Zmiany w dopłatach przed zasiewami? Resort rolnictwa odpowiada izbom rolniczym

Krajowa Rada Izb Rolniczych apelowała do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, aby przepisy dotyczące płatności bezpośrednich, rolno-środowiskowo-klimatycznych i ekologicznych były ogłaszane z takim wyprzedzeniem, by rolnicy mogli uwzględnić je jeszcze przed zasiewami ozimin. Chodzi o praktyczny problem: decyzje produkcyjne zapadają w gospodarstwach dużo wcześniej niż moment składania wniosków o dopłaty.

Zmiany w dopłatach przed zasiewami? Resort rolnictwa odpowiada izbom rolniczym

MRiRW odpowiada, iż stara się wprowadzać zmiany z wyprzedzeniem i konsultować je ze środowiskiem rolniczym, ale jednocześnie wskazuje na skomplikowany i wieloetapowy proces legislacyjny. Resort podkreśla, iż część zmian wynika z przepisów unijnych, pakietów uproszczeniowych oraz postulatów samych rolników.

Rolnicy chcą jasnych zasad przed zasiewami

Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych w wystąpieniu z 21 kwietnia 2026 r. zwrócił się do resortu rolnictwa o to, aby zmiany w zasadach przyznawania płatności były publikowane wcześniej.

Dla gospodarstw ma to duże znaczenie. Rolnik, który planuje strukturę zasiewów, musi wiedzieć, jakie uprawy będą objęte wsparciem, jakie wymogi będą obowiązywały i jakie działania mogą mieć wpływ na wysokość dopłat. Szczególnie dotyczy to ozimin, ponieważ decyzje o ich zasiewie zapadają już jesienią poprzedniego roku.

KRIR wskazuje więc na potrzebę większej przewidywalności. Rolnik powinien znać zasady gry zanim podejmie decyzje produkcyjne, a nie dopiero w momencie składania wniosku.

Ministerstwo: zmiany są konsultowane i komunikowane

W odpowiedzi MRiRW zapewnia, iż dokłada starań, aby zmiany przepisów dotyczących płatności bezpośrednich, rolno-środowiskowo-klimatycznych i ekologicznych były wprowadzane z odpowiednim wyprzedzeniem.

Resort podkreśla, iż planowane rozwiązania są konsultowane z organizacjami rolniczymi oraz doradcami rolnymi. Ministerstwo wskazuje również, iż na bieżąco informuje rolników o planowanych i podejmowanych działaniach dotyczących zmian w przepisach.

Jednocześnie MRiRW zaznacza, iż proces zmiany przepisów krajowych w tym zakresie jest wieloetapowy i długotrwały. W praktyce oznacza to, iż nie wszystkie zmiany mogą być ogłoszone tak wcześnie, jak oczekiwaliby tego rolnicy.

Zmiany w PS WPR wymagają zgody kilku instytucji

Ministerstwo tłumaczy, iż przy większych zmianach, takich jak modyfikacje istniejących interwencji albo uruchomienie nowych form wsparcia, konieczna jest zmiana Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej 2023-2027.

To nie jest decyzja podejmowana wyłącznie przez resort rolnictwa. Najpierw sprawą zajmuje się Komitet Monitorujący PS WPR 2023-2027, w którego skład wchodzą m.in. przedstawiciele środowiska rolniczego. Po uzyskaniu pozytywnej uchwały konieczna pozostało akceptacja Komisji Europejskiej.

Dopiero po zakończeniu tej procedury możliwe jest formalne rozpoczęcie zmian w przepisach krajowych. To właśnie ten mechanizm, zdaniem MRiRW, wpływa na terminy publikowania regulacji.

Dlaczego przepisy są zmieniane? Resort wskazuje trzy powody

MRiRW wskazuje, iż najczęstszą przyczyną zmian w interwencjach PS WPR 2023-2027 są nowe przepisy unijne, doświadczenia z dotychczasowego wdrażania poszczególnych działań oraz postulaty zgłaszane przez rolników i organizacje rolnicze.

Część zmian ma więc charakter techniczny lub dostosowawczy. Chodzi m.in. o racjonalizację wydatków, lepsze zarządzanie zasobami i doprecyzowanie zasad realizacji interwencji.

