla rolników i samorządów kluczowa jest przewidywalność – czy środki będą dedykowane wyłącznie WPR, czy także innym działaniom rozwojowym – podkreślił minister.

Równa konkurencja w UE: problem współfinansowania

Istotnym tematem była również kwestia krajowego współfinansowania programów unijnych. Polska wskazuje, iż brak górnych limitów może prowadzić do zaburzeń konkurencji.

Państwa o większych możliwościach budżetowych mogą bowiem:

• zwiększać poziom wsparcia dla swoich rolników
• uzyskiwać przewagę na jednolitym rynku

– Jednolity rynek wymaga takich samych zasad. Zbyt duże różnice w poziomie wsparcia krajowego mogą zakłócać konkurencję – zaznaczył Stefan Krajewski.

Brazylia na celowniku. Polska chce otwarcia rynku dla jabłek

Drugim filarem rozmów była ekspansja eksportowa, w szczególności otwarcie rynku brazylijskiego dla polskich jabłek.

To kierunek o dużym znaczeniu gospodarczym – Polska od lat notuje wyraźny deficyt w handlu rolno-spożywczym z Brazylią:

• -1,2 mld euro w 2023 r.
• +992,9 mln euro w 2024 r.
• -996,1 mln euro (I–XI 2025 r.)

Zwiększenie eksportu mogłoby realnie ograniczyć tę nierównowagę.

– Otwarcie rynku brazylijskiego dla polskich jabłek to realna szansa dla sadowników – podkreślił minister.

Procedury fitosanitarne – klucz do eksportu

Warunkiem wejścia na rynek Brazylii jest zakończenie procedury oceny ryzyka fitosanitarnego (PRA). Strona brazylijska zapowiadała jej finalizację, a Polska liczy na zakończenie procesu w 2026 roku.

Co ważne, branża sadownicza deklaruje gotowość do szybkiego rozpoczęcia eksportu. Potwierdzają to doświadczenia z innych rynków:

• Kolumbia – 5 585 ton eksportu w 2025 r.
• Kostaryka – 769 ton

To dowód, iż polskie jabłka spełniają wymagania najbardziej restrykcyjnych rynków.

Przetwórstwo najważniejsze dla stabilności rolnictwa

W rozmowach pojawił się także wątek wzmocnienia sektora przetwórczego, szczególnie w segmencie małych i średnich przedsiębiorstw.

To właśnie przetwórstwo:

• stabilizuje dochody rolników
• zwiększa wartość dodaną produkcji
• wzmacnia bezpieczeństwo żywnościowe

– Stabilne rolnictwo wymaga silnego zaplecza przetwórczego. Przyszła WPR powinna wyraźnie wspierać ten obszar – zaznaczył minister.

Wnioski: walka o warunki, nie tylko o pieniądze

Spotkania w Brukseli pokazują, iż Polska w debacie o przyszłości WPR koncentruje się nie tylko na wielkości budżetu, ale przede wszystkim na zasadach jego dystrybucji i równości konkurencji.

Równolegle rośnie znaczenie eksportu – szczególnie na rynki pozaunijne, które mogą:

• odciążyć rynek krajowy
• poprawić opłacalność produkcji
• zwiększyć stabilność sektora rolnego

Dla rolników oznacza to jedno: przyszłość WPR i dostęp do nowych rynków będą najważniejsze dla dochodów gospodarstw po 2027 roku.