Alkohol pod specjalnym nadzorem. Czy nowe przepisy sparaliżują handel?

Sektor handlu detalicznego staje w obliczu istotnych wyzwań organizacyjnych i finansowych związanych z nadchodzącą nowelizacją ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Polska Organizacja Handlu i Dystrybucji, wspólnie z Polską Izbą Handlu oraz Związkiem Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy, apeluje do parlamentarzystów o ponowne przeanalizowanie proponowanych przepisów. Przedsiębiorcy wskazują na brak realnego czasu w wdrożenie zmian oraz ograniczanie prawa pełnoletnich konsumentów do informacji w miejscu zakupu.

Projekt ustawy, zawarty w drukach sejmowych 2856 i 2856-A, znajduje się w tej chwili na etapie przygotowań do III czytania. Podczas prac legislacyjnych zgłoszono 37 poprawek, jednak Komisja Zdrowia zarekomendowała przyjęcie zaledwie pięciu z nich. Wśród odrzuconych propozycji znalazły się najważniejsze dla branży retail zapisy umożliwiające komunikację z konsumentem na wydzielonych stoiskach alkoholowych oraz wydłużenie terminu wejścia w życie przepisów o 18 miesięcy.

Wysokie nakłady inwestycyjne i trudności operacyjne

Projektowane regulacje wprowadzają nowe zasady organizacji sprzedaży alkoholu w samoobsługowych placówkach handlowych o powierzchni powyżej 200 mkw.. Zmiany te nakładają na sieci handlowe oraz niezależne sklepy obowiązek przebudowy stoisk i ciągów komunikacyjnych, jak również reorganizacji wyposażenia sklepów. Przedstawiciele POHiD podkreślają, iż nie są to jedynie formalności administracyjne, ale skomplikowane operacje logistyczne i techniczne wymagające znacznych nakładów finansowych.

Ewentualny pośpiech we wdrażaniu zmian dodatkowo potęguje wydatki, co bezpośrednio wpłynie na koszty prowadzenia działalności gospodarczej. Ostatecznie skutki finansowe odczują także sami konsumenci, a wprowadzanie nieprzemyślanych restrykcji może osłabić dynamikę rynku handlowego.

Dostęp do informacji w miejscu sprzedaży a edukacja konsumenta

Poważne obawy branży budzi planowane ograniczenie możliwości przekazywania informacji o produktach alkoholowych na wydzielonych stoiskach w placówkach handlowych. POHiD wskazuje na potrzebę wyraźnego rozróżnienia masowej reklamy od rzeczowej informacji handlowej skierowanej do dorosłego klienta przebywającego w punkcie sprzedaży.

Postulat zachowania prawa do informacji znajduje potwierdzenie w badaniach społecznych. Według sondażu SW Research aż 80 proc. dorosłych Polaków uważa, iż pełnoletni konsument powinien mieć dostęp do pełnych informacji o legalnych produktach. Ponadto 71 proc. badanych akceptuje materiały informacyjne w miejscu sprzedaży przeznaczonym dla dorosłych, a 75 proc. opowiada się za możliwością zapoznania się z ofertą nowości produktowych.

– Handel istnieje po to, by odpowiadać na oczekiwania klientów. Nowe przepisy ograniczą ich swobodę wyboru, pogorszą dostępność produktów i mogą przełożyć się na wyższe ceny, przy okazji dyskryminując osoby z ograniczoną mobilnością. Zamiast osłabiać branżę i odbierać obywatelom ich prawa, warto skupić się na długofalowej edukacji i promowaniu odpowiedzialnej sprzedaży. To ewolucja i dobre praktyki, a nie zakazy, przynoszą trwałe i pozytywne efekty – podsumowuje Renata Juszkiewicz, Prezes Polskiej Organizacji Handlu i Dystrybucji.

Konieczność wydłużenia vacatio legis i dialogu społecznego

Zgodnie z obecnym projektem, przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2027 roku. Branża podnosi jednak, iż wyznaczone vacatio legis jest niedostateczne z punktu widzenia realiów biznesowych. Przeprowadzenie przetargów, przebudowa placówek oraz dostosowanie procedur operacyjnych wymagają odpowiedniego czasu, co sprawia, iż postulat wydłużenia okresu przejściowego jest jednym z najważniejszych żądań sektora.

POHiD przypomina równocześnie, iż procedowany projekt miał charakter poselski i ominął pełną procedurę rządowych konsultacji społecznych i oceny skutków regulacji. Organizacja deklaruje pełne poparcie dla celów profilaktyki zdrowotnej, apelując jednocześnie o dialog, który pozwoli pogodzić interesy społeczne z stabilnością gospodarki.