Ile azotu mineralnego jest w glebie? Wykonaj badanie przez wiosennym nawożeniem

Zdjęcie: ile azotu mineralnego jest w glebie?

Ile azotu mineralnego jest w glebie? Wiedza na ten temat pozwala zaplanować nawożenie precyzyjnie i opłacalnie, ograniczając straty finansowe i chroniąc środowisko. Okręgowe Stacje Chemiczno-Rolnicze w całej Polsce oferują kompleksową obsługę – od analiz laboratoryjnych po interpretację wyników – gwarantując rzetelność i profesjonalizm

Dlaczego azot mineralny jest tak istotny?

Azot mineralny występuje w glebie głównie w dwóch formach: azotanowej (NO₃⁻) i amonowej (NH₄⁺). Obie są przyswajalne dla roślin, jednak różnią się adekwatnościami. Azotany łatwo rozpuszczają się w wodzie i przemieszczają w profilu glebowym, dzięki czemu rośliny mogą je gwałtownie pobierać. Jony amonowe występują natomiast w roztworze glebowym w niewielkiej ilości, a większość z nich jest związana z kompleksem sorpcyjnym gleby. Ogranicza to ich wymywanie, ale jednocześnie spowalnia tempo pobierania przez system korzeniowy.

Pierwiastek ten jest roślinom niezbędny, ponieważ wchodzi w skład białek, enzymów i chlorofilu. Odpowiada za intensywny wzrost, rozwój części wegetatywnych i wysokie plonowanie. Niedobór tego makroelementu prowadzi do żółknięcia liści, zahamowania wzrostu, słabego krzewienia oraz obniżenia ilości i jakości plonów.

Znajomość zawartości azotu mineralnego w glebie umożliwia racjonalne planowanie nawożenia i dobór optymalnych dawek dla poszczególnych upraw, co ma szczególne znaczenie przed wczesnowiosennymi wysiewami.

Ile azotu mineralnego jest w glebie?

Zasobność gleby w azot mineralny zależy od wielu współdziałających czynników. Przede wszystkim znaczenie ma rodzaj przedplonu. Rośliny bobowate (dawniej motylkowe), takie jak groch, łubin czy lucerna, dzięki symbiozie z bakteriami diazotroficznymi mogą wiązać azot atmosferyczny. W efekcie wzbogacają glebę w ten składnik. Natomiast po uprawach zbożowych pozostałości organiczne są mniej bogate w ten pierwiastek.

Warunki meteorologiczne także wpływają na zawartość Nmin. Temperatura gleby reguluje aktywność mikroorganizmów odpowiedzialnych za przekształcanie azotu organicznego w mineralny, a opady decydują o ryzyku wymywania azotanów z gleby. Typ i struktura gleby również odgrywają istotną rolę. Gleby lekkie i piaszczyste tracą więcej azotanów, podczas gdy gleby ciężkie i organiczne magazynują więcej azotu amonowego.

Na przemiany azotu i jego pobieranie przez rośliny wpływa również pH. Wraz ze wzrostem odczynu gleby maleje tempo pobierania formy amonowej, natomiast zwiększa się wykorzystanie azotu w formie azotanowej. Wszystkie te czynniki decydują o faktycznej zasobności gleby w azot mineralny i wpływają na planowanie nawożenia w sposób optymalny i ekonomiczny.

Do pobrania prób glebowych rolnicy wykorzystują również wiertnice akumulatorowe. fot. M.Piśny

Pobieranie próbek i przygotowanie do analizy

Do badań pobiera się próbki z dwóch lub trzech warstw gleby: 0-30 cm, 30-60 cm i 60-90 cm, przy użyciu świdra glebowego, laski Egnera lub szpadla. Z 15-20 punktów pola przygotowuje się próbkę uśrednioną dla każdej warstwy.

Próbki o masie 100-200g należy umieścić w szczelnych pojemnikach lub woreczkach, chroniących je przed wysychaniem, zanieczyszczeniami i mieszaniem. Po pobraniu próbki należy dostarczyć do laboratorium możliwie jak najszybciej. W razie potrzeby można je przechowywać przez 2-3 dni w temperaturze 2-5°C lub zamrozić poniżej -18°C, aby zapobiec zmianom biologicznym i chemicznym.

Badanie gleby na azot mineralny. Instrukcja pobierania próbek [SPRAWDŹ!]

Analiza w laboratorium

Świeże próbki gleby poddawane są ekstrakcji azotu mineralnego przy użyciu 1% roztworu siarczanu (VI) potasu K₂SO₄. Uzyskany wyciąg trafia do aparatu do ciągłej analizy przepływowej (CFA) z detekcją spektrofotometryczną, gdzie zachodzą reakcje chemiczne pozwalające precyzyjnie oznaczyć zawartość azotu azotanowego i amonowego. Próbki przechowywane są w stanie zamrożonym do momentu analizy, co umożliwia zachowanie ich naturalnej wilgotności i składu chemicznego, zapewniając wysoką wiarygodność wyników.

Wyniki badań podawane są w mg/kg suchej masy gleby, a następnie przeliczane na kg/ha w Dziale Agrochemicznej Obsługi Rolnictwa. Na tej podstawie dział ten ustala zasobność gleby (bardzo niska, niska, średnia, wysoka, bardzo wysoka) oraz opracowuje zalecenia nawozowe dla roślin upraw polowych i trwałych użytków zielonych, przy czym do ich określenia niezbędne jest uwzględnienie kategorii agronomicznej gleby.

Laboratoria chemiczne OSChR są akredytowane, co oznacza, iż ich procedury są weryfikowane przez niezależny organ i spełniają międzynarodowe normy jakości. Akredytacja gwarantuje, iż wyniki są dokładne, powtarzalne i zgodne z obowiązującymi standardami, a cały proces wykonywany jest profesjonalnie.

Aparatura do oznaczania azotu mineralnego wykorzystywana w Stacjach Chemiczno-Rolniczych. fot. firmowe

Przykładowy koszt badań i kontakt

Czas wykonania analizy zwykle wynosi około 2 tygodni od momentu opłaty, ale ze względu na dużą liczbę próbek dostarczanych z gospodarstw, z całego województwa termin może ulec wydłużeniu. Szczegóły dotyczące pobrania próbek i kontaktu do przedstawicieli terenowych dostępne są na stronach internetowych OSChR.

W OSChR w Poznaniu ceny badań Nmin. brutto (grudzień 2025) wynoszą:

2 warstwy (0-60 cm): 28,12 zł

3 warstwy (0-90 cm): 42,48 zł

Podsumowanie

Badania azotu mineralnego pozwalają rolnikom zaplanować nawożenie w sposób świadomy i opłacalny. Uwzględnienie zawartości azotu azotanowego i amonowego, rodzaju gleby, przedplonu i warunków pogodowych daje pełny obraz zasobności pola. Wsparcie akredytowanych laboratoriów OSChR oraz przedstawicieli terenowych tworzy kompleksową usługę, dzięki której rolnik może zwiększać plony, oszczędzać środki i dbać o zdrowy ekosystem pola!