Koniec 'AI Hype’? MŚP twardo kalkulują i tną plany inwestycyjne [BADANIE]

Trzeci pomiar Barometru AI, przygotowany przez EFL, pokazuje schłodzenie nastrojów wokół wdrożeń sztucznej inteligencji w sektorze MŚP. Wskaźnik na I półrocze 2026 roku wyniósł 60,8 pkt., pozostaje więc wyraźnie powyżej progu 50 pkt., który oznacza korzystne warunki do rozwoju AI w firmach, ale spadł zarówno względem II półrocza 2025 r. (67,8 pkt.) i wyniku sprzed roku (66,8 pkt.).

Najmocniej zwolniły deklaracje inwestycyjne: jedynie 25 proc. przedsiębiorców planuje podnieść poziom środków na AI, podczas gdy pół roku temu było to 49 proc.. Ostrożniej wyglądają także prognozy sprzedażowe: wzrost przychodów dzięki inwestycjom w AI zakłada 31 proc. firm wobec 57 proc. w poprzednim odczycie. Eksperci EFL zwracają uwagę, iż mimo schłodzenia nastrojów firmy nie wycofują się z AI, ale częściej przechodzą z fazy entuzjazmu do fazy selekcji projektów i liczenia efektów.

Dojrzałe podejście

Barometr AI to nowe narzędzie analityczne przygotowane przez EFL. Jego głównym celem jest cykliczne (raz na pół roku) monitorowanie kondycji przedsiębiorstw z sektora MŚP pod kątem wdrażania przez nie rozwiązań związanych ze sztuczną inteligencją. EFL analizuje przede wszystkim informacje dotyczące czterech obszarów takich: jak poziom inwestycji w rozwiązania AI, poziom zatrudnienia na potrzeby realizacji inwestycji AI, poziom zatrudnienia w wyniku podjętych inwestycji AI oraz poziom sprzedaży w związku
z inwestycjami AI.

– To, iż Barometr AI spada, nie oznacza odwrotu od technologii. Firmy wchodzą w etap dojrzałego podejścia do wdrożeń. Po fazie entuzjazmu przyszedł czas na twardą kalkulację: sprawdzenia, gdzie AI realnie poprawi produktywność, skróci procesy, ograniczy koszty lub zwiększy sprzedaż, a gdzie będzie tylko kosztownym eksperymentem. Widoczny spadek planów inwestycyjnych może wynikać również z tego, iż część przedsiębiorstw ma już wdrożenia za sobą albo ma zabezpieczone budżety i teraz koncentruje się na wykorzystaniu tego, co zostało wdrożone. W tym sensie wynik powyżej 60 pkt. jest sygnałem racjonalizacji a nie utraty zainteresowania AI – mówi Paweł Bojko, wiceprezes zarządu EFL.

Wynik i trend

W I półroczu 2026 roku Barometr AI wyniósł 60,8 pkt. To trzeci z kolei pomiar wskaźnika (po I półroczu i II półroczu 2025) i jednocześnie pierwszy wyraźnie niższy od dwóch wcześniejszych odczytów. Mimo spadku, poziom powyżej 50 pkt. przez cały czas potwierdza, iż warunki sprzyjające rozwojowi AI w sektorze MŚP utrzymują się, natomiast zmienia się nastawienie firm: z fazy ekspansywnego wdrażania w stronę bardziej selektywnego podejmowania decyzji.

Inwestycje: ostrożność zamiast przyspieszenia

Największa zmiana w nowym odczycie dotyczy funduszy przeznaczanych na wdrażanie rozwiązań opartych o AI. W pierwszym półroczu tego roku jedynie 25 proc. badanych przedsiębiorstw planuje podniesienie poziomu inwestycji ukierunkowanych na rozwój rozwiązań opartych o sztuczną inteligencję. W poprzednim pomiarze na II półrocze 2025 roku ta grupa była niemal dwa razy większa (49 proc.). Zdecydowana większość (75 proc.) zakłada utrzymanie nakładów bez zmian, a odsetki firm przewidujących spadek inwestycji lub mających trudność z oceną są marginalne. Taki rozkład odpowiedzi pokazuje, iż firmy częściej stabilizują budżety i weryfikują efekty, niż deklarują kolejną falę wydatków.

Zatrudnienie z umiarkowanymi wzrostami

Prognozy zatrudnieniowe są relatywnie stabilne i zbliżone do wyników z poprzedniego pomiaru. W przypadku zatrudnienia na potrzeby realizacji inwestycji dotyczących rozwoju AI wzrost zakłada 14 proc. firm, a 86 proc. utrzymanie poziomu bez zmian. Z kolei zatrudnienie w wyniku wdrożeń AI ma wzrosnąć według 16 proc. przedsiębiorców, podczas gdy 84 proc. nie planuje zmian. Oznacza to, iż rynek nie gasi projektów AI, ale częściej niż wcześniej unika gwałtownego zwiększania zasobów kadrowych.

Sprzedaż bez euforii

W obszarze sprzedaży wciąż przeważa optymizm, choć także tu widać przesunięcie w stronę ostrożniejszych deklaracji. W I półroczu 2026 roku wzrost sprzedaży w związku z inwestycjami w AI prognozuje 31 proc. firm. W drugiej części 2025 roku ten odsetek wynosił 51 proc.. Największa grupa, 67 proc., zakłada utrzymanie sprzedaży na podobnym poziomie, a spadku spodziewa się niespełna 1 proc. badanych. To sugeruje, iż AI częściej traktowana jest dziś jako narzędzie poprawy efektywności i jakości procesów niż szybka dźwignia wzrostu przychodów w skali całego biznesu.

Średnie firmy liderem, mikro najbardziej ostrożne

Wyniki Barometru AI różnią się w zależności od skali działalności. Najwyższą wartość wskaźnika, podobnie jak w poprzednim pomiarze, notują przedsiębiorstwa średnie (66,5 pkt.), ale to właśnie w tej grupie widać największy spadek względem II półrocza 2025 r. (77,1 pkt.). W mikrofirmach wskaźnik wynosi 56,1 pkt., czyli ponad 10 pkt. mniej niż w firmach średnich, co pokazuje, iż najmniejsze podmioty znacznie ostrożniej podchodzą do skali wdrożeń i efektów biznesowych AI.

Widać to także w szczegółowych deklaracjach. Zwiększenie inwestycji w AI zapowiada 37 proc. firm średnich, 29 proc. małych i 13 proc. mikro. W przypadku sprzedaży wzrost prognozuje 47 proc. przedsiębiorstw średnich, 33 proc. małych i 18 proc. mikro.