Zdjęcie: DABIS i przyszłość WPR po 2027

DABIS i przyszłość WPR po 2027: Debata nad kolejną perspektywą Wspólnej Polityki Rolnej wchodzi w decydującą fazę, a w jej centrum staje akronim, który w najbliższych miesiącach będzie odmieniany przez wszystkie przypadki: DABIS. Choć nazwa brzmi technicznie, kryje się pod nią fundamentalna zmiana filozofii unijnego wsparcia. Podczas ostatniego posiedzenia Rady AGRIFISH w Luksemburgu (27-28 kwietnia 2026 r.), polska delegacja z ministrem Stefanem Krajewskim na czele jasno zdefiniowała swoje stanowisko: WPR musi wzmacniać realne dochody i odporność gospodarstw, zamiast stawać się nowym systemem opieki społecznej uwikłanym w biurokrację.

DABIS pod lupą: Dochód zamiast hektara?

Kluczową kością niezgody jest propozycja Komisji Europejskiej, aby nowe podstawowe wsparcie dochodów (DABIS) było uzależnione od realnej sytuacji finansowej rolnika. To radykalne odejście od dotychczasowej zasady, gdzie dopłata była „bezpiecznikiem” przypisanym do ziemi i aktywności rolniczej. Bruksela forsuje model, w którym pomoc na hektar malałaby nie tylko wraz ze wzrostem powierzchni gospodarstwa (tzw. degresywność), ale także w oparciu o poziom dochodów osobistych beneficjenta.

Dla urzędników unijnych to sposób na „sprawiedliwszą redystrybucję”. Jednak dla państw takich jak Polska czy Francja, takie postawienie sprawy to ryzyko karania najbardziej efektywnych gospodarstw towarowych, które stanowią o sile eksportowej europejskiego rolnictwa.

Dwifrontowa walka Warszawy: DABIS wewnątrz, Mercosur na zewnątrz

Polska delegacja pojechała do Luksemburga z przekazem, iż nie można rozmawiać o przyszłych dopłatach, ignorując bieżące zagrożenia dla rynku. Dlatego obok sporu o DABIS, Polska wytoczyła najcięższe działa przeciwko umowie handlowej z krajami Mercosur.

Na zaledwie trzy dni przed planowanym wejściem w życie porozumienia (1 maja), minister Stefan Krajewski potwierdził skierowanie skargi do Trybunału Sprawiedliwości UE (TSUE). Polska zarzuca Komisji Europejskiej wyjście poza mandat negocjacyjny i domaga się wstrzymania umowy, która otworzyłaby rynek na tanią wołowinę, drób i cukier z Ameryki Południowej.

– Nie zgadzamy się na podwójne standardy: z jednej strony Bruksela chce nam narzucać skomplikowane systemy kontroli dochodów DABIS, a z drugiej otwiera granice dla produktów wytwarzanych bez spełniania jakichkolwiek unijnych norm środowiskowych czy dobrostanowych – podkreślają przedstawiciele polskiego resortu.

Front odmowy: Dlaczego Warszawa i Paryż mówią „nie”?

Mimo różnic w strukturze agrarnej, Polska i Francja zbudowały w Luksemburgu silny blok sprzeciwu wobec sztywnych ram DABIS. Główne punkty zapalne to:

• Zmienność dochodu vs. stabilność dopłat: Rolnictwo to „fabryka pod gołym niebem”. Dochód rolnika w 2026 roku, obciążony rekordowymi cenami nawozów i paliw, może być drastycznie niższy niż rok wcześniej. Uzależnienie wsparcia od danych historycznych z PIT-ów mogłoby odciąć gospodarstwa od gotówki w szczycie kryzysu płynnościowego.
• Biurokratyczny labirynt: System oparty na dochodach wymagałby od agencji płatniczych (takich jak ARiMR) potężnej infrastruktury do weryfikacji finansowej milionów beneficjentów, co stoi w sprzeczności z obietnicami „uproszczenia WPR”.
• Obrona mniejszych gospodarstw: Polska szczególnie mocno naciska na to, by ewentualne uproszczenia ewidencji zabiegów ochrony roślin faktycznie chroniły mniejszych producentów przed zalewem cyfrowej biurokracji.

Między harmonizacją a suwerennością krajową

Różnica zdań dotyczy także samej natury WPR. Komisja Europejska chce głębokiej harmonizacji, czyli wprowadzenia identycznych zasad DABIS we wszystkich 27 krajach. Z kolei Polska, wspierana przez Czechy i Włochy, opowiada się za subsydiarnością. Warszawa chce, aby to państwo członkowskie decydowało, czy środki przesuwać na inwestycje, przetwórstwo, czy specyficzne wsparcie młodych rolników.

Gra toczy się o to, czy WPR po 2027 roku pozostanie polityką gospodarczą wspierającą produkcję żywności, czy zmieni się w skomplikowany mechanizm socjalny. Wynik skargi do TSUE w sprawie Mercosur oraz czerwcowe szczyty Rady UE pokażą, czy głos polskich rolników zostanie w pełni uwzględniony w nowym unijnym rozdaniu.

Redakcja AgroProfil