Ministerstwo przypomina także, iż w ostatnich latach na poziomie Unii Europejskiej prowadzono debatę dotyczącą uproszczenia tzw. zielonej architektury WPR. W 2024 i 2025 roku przyjęto dwa pakiety uproszczeniowe. Były one korzystne dla rolników, ale wymagały od Polski szybkich zmian w PS WPR, a następnie w przepisach krajowych.

GAEC 8 i gospodarstwa do 10 ha. Zmiany korzystne dla rolników

Resort jako przykład wskazuje odejście od obowiązku ugorowania 4 proc. gruntów ornych w ramach normy GAEC 8. Od kampanii 2024 r. obowiązek ten zastąpiono dobrowolnym ekoschematem Grunty wyłączone z produkcji.

MRiRW podkreśla, iż była to zmiana postulowana przez rolników.

Kolejnym uproszczeniem było zwolnienie gospodarstw do 10 ha użytków rolnych z kontroli i sankcji w ramach warunkowości środowiskowej. To rozwiązanie również miało ograniczyć obciążenia administracyjne dla mniejszych gospodarstw.

Nowa Interwencja 8. Ochrona torfowisk i obszarów podmokłych

Jedną z ważniejszych zmian w kampanii 2026 r. było uruchomienie nowej Interwencji 8, czyli Ochrony torfowisk i obszarów podmokłych na gruntach użytkowanych rolniczo.

Równolegle wprowadzono nową płatność dla rolników za przestrzeganie wymagań normy GAEC 2, dotyczącej ochrony torfowisk i obszarów podmokłych.

Ministerstwo zaznacza, iż prace przygotowawcze nad tym rozwiązaniem rozpoczęły się już w 2025 roku. Informacje na ten temat były przedstawiane m.in. podczas posiedzenia Komitetu Monitorującego PS WPR we wrześniu 2025 r. Resort wskazuje też, iż temat był omawiany podczas spotkań, konferencji i konsultacji społecznych projektu nowelizacji rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego na kampanię 2026 r.

Płatności bezpośrednie w 2026 r. bez zasadniczej rewolucji

MRiRW informuje, iż w przypadku płatności bezpośrednich, w tym ekoschematów, podstawowe zasady ich przyznawania w 2026 r. pozostały bez zmian.

Wprowadzone zmiany i uproszczenia dotyczące norm GAEC, wybranych płatności oraz zasad wypełniania wniosku wynikały głównie ze zmian w przepisach unijnych. Resort wskazuje tu na pakiet uproszczeniowy Omnibus III, który zaczął obowiązywać 1 stycznia 2026 r.

Ministerstwo podkreśla, iż wiele rozwiązań było odpowiedzią na postulaty środowisk rolniczych.

Rolnictwo ekologiczne. Uproszczenia zamiast zmian w zasiewach

W odpowiedzi resort odniósł się także do interwencji Rolnictwo ekologiczne. Według MRiRW zmiany wprowadzane w nowelizacjach rozporządzenia ekologicznego co do zasady nie wpływają na strukturę zasiewów.

Mają one przede wszystkim charakter deregulacyjny i służą uproszczeniu procedur. Dotyczą zarówno rolników rozpoczynających zobowiązania ekologiczne, jak i tych, którzy kontynuują je w kolejnych latach.

Przykładem jest zniesienie obowiązku posiadania planu działalności ekologicznej. Ministerstwo wskazuje, iż było to rozwiązanie postulowane przez rolników i doradców rolniczych. Zmiana została ogłoszona przed rozpoczęciem naboru wniosków i – według resortu – nie powodowała dla rolników utrudnień.

Babka lancetowata i soczewica. Tu zmiany mogły wpływać na decyzje produkcyjne

MRiRW przyznaje, iż jedną ze zmian, która potencjalnie mogła oddziaływać na strukturę zasiewów, było przeniesienie niektórych upraw między pakietami w rolnictwie ekologicznym.

Chodzi o babkę lancetowatą, która została przeniesiona z Pakietu 3 „Uprawy zielarskie” do Pakietu 1 „Uprawy rolnicze”, oraz soczewicę jadalną, przeniesioną z Pakietu 2 „Uprawy warzywne” do Pakietu 1 „Uprawy rolnicze”.

W praktyce oznaczało to również zmianę stawek płatności dla tych grup upraw. Ministerstwo podkreśla jednak, iż zmiany zostały wprowadzone nowelizacją z 17 marca 2025 r., ale ich wejście w życie odłożono do kampanii 2026 r.

Zdaniem resortu takie rozwiązanie dało rolnikom czas na dostosowanie planów produkcyjnych i uniknięcie nagłych zmian w strukturze zasiewów.

MRiRW: przepisy muszą być gotowe przed naborem wniosków

Ministerstwo wskazuje, iż termin publikacji krajowych nowelizacji jest powiązany z harmonogramem naboru wniosków o płatności.

Resort podkreśla, iż najważniejsze jest, aby przepisy regulujące zasady przyznawania wsparcia były ogłoszone przed rozpoczęciem naboru, tak aby rolnicy składali dokumenty na podstawie aktualnych i kompletnych regulacji.

Co do zasady wnioski o przyznanie płatności składane są w terminie podstawowym od 15 marca do 15 maja danego roku. Według MRiRW tak szeroki przedział czasowy umożliwia rolnikom zapoznanie się ze zmianami, choćby jeżeli zostały one opublikowane bezpośrednio przed rozpoczęciem naboru.

Informacje dla rolników mają być publikowane na bieżąco

Resort przypomina, iż w każdej kampanii rolnicy są informowani o zmianach za pośrednictwem strony internetowej MRiRW i profili ministerstwa w mediach społecznościowych.

Przed rozpoczęciem kampanii aktualizowane są także informacje w specjalnej zakładce dotyczącej płatności bezpośrednich i obszarowych II filaru WPR. Publikowane są tam m.in. broszury, pytania i odpowiedzi, materiały informacyjne, komunikaty o najważniejszych zmianach legislacyjnych oraz prezentacje szkoleniowe.

Dla kampanii 2026 r. działa dedykowana strona: gov.pl/web/rolnictwo/kampania-2026.

Materiały dotyczące składania wniosków publikuje również ARiMR, w tym instrukcje obsługi aplikacji eWniosekPlus.

Szkolenia dla doradców przed kampanią

MRiRW poinformowało, iż przed rozpoczęciem kampanii zorganizowało szkolenie dla doradców rolnych i rolnośrodowiskowych. Uczestniczyli w nim przedstawiciele ARiMR, instytutów badawczych oraz Centrum Doradztwa Rolniczego.

Szkolenie dotyczyło zmian planowanych w kampanii naboru wniosków od 15 marca 2026 r. Resort wskazuje to jako jeden z elementów przekazywania informacji do rolników poprzez system doradztwa.

Rolnik może zmienić wniosek bez negatywnych konsekwencji

Ministerstwo przypomina również o przepisach ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, które mają ułatwiać rolnikom składanie wniosków o płatności obszarowe.

Chodzi m.in. o możliwość zmiany lub wycofania wniosku w określonych terminach. Szczególnie ważne jest to, iż jeżeli ARiMR poinformuje rolnika o nieprawidłowościach wykrytych w ramach kontroli administracyjnych lub systemu monitorowania obszarów, rolnik może zmienić wniosek do 15 września danego roku bez negatywnych konsekwencji.

Podobnie jest w sytuacji, gdy w gospodarstwie zaszły zmiany w porównaniu z deklaracją we wniosku. o ile rolnik poinformuje o tym kierownika biura powiatowego ARiMR, również nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji związanych z taką korektą.

Spór o terminy pozostaje aktualny

Odpowiedź MRiRW pokazuje, iż resort wskazuje na konsultacje, unijne procedury i konieczność zachowania zgodności z harmonogramem naboru wniosków. Ministerstwo podkreśla też, iż wiele zmian było korzystnych dla rolników i wynikało z ich postulatów.

Z perspektywy gospodarstw problem pozostaje jednak praktyczny. Rolnik planuje zasiewy wcześniej niż składa wniosek o płatności, dlatego każda zmiana dotycząca stawek, pakietów, norm GAEC czy ekoschematów może wpływać na decyzje produkcyjne.

Najważniejsze oczekiwanie izb rolniczych jest więc jasne: przepisy powinny być znane tak wcześnie, aby rolnik mógł realnie zaplanować produkcję, a nie tylko dostosować dokumenty do zasad ogłoszonych tuż przed naborem.