Azbest przez cały czas straszy na wsiach. Będą pieniądze na jego usuwanie

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej uruchamia nabór wniosków dotyczący finansowania usuwania i utylizacji azbestu. To ważna informacja dla samorządów, ale także dla mieszkańców wsi, właścicieli domów, budynków gospodarczych, stodół czy obór, na których wciąż znajdują się stare pokrycia eternitowe.

Azbest przez cały czas straszy na wsiach. Będą pieniądze na jego usuwanie

Docelowo ponad 49 mln zł dotacji ma trafić do budżetów gmin w całym kraju. Środki będą przeznaczone na działania związane z demontażem, odbiorem, transportem i unieszkodliwianiem odpadów zawierających azbest.

Azbest przez cały czas jest problemem na wsiach

Choć od lat trwa proces usuwania wyrobów zawierających azbest, w wielu miejscowościach przez cały czas można spotkać dachy pokryte eternitem. Dotyczy to zarówno budynków mieszkalnych, jak i gospodarczych. Problem jest szczególnie widoczny na terenach wiejskich, gdzie azbest przez dziesięciolecia był powszechnie stosowany jako tani i trwały materiał budowlany.

Dziś wiadomo, iż uszkodzone, kruche i pylące wyroby azbestowe mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia. Dlatego ich usuwanie musi odbywać się zgodnie z procedurami i przez uprawnione podmioty. Nie wolno samodzielnie demontować eternitu ani wyrzucać go jak zwykłego odpadu budowlanego.

NFOŚiGW uruchamia nabór dla wojewódzkich funduszy

Nabór ogłoszony przez NFOŚiGW skierowany jest do wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej. To one będą bezpośrednimi beneficjentami programu na pierwszym etapie.

Następnie środki mają trafiać dalej – do jednostek samorządu terytorialnego oraz ich związków. W praktyce oznacza to, iż gminy będą mogły korzystać z dotacji i realizować lokalne zadania związane z likwidacją azbestu.

Dla mieszkańców najważniejsze jest więc śledzenie informacji publikowanych przez swoje urzędy gmin. To właśnie samorządy będą organizować nabory dla właścicieli nieruchomości i określać szczegółowe zasady udziału w programie.

Na co można przeznaczyć dofinansowanie?

Pieniądze z programu będzie można przeznaczyć na działania związane z bezpiecznym usuwaniem azbestu. Chodzi przede wszystkim o demontaż wyrobów zawierających azbest, ich zbieranie, transport oraz unieszkodliwianie.

To istotne, ponieważ największe koszty dla właścicieli nieruchomości często dotyczą nie tylko samego zdjęcia eternitu z dachu, ale również specjalistycznego zapakowania, przewozu i przekazania odpadu do odpowiedniego miejsca unieszkodliwiania.

Program ma zwiększyć ilość azbestu usuwanego w sposób bezpieczny i zgodny z przepisami. Dzięki temu ograniczane ma być ryzyko dla ludzi i środowiska.

Terminy naboru są krótkie

Wnioski w naborze dla wojewódzkich funduszy można składać od 27 kwietnia do 29 maja 2026 roku. To oznacza, iż samorządy zainteresowane pozyskaniem środków powinny gwałtownie przygotować dokumenty i sprawdzić, jakie potrzeby występują na ich terenie.

Dla mieszkańców nie jest to jeszcze bezpośredni nabór indywidualny, ale istotny sygnał, iż w najbliższym czasie gminy mogą uruchamiać własne procedury przyjmowania zgłoszeń.

Gminne programy będą miały najważniejsze znaczenie

Nabór realizowany jest w ramach Ogólnopolskiego programu finansowania usuwania wyrobów zawierających azbest. Dotyczy przedsięwzięć prowadzonych zgodnie z gminnymi programami usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest.

To oznacza, iż właściciele nieruchomości powinni sprawdzić, czy ich budynek został ujęty w inwentaryzacji azbestu prowadzonej przez gminę. o ile eternit znajduje się na dachu domu, garażu, stodoły czy innego budynku gospodarczego, warto skontaktować się z urzędem i dopytać o możliwość zgłoszenia do programu.

Właściciel musi pamiętać: dotacja nie zawsze oznacza nowy dach

Warto podkreślić jedną rzecz: program dotyczy przede wszystkim usuwania i unieszkodliwiania odpadów zawierających azbest. Nie oznacza to automatycznie finansowania zakupu i montażu nowego pokrycia dachowego.

W praktyce gmina może pokrywać koszty demontażu, odbioru i utylizacji eternitu, ale właściciel nieruchomości często musi samodzielnie zaplanować i sfinansować nowe pokrycie. Szczegółowe zasady zależą od lokalnego programu oraz decyzji samorządu.

Dlaczego nie warto odkładać usuwania azbestu?

Azbest staje się szczególnie niebezpieczny wtedy, gdy materiał jest stary, uszkodzony, kruszy się lub pyli. Dotyczy to wielu dachów, które mają już kilkadziesiąt lat. Im gorszy stan techniczny pokrycia, tym większe ryzyko uwalniania włókien azbestowych do otoczenia.

Dlatego usuwanie eternitu powinno być prowadzone przez wyspecjalizowane firmy, z zachowaniem zasad bezpieczeństwa. Samodzielne prace mogą narazić właściciela, domowników i sąsiadów na kontakt z niebezpiecznym pyłem.

Co powinni zrobić mieszkańcy?

Rolnicy i właściciele nieruchomości, którzy mają na budynkach wyroby zawierające azbest, powinni w pierwszej kolejności skontaktować się ze swoją gminą. Warto zapytać, czy samorząd będzie ubiegał się o środki, kiedy planuje nabór zgłoszeń i jakie dokumenty będą potrzebne.

Najważniejsze jest, aby nie czekać do ostatniej chwili. Ponad 49 mln zł dotacji ma pomóc gminom w usuwaniu azbestu, ale ostateczny dostęp mieszkańców do wsparcia będzie zależał od działań lokalnych samorządów.