2 godzin temu
Zasiedzenie służebności przesyłu po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. (P 10/16) wchodzi w nową fazę. Rolnicy, na których gruntach stoją słupy energetyczne, gazociągi lub inne urządzenia przesyłowe, znaleźli się w zupełnie innej sytuacji prawnej. Co więcej, część z nich ma bardzo krótki termin na reakcję.
Wyrok TK podważył praktykę doliczania okresu sprzed 2008 r. do biegu zasiedzenia. Dlatego wiele wcześniejszych rozstrzygnięć może wymagać ponownej oceny. Jednak każda sprawa zależy od konkretnego stanu faktycznego. Zasiedzenie służebności przesyłu po wyroku TK — sprawdź nowe terminy i zasady.
Co zmienił wyrok TK ws. służebności przesyłu?
Przed 3 sierpnia 2008 r. Kodeks cywilny nie znał instytucji służebności przesyłu. Mimo to sądy dopuszczały zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej późniejszej służebności przesyłu. W efekcie przedsiębiorstwa przesyłowe mogły doliczać do biegu zasiedzenia także okres sprzed wprowadzenia przepisów.
Trybunał Konstytucyjny uznał taką wykładnię za niezgodną z Konstytucją. Tym samym ograniczył możliwość powoływania się na zasiedzenie w oparciu na okresie sprzed 2008 r. Jednak wyrok nie usuwa urządzeń z pól. Zmienia natomiast punkt wyjścia do sporów.
Dwie grupy rolników
Wyrok TK w praktyce dzieli właścicieli gruntów na dwie grupy. Dlatego znaczenie ma to, czy sprawa była już w sądzie.
Rolnicy z prawomocnym wyrokiem
Jeżeli rolnik przegrał sprawę, ponieważ sąd uznał zasiedzenie przez przedsiębiorstwo przesyłowe, może złożyć skargę o wznowienie postępowania. Jednak termin jest krótki.
Ściśle mówiąc, skargę rolnik musi wnieść najpóźniej do 2 marca 2026 r. Po tym terminie droga do odzyskania roszczeń może zostać zamknięta.
Dlatego rolnik powinien:
- przeanalizować wyrok,
- sprawdzić, czy sąd powołał się na zasiedzenie sprzed 2008 r.,
- skontaktować się z adwokatem lub radcą prawnym.
Czas działa tu na niekorzyść właściciela. Jednak szybka analiza może otworzyć drogę do ponownego rozpoznania sprawy.
Rolnicy bez wyroków, nieprowadzący spraw sądowych
Rolnicy, którzy nie prowadzili jeszcze sprawy sądowej, znajdują się w innej sytuacji. W ich wypadku zasiedzenie służebności przesyłu liczy się od momentu wejścia w życie nowych przepisów, czyli od 3 sierpnia 2008 r.
Od tej daty biegną dwa możliwe terminy:
- 20 lat – w dobrej wierze przedsiębiorcy,
- 30 lat – w złej wierze przedsiębiorcy.
Oznacza to, że:
- w dobrej wierze termin może upłynąć 3 sierpnia 2028 r.,
- w złej wierze dopiero 3 sierpnia 2038 r..
Jednak ocena dobrej lub złej wiary wymaga analizy dokumentów. Dlatego każdy przypadek trzeba sprawdzić indywidualnie.
Co rolnik może zrobić teraz w sprawie słupów?
Jeżeli na polu stoją urządzenia przesyłowe, a nie ma umowy ani decyzji administracyjnej, rolnik może:
- wystąpić o ustanowienie odpłatnej służebności przesyłu,
- dochodzić wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu,
- przerwać bieg zasiedzenia poprzez złożenie pozwu.
Jednak przed podjęciem działań rolnik musi ustalić:
- kiedy powstała infrastruktura,
- czy istniała decyzja administracyjna,
- czy zawarto umowę,
- jak długo przedsiębiorstwo faktycznie korzysta z nieruchomości.
Ponieważ sprawy są skomplikowane, profesjonalna analiza staje się kluczowa.
Zasiedzenie służebności przesyłu obejmuje m.in. gazociągi i ropociągi, słupy energetyczne, linie wysokiego napięcia na gruntach rolników
fot. Canva
Dlaczego wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie działa automatycznie?
Wyrok TK nie unieważnia wszystkich wcześniejszych rozstrzygnięć. Nie dotyczy również sytuacji, gdy:
- istniała decyzja administracyjna ograniczająca własność,
- właściciel otrzymał odszkodowanie,
- zawarto istotną umowę,
- urządzenia powstały po 2008 r. zgodnie z nowymi przepisami.
Dlatego rolnik musi najpierw ustalić podstawy prawne obecności infrastruktury na działce. Dopiero wtedy może ocenić swoje możliwości.
Zasiedzenie służebności przesyłu — co z tego wynika dla rolników?
Zasiedzenie służebności przesyłu po wyroku TK nie znika z porządku prawnego. Zmienia się jednak sposób jego liczenia i oceny. W praktyce oznacza to większą ochronę prawa własności, ale również konieczność szybkiego działania w określonych terminach.
Jak wcześniej pisaliśmy, rolnik z przegranym wyrokiem ma czas do 2 marca 2026 r. Rolnik bez sprawy sądowej powinien pilnować terminów 2028 lub 2038 r., zależnie od charakteru posiadania.
Czytaj także: Usuwanie azbestu za darmo tylko do 9 marca. Warto się spieszyć
Zasiedzenie służebności przesyłu — jakie decyzje rolnik powinien podjąć teraz?
Zasiedzenie służebności przesyłu stało się jednym z najważniejszych tematów dla właścicieli gruntów z infrastrukturą energetyczną i gazową. Ponieważ wyrok TK zmienił dotychczasową linię orzeczniczą, wielu rolników może dziś odzyskać realną możliwość dochodzenia wynagrodzenia.
Jednak czas nie jest nieograniczony. Dlatego każdy właściciel gruntów rolnych powinien sprawdzić swoją sytuację, zgromadzić dokumenty i skonsultować sprawę z prawnikiem. Tylko wtedy podejmie decyzję świadomie i bez ryzyka utraty terminu.
Źródło: KRIR
