Rewolucja w przepisach o zdrowiu zwierząt. Mniej biurokracji, więcej elastyczności dla hodowców

Od 18 marca 2026 r. wchodzą w życie nowe przepisy dotyczące zdrowia zwierząt, które mają uprościć funkcjonowanie gospodarstw i dostosować polskie prawo do unijnych regulacji. To jedna z ważniejszych zmian systemowych ostatnich lat – szczególnie dla hodowców bydła, trzody, owiec, kóz oraz pszczelarzy.

Rewolucja w przepisach o zdrowiu zwierząt. Mniej biurokracji, więcej elastyczności dla hodowców

Nowe regulacje wdrażają zapisy unijnego rozporządzenia 2016/429, ale – co istotne – wprowadzają także szereg praktycznych ułatwień dla rolników, na które branża czekała od dawna.

Mniej papierologii przy przemieszczaniu świń

Jedną z najbardziej odczuwalnych zmian będzie odejście od obowiązkowych papierowych świadectw zdrowia przy przemieszczaniu świń.

Nowe przepisy otwierają drogę do wdrożenia systemu elektronicznego, nad którym pracuje ARiMR. Docelowo oznacza to:

• brak konieczności każdorazowego uzyskiwania dokumentu od lekarza weterynarii,
• szybsze przemieszczanie zwierząt między gospodarstwami,
• realne ograniczenie biurokracji w produkcji trzody chlewnej.

To rozwiązanie może szczególnie odciążyć gospodarstwa prowadzące intensywną produkcję, gdzie rotacja zwierząt jest wysoka.

Dłuższy czas na przejście do systemów elektronicznych

Choć cyfryzacja postępuje, ustawodawca zdecydował się na rozwiązanie przejściowe. Rolnicy zyskali dodatkowy rok na dostosowanie się do nowych narzędzi.

Do końca 2026 roku możliwe będzie:

• składanie zgłoszeń i wniosków do ARiMR w formie papierowej,
• stopniowe wdrażanie się w system IRZ Plus.

Zmiana dotyczy szerokiej grupy:

• hodowców bydła, świń, owiec i kóz,
• właścicieli koniowatych.

To istotny sygnał, iż transformacja cyfrowa ma być ewolucją, a nie rewolucją, szczególnie w mniejszych gospodarstwach.

Nowe zasady odszkodowań – koniec systemu „zero albo nic”

Istotna zmiana dotyczy również zasad wypłaty odszkodowań za zwierzęta zabite z nakazu służb weterynaryjnych, np. w przypadku chorób zakaźnych.

Dotychczas obowiązywał system zero-jedynkowy – rolnik albo otrzymywał pełne odszkodowanie, albo tracił do niego prawo.

Nowe przepisy wprowadzają:

• system procentowy,
• bardziej elastyczne podejście do oceny sytuacji w gospodarstwie.

W praktyce oznacza to:
– większą sprawiedliwość w ocenie strat
– mniejsze ryzyko całkowitej utraty odszkodowania
– lepsze zabezpieczenie gospodarstw w sytuacjach kryzysowych

To szczególnie istotne w kontekście zagrożeń takich jak ASF czy grypa ptaków.

Ułatwienia dla pszczelarzy

Zmiany obejmują także sektor pszczelarski, który od kilku lat walczy z rosnącymi kosztami i presją środowiskową.

Nowe przepisy:

• ograniczają obciążenia administracyjne przy ubieganiu się o wsparcie,
• upraszczają korzystanie z interwencji w ramach Planu Strategicznego WPR 2023–2027,
• ułatwiają dostęp do dopłat, m.in. do przezimowanych rodzin pszczelich.

To krok w stronę lepszego wykorzystania dostępnych środków i poprawy płynności w gospodarstwach pasiecznych.

Krok w stronę nowoczesnego systemu hodowli

Nowa ustawa to nie tylko dostosowanie do prawa unijnego, ale przede wszystkim próba uproszczenia codziennego funkcjonowania gospodarstw.

Najważniejsze efekty zmian to:

• mniej formalności,
• większa elastyczność systemu,
• lepsze dopasowanie przepisów do realiów produkcji.

Dla wielu rolników najważniejsze będzie jednak to, jak gwałtownie i sprawnie zostaną wdrożone rozwiązania cyfrowe – zwłaszcza w zakresie przemieszczania zwierząt.

Jedno jest pewne: kierunek zmian jest jasny – mniej biurokracji, więcej praktycznych rozwiązań dla hodowców.