6 godzin temu
31 proc. pracowników w Polsce deklaruje, iż każdego tygodnia wykonuje co najmniej sześć godzin nieodpłatnej pracy poza standardowym czasem pracy. Co więcej, 11 proc. badanych poświęca na dodatkowe obowiązki ponad 16 godzin tygodniowo. Z raportu „People at Work 2026”, przygotowanego przez ADP Research, wynika, iż niepłatne nadgodziny są szczególnie powszechne wśród kadry kierowniczej, młodych pracowników oraz osób zatrudnionych w średnich przedsiębiorstwach. Zjawisko wiąże się również z wyższym poziomem stresu, niższą deklarowaną produktywnością i większą skłonnością do zmiany pracodawcy.
Praca wykonywana poza standardowymi godzinami zatrudnienia pozostaje powszechnym zjawiskiem na światowym rynku pracy. Według raportu „People at Work 2026” aż 38 proc. pracowników na świecie deklaruje, iż każdego tygodnia poświęca co najmniej sześć dodatkowych godzin na obowiązki zawodowe, za które nie otrzymuje wynagrodzenia. Do tego czasu zaliczają się nie tylko nadgodziny spędzane w miejscu pracy, ale również wykonywanie zadań podczas przerw obiadowych czy poza ustalonym grafikiem.
W Polsce odsetek ten wynosi 31 proc., a więc jest o 7 punktów procentowych niższy od średniej światowej. Szczególną uwagę zwraca jednak grupa pracowników wykonujących znacznie więcej dodatkowej pracy. Aż 11 proc. polskich respondentów deklaruje ponad 16 nieodpłatnych godzin tygodniowo. Oznacza to dodatkowy czas odpowiadający ponad dwóm pełnym ośmiogodzinnym dniom pracy w każdym tygodniu.
Badanie wskazuje również, iż problem niepłatnych nadgodzin zmienia się na przestrzeni lat. W 2021 roku co najmniej sześć dodatkowych godzin tygodniowo deklarowało 36 proc. pracowników w Polsce. w tej chwili jest to 31 proc., co wskazuje na zmniejszenie skali zjawiska w tej grupie. Jednocześnie, jak zauważają eksperci ADP, zwiększył się odsetek osób pracujących najdłużej poza standardowym wymiarem czasu pracy.
Menedżerowie najczęściej pracują bez dodatkowego wynagrodzenia
Z raportu wynika, iż nieodpłatna praca po godzinach jest szczególnie rozpowszechniona wśród kadry zarządzającej. W skali globalnej co najmniej sześć dodatkowych godzin tygodniowo deklaruje 50 proc. kadry kierowniczej oraz 49 proc. wyższych menedżerów. Dla porównania wśród pracowników szeregowych odsetek ten wynosi 26 proc.
Różnice są jeszcze bardziej widoczne w grupie osób wykonujących co najmniej 16 godzin nieodpłatnej pracy tygodniowo. Na świecie dotyczy to 20 proc. menedżerów, a w Polsce 19 proc. osób zajmujących najwyższe stanowiska kierownicze.
Wyniki pokazują, iż osoby odpowiedzialne za zarządzanie organizacjami i zespołami często same należą do najbardziej obciążonych pracowników. W przypadku hoteli, restauracji i innych przedsiębiorstw usługowych może to być szczególnie istotne ze względu na konieczność zapewnienia ciągłości działalności, reagowania na sytuacje operacyjne i rozwiązywania problemów pojawiających się poza standardowymi godzinami pracy.
Należy jednak zaznaczyć, iż badanie ADP obejmowało pracowników różnych branż i nie przedstawia odrębnych wyników dla hotelarstwa czy gastronomii. Nie można więc bezpośrednio przenosić podanych odsetków na sektor HoReCa.
Młodzi pracownicy również spędzają wiele godzin poza grafikiem
Niepłatne nadgodziny nie dotyczą wyłącznie osób na stanowiskach kierowniczych. Z globalnych danych ADP wynika, iż szczególnie często wykonują je najmłodsi pracownicy.
W grupie wiekowej 18–26 lat co najmniej sześć dodatkowych godzin tygodniowo deklaruje 42 proc. respondentów. Wśród osób w wieku 27–39 lat odsetek ten wynosi 41 proc., a w grupie 40–54 lata – 38 proc.
W Polsce zjawisko nieodpłatnej pracy występuje również w różnych grupach zawodowych. Co najmniej sześć dodatkowych godzin tygodniowo deklaruje po 35 proc. pracowników umysłowych i wykwalifikowanych pracowników fizycznych. Znacznie rzadziej dotyczy to osób wykonujących proste, powtarzalne prace – w tej grupie odsetek wynosi 19 proc.
Wśród osób wykonujących co najmniej 16 dodatkowych godzin tygodniowo, poza najwyższą kadrą zarządzającą, wyróżniają się pracownicy umysłowi, wśród których odsetek wynosi 14 proc., oraz osoby w wieku 40–54 lata – 13 proc.
Dane wskazują, iż problem nieodpłatnej pracy nie ogranicza się do jednego rodzaju stanowisk czy modelu zatrudnienia. Może występować zarówno wśród osób zarządzających zespołami, jak i pracowników specjalistycznych, niezależnie od tego, czy ich obowiązki wykonywane są fizycznie, czy umysłowo.
Najwięcej niepłatnych nadgodzin w średnich przedsiębiorstwach
Raport pokazuje również różnice związane z wielkością pracodawcy. W Polsce najczęściej dodatkową nieodpłatną pracę deklarują osoby zatrudnione w przedsiębiorstwach liczących od 250 do 1000 pracowników. W tej grupie co najmniej sześć godzin tygodniowo poza standardowym czasem pracy wykonuje 36 proc. badanych.
W mniejszych firmach, zatrudniających do 249 osób, odsetek wynosi 31 proc. Najrzadziej niepłatne nadgodziny deklarują pracownicy największych organizacji, liczących ponad 1000 osób – 25 proc.
Różnice te mogą mieć znaczenie dla sposobu organizacji pracy i zarządzania personelem. W większych przedsiębiorstwach częściej funkcjonują rozbudowane struktury HR, formalne procedury ewidencji czasu pracy i narzędzia monitorowania obciążenia pracowników. Sam raport nie przesądza jednak, iż właśnie te czynniki odpowiadają za zaobserwowane różnice.
– Dla pracodawców kluczowym wyzwaniem jest stworzenie środowiska, w którym wysoka efektywność wynika z mądrej organizacji pracy, jasnych priorytetów i adekwatnych zasobów, a nie z kultury ciągłej dostępności czy presji na zostawanie po godzinach w imię zaangażowania – mówi Anna Barbachowska, dyrektorka HR w ADP Polska.
Ekspertka zwraca uwagę, iż brak dokładnych danych o rzeczywistym czasie pracy utrudnia identyfikowanie przeciążenia pracowników, niedoborów kadrowych oraz nieprawidłowości w organizacji procesów. W jej ocenie precyzyjne planowanie i analiza danych HR stanowią podstawę bardziej zrównoważonego modelu zatrudnienia.
Więcej godzin nie musi oznaczać większej produktywności
Jednym z najważniejszych wniosków raportu jest zależność pomiędzy nieodpłatną pracą a samopoczuciem i postawami pracowników. Osoby regularnie wykonujące dodatkowe obowiązki bez wynagrodzenia częściej deklarują wyższy poziom stresu, niższą produktywność oraz większą chęć zmiany pracy.
Wyniki nie oznaczają automatycznie, iż to właśnie niepłatne nadgodziny są bezpośrednią przyczyną wszystkich tych problemów. Pokazują jednak współwystępowanie długiego czasu pracy z mniej korzystnymi ocenami własnej sytuacji zawodowej.
– Z jednej strony rośnie liczba firm, które pilnują czasu pracy i skrupulatnie rozliczają nadgodziny. Równowaga między pracą a odpoczynkiem w wielu przypadkach nie jest pustym hasłem. Z drugiej, w porównaniu do szczytu pandemii w 2021 roku wzrosła w Polsce liczba osób, które pracują najwięcej – mówi Anna Barbachowska.
Jak dodaje ekspertka, organizacje powinny zwracać uwagę na to, czy długi czas pracy nie jest błędnie utożsamiany z wysoką wydajnością. Regularna praca poza grafikiem może bowiem sygnalizować problemy z planowaniem obowiązków, niewystarczającą obsadę lub nadmierne obciążenie określonych stanowisk.
W branży hotelarskiej i gastronomicznej, gdzie działalność często prowadzona jest przez siedem dni w tygodniu, a zapotrzebowanie na personel zmienia się w zależności od obłożenia i liczby gości, zagadnienie to ma szczególne znaczenie organizacyjne. Kontrola rzeczywistego czasu pracy, odpowiednie planowanie grafików oraz rozdzielanie obowiązków pomiędzy pracowników mogą ograniczać ryzyko przeciążenia zespołów i ułatwiać zarządzanie kosztami zatrudnienia.
Ponad 39 tys. pracowników z 36 rynków
Raport „People at Work 2026” został przygotowany przez ADP Research na podstawie corocznego badania Global Workforce Survey. Wzięło w nim udział ponad 39 tys. pracujących dorosłych z 36 rynków na świecie.
Badanie przeprowadzono od 21 lipca do 4 sierpnia 2025 roku. Respondenci reprezentowali różne grupy wiekowe, branże, poziomy stanowisk i modele wykonywania pracy. W próbie znaleźli się zarówno pracownicy szeregowi, jak i osoby na stanowiskach kierowniczych, zatrudnione w przedsiębiorstwach różnej wielkości.
Celem badania było przeanalizowanie nastrojów pracowników oraz wyzwań związanych ze zmieniającymi się warunkami zatrudnienia. Jednym z analizowanych zagadnień był czas poświęcany na obowiązki zawodowe poza standardowymi godzinami pracy.
Wyniki pokazują, iż choć w Polsce odsetek osób deklarujących co najmniej sześć nieodpłatnych nadgodzin tygodniowo uległ zmniejszeniu w porównaniu z 2021 rokiem, problem pozostaje istotny. Szczególnie niepokojąca jest sytuacja pracowników wykonujących ponad 16 dodatkowych godzin tygodniowo oraz kadry zarządzającej, wśród której zjawisko występuje najczęściej.
Dla pracodawców najważniejszym wyzwaniem pozostaje więc nie tylko kontrolowanie formalnie zaplanowanego czasu pracy, ale również rozpoznawanie obowiązków wykonywanych poza grafikiem. Bez takich informacji trudno ocenić rzeczywiste obciążenie zespołów i podejmować decyzje dotyczące organizacji pracy.
Źródło: ADP Research, „People at Work 2026”, na podstawie Global Workforce Survey przeprowadzonego w lipcu i sierpniu 2025 roku. Pełny raport dostępny jest na stronie ADP Polska.
