Kurkuma od wieków zajmuje ważne miejsce w kuchni azjatyckiej i tradycyjnej medycynie. Charakterystyczna żółta przyprawa zyskała popularność na całym świecie, a jej adekwatności coraz częściej stają się przedmiotem badań naukowych. Szczególne zainteresowanie budzi kurkumina, czyli związek, któremu przypisuje się działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne. Czy regularne spożywanie kurkumy rzeczywiście może korzystnie wpływać na zdrowie?
Czym jest kurkuma i skąd pochodzi?
Kurkuma to przyprawa otrzymywana z kłączy ostryżu długiego (Curcuma longa), rośliny należącej do rodziny imbirowatych (Zingiberaceae). Uprawiana jest przede wszystkim w regionach o ciepłym, tropikalnym klimacie, szczególnie w Indiach i innych częściach Azji. Jej charakterystyczną cechą jest intensywny żółtopomarańczowy kolor oraz lekko gorzkawy, ziemisty smak. W kuchni najczęściej wykorzystuje się kurkumę w postaci sproszkowanej, choć dostępne są również świeże kłącza przypominające wyglądem imbir. Przyprawa stanowi jeden z podstawowych składników mieszanek curry, ale znajduje zastosowanie również w zupach, sosach, potrawach warzywnych i napojach. Oprócz walorów kulinarnych od tysięcy lat wykorzystywana jest w ajurwedzie oraz tradycyjnej medycynie chińskiej.
Kurkumina, czyli substancja odpowiedzialna za adekwatności kurkumy
Jednym z najważniejszych składników aktywnych kurkumy jest kurkumina, naturalny barwnik należący do grupy kurkuminoidów. To właśnie jej przypisuje się znaczną część potencjalnych adekwatności zdrowotnych tej przyprawy.
Kurkumina wykazuje aktywność przeciwutleniającą i przeciwzapalną, co potwierdzono w badaniach laboratoryjnych. Naukowcy analizują również jej możliwy wpływ na metabolizm glukozy, funkcjonowanie układu pokarmowego oraz procesy zachodzące w komórkach organizmu. Istotnym ograniczeniem jest jednak niska biodostępność kurkuminy, co oznacza, iż po spożyciu organizm wchłania stosunkowo niewielką ilość tej substancji, a znaczna jej część jest gwałtownie metabolizowana.
Jak kurkuma wpływa na zdrowie?
W medycynie tradycyjnej kurkumę stosowano między innymi przy dolegliwościach trawiennych, problemach skórnych, bólach stawów i schorzeniach układu oddechowego, a współczesne badania próbują ustalić, które z przypisywanych jej adekwatności znajdują potwierdzenie naukowe.
Szczególne zainteresowanie wzbudza potencjalne działanie przeciwzapalne kurkuminy. Przewlekły stan zapalny uczestniczy w rozwoju wielu chorób, dlatego substancje wpływające na procesy zapalne są intensywnie badane. Niektóre badania kliniczne sugerują, iż preparaty zawierające kurkuminę mogą łagodzić ból i sztywność stawów u osób cierpiących na chorobę zwyrodnieniową, zwłaszcza w obrębie kolan. Wyniki są obiecujące, jednak jakość dostępnych dowodów nie pozwala jeszcze jednoznacznie określić skuteczności takiej suplementacji.
Kurkumina wykazuje również adekwatności antyoksydacyjne. Przeciwutleniacze pomagają ograniczać działanie wolnych rodników, które w nadmiernych ilościach mogą przyczyniać się do uszkadzania komórek.
W badaniach laboratoryjnych obserwowano ponadto aktywność kurkuminy wobec niektórych drobnoustrojów oraz komórek nowotworowych. Nie oznacza to jednak, iż spożywanie kurkumy zapobiega nowotworom lub może zastąpić leczenie – podobnie jej potencjalne działanie przeciwcukrzycowe wymaga dalszych badań klinicznych.
Jak włączyć kurkumę do codziennej diety?
Jednym z najprostszych sposobów korzystania z kurkumy jest regularne dodawanie jej do przygotowywanych posiłków. Przyprawa dobrze komponuje się z warzywami, roślinami strączkowymi, ryżem, drobiem i aromatycznymi sosami. W kuchni indyjskiej stanowi nieodłączny element wielu potraw, zwłaszcza curry i dań z soczewicy. Można dodawać ją także do zup kremów, bulionów, pieczonych warzyw, potrawek oraz dań jednogarnkowych.
Coraz większą popularnością cieszy się również złote mleko, czyli napój przygotowywany na bazie mleka, kurkumy i przypraw korzennych. Do szklanki ciepłego mleka wystarczy dodać kurkumę, odrobinę czarnego pieprzu, cynamon oraz miód lub syrop klonowy, a całość można podgrzewać na niewielkim ogniu przez około 10 minut. Kurkumę wykorzystuje się również jako dodatek do herbaty, kawy i innych ciepłych napojów.
Warto wiedzieć, iż kurkumina rozpuszcza się w tłuszczach, dlatego łączenie kurkumy z produktami zawierającymi tłuszcz może sprzyjać jej przyswajaniu. Z kolei piperyna obecna w czarnym pieprzu może zwiększać biodostępność kurkuminy.
Suplementy z kurkumą. Czym różnią się od zwykłej przyprawy?
Na rynku dostępne są suplementy diety zawierające sproszkowaną kurkumę, ekstrakty roślinne lub skoncentrowaną kurkuminę i różnią się one przede wszystkim zawartością substancji aktywnych. Zwykła przyprawa zawiera stosunkowo niewielkie ilości kurkuminy, natomiast niektóre standaryzowane ekstrakty mogą zawierać choćby około 95% kurkuminoidów. Oznacza to, iż suplementy mogą dostarczać znacznie większych ilości tych związków niż typowa porcja przyprawy dodawanej do posiłku.
Część producentów wzbogaca swoje preparaty o piperynę z pieprzu czarnego, która zwiększa wchłanianie kurkuminy w przewodzie pokarmowym. Dostępne są także specjalne formuły opracowane w celu poprawy biodostępności. Większe wchłanianie nie musi jednak oznaczać lepszych efektów zdrowotnych, ponieważ nie ustalono jednej, uniwersalnej dawki kurkuminy odpowiedniej dla wszystkich osób, a bezpieczeństwo stosowania zależy między innymi od składu preparatu, ilości substancji aktywnych i stanu zdrowia.

2 godzin temu
